Kociewski Magazyn Regionalny nr 53

  • Published on
    02-Aug-2015

  • View
    522

  • Download
    5

Transcript

REGIONALNYKwartalnik spoeczno-kulturalny

CENA 4,00 z

Aleja lipowa w Parku im. Kopernika w Tczewie Fot. Janusz Landowski

Kwartalnik spoeczno-kulturalny

KOCIEWSKI MAGAZYN REGIONALNYWYDANO ZE RODKW BUDETU MIASTA TCZEWA RADA PROGRAMOWA Kazimierz Ickiewicz - przewodniczcy oraz Irena Brucka, Czesaw Glinkowski, Jzef Golicki, Andrzej Grzyb, prof. Maria Pajakowska-Kensik, Jzef Zikowski. REDAKCJA Roman Landowski Wanda Koucka Halina Rudko redaktor sekretarz amanie naczelny

2 Od redaktora KIEDY BDZIE NORMALNIE?

W NUMERZE

3 Boena Uciekaek, Tomasz Wiczyski ROZWJ I PROMOCJA TURYSTYKI NA KOCIEWIU 5 Kazimierz Ickiewicz WKAD POLAKW W DZIEDZICTWO EUROPY 7 Katarzyna Nehring KOCIEWSKI MA GAZYN REGIONALNY JAKO PERIODYK PROMUJCY KOCIEWIE 8 Hubert Pobocki TAK WITOWALI TRJMIEJSCY KOCIEWIANIE 9 Krzysztof Kowalkowski Z KSIGI ADRESOWEJ 14 Czesaw Glinkowski TCZEW WSZYSTKIM BLISKI 18 Jan Kulas TCZEWSKIE LADY W BIOGRAFII ANNY AJMING Tekst przemwienia Urszuli Wierycho, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, wygoszony podczas jubileuszowych uroczystoci

20 Nr 2 (53) kwiecie maj czerwiec 2006 PL ISSN 0860-1917 TO JU 60 LAT TCZEWSKIEJ KSINICY

23 Zdzisaw Mrozek LOTNICZE SKRZYDA NA KOCIEWIU 24 Piotr Koczewski PAROWANO, SZMURWANO... Warsztaty kulinarne w Lubiszewie 26 Edmund Zieliski MOJE MALARSTWO NA SZKLE 29 Seweryn Pauch MOJA MIEJSCOWO JEST NIEZWYKA X edycja konkursu w Warlubiu 30 Andrzej Wdzik 5. WDZ Z GOSZYNA Pradzieje Kociewia 33 Z KSIGI MYLI POLSKIEJ 34 Zenon Gurbada MEBLARSKIE TRADYCJE NOWEGO 39 Mieczysaw Olejniczak POSTA MAO ZNANA Konterfekty 40 Joachim Flisikowski TRAGEDIA NA PRZEOMIE 43 Andrzej Grzyb MAE PROZY 44 Roman Landowski SOWO RODZI SI Z MILCZENIA 45 JUWENILIA POETYCKIE XI POMORSKIEGO KONKURSU POETYCKIEGO IM. KS. JANUSZA ST. PASIERBA, PELPLIN 2006 48 NOWA POWIE O REGIONIE 48 Elbieta Brzdowska NAUCZYCIELE AUTORAMI MONOGRAFII GMINY

Magdalena Pawowska skad PRZEDSTAWICIELE TERENOWI Andrzej Solecki (Gniew), Marek liwa (Nowe) WYDAWCA Kociewski Kantor Edytorski Sekcja Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewiedyrektor Urszula Wierycho

ADRES REDAKCJI I WYDAWCY 83-100 Tczew, ul. J. Dbrowskiego 6, tel. (058) 531 35 50 e-mail: kketczew@tlen.plRedakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrtw, zmiany tytuw oraz poprawek stylistyczno-jzykowych w nadesanych tekstach.

Teksty oraz zdjcia zamieszczone w niniejszym numerze zostay przekazane przez autorw nieodpatnie. NAWIETLENIE, MONTA I DRUK Drukarnia W&P Waszkiewicz Edward, Elbieta Panter Spka jawna Malbork, ul. Akacjowa 29 Nakad: 1000 egz. Objto: 6 ark. druk. NA OKADCE ka w tczewskim Parku Miejskim fot. Janusz Landowski

Prof. dr Marii Pajqkowskiej-Kensik z powodu tragicznej mierci syna i wnuka serdeczne wyrazu wspczucia skadaj Rada Programowa i Redakcja Kociewskiego Magazynu Regionalnego

KMR

1

Kiedy bdzie normalnie?Wikszo Polakw zadaje sobie to pytanie, obserwujc nieustajce starcia i po tyczki partyjnych liderw i czonkw rzdu, a take pojawiajcych si na grze coraz to nowych uzdrowicieli. 2 biegiem czasu na twarzach rodakw pojawia si wtpicy umiech, bowiem adne obietnice i zapowiedzi poprawy - jak dotd - si nie spraw dziy. Spoeczestwu yje si raczej coraz gorzej, ale za to mieszniej. Dobrze si maj tylko ci, ktrzy zawsze sobie radzili w rnych ukadach, tych dawnych czy nowych. Oni si wyywi - wylecz. A miao by przecie lepiej i zgodniej, szczeglnie po mierci Jana Pawa II, ktra miaa przywrci rzdzcym rozsdek. Lepsi mamy by pono rwnie po wizycie Benedykta XVI, chocia niektrzy twierdz, e atmosfer poprawi wycznie totalna lustracja po zakoczonej bitwie na teczki. Generalne przyznanie si do win, nawet niepopenionych, winno wszystkich oczyci ze za. Wwczas nieskazitelni i posusz ni, zgodni na kady zew wadcw, podymy ku budowie nowej ojczyzny - IV RP. Pierwszym etapem tych dziaa bdzie zaoranie tego, co dotychczas wyroso. Na tak oczyszczonym polu nastpi nowy zasiew. Wykiekuje z niego nowe prawo dla rzdzcych i przez nich tylko rozumiana sprawiedliwo. Niepokornych i prze ciwnikw politycznych pole si w kamasze" i na bruk po telefonicznym poleceniu. Przydaby si jeszcze jaki obz odosobnienia, prawdopodobnie wzorowany na tym w Berezie Kartuskiej. W ramach samooczyszczenia rzdcy dusz demonstracyjnie zrezygnuj z tego co zdobyli w czasach poprzedniej, tej niedobrej ojczyzny, np. zwrc wszystkie dyplo my ukoczenia wyszych uczelni czy dowody uzyskanych kwalifikacji zawodowych. Po prostu rozpoczn w nowym kraju edukacj od pocztku, najlepiej od gimnazjum, by dopiero po wielu latach spoytkowa wyniesione nauki. I wtedy bdzie normalnie.

2

KMR

Rozwj i promocja turystyki na KociewiuLokalna Organizacja Turystyczna KOCIEWIE/^\ nalizujc obecny stan rozwoju turystyki na Kociewiu ZrWnaleaoby odnie si do uchway podjtej podczas II Kongresu Kociewskiego jak rwnie podsumowa dzia ania realizowane, w tym zakresie pomidzy Kongresami. W Uchwale II Kongresu Kociewskiego postulowano: 1. Wydanie map, o skali mniejszej ni dotychczas istnie jce, niezbdnych dla uprawiania aktywnej turystyki (pie szej, rowerowej, kajakowej, konnej czy innej) pozwalajcych na pewniejsze poruszanie si w terenie. 2. Wyjanienie praw poowowych na poszczeglnych akwe nach, co jest niezbdne dla dalszego promowania wdkarstwa. 3. Aby gminy, ktre s organami prowadzcymi dla szk podstawowych i gimnazjw i powiaty dla szk ponadgimnazjalnych, przeznaczyy choby niewielkie rodki na sfinanso wanie pracy nauczycieli-opiekunw szkolnych k turystycz nych. 4. Profesjonalizacj usug turystycznych oraz dokonanie kategoryzacji obiektw noclegowych (szczeglnie hoteli). 5. Powoanie przy jednym z kociewskich parkw krajo brazowych pracowni naukowo-dydaktycznej popularyzuj cej wiedz o obszarach lenych i wodno-bagiennych Kociewia. 6. Utworzenie skansenu archeologicznego w Baronie, ukazujcego ycie codzienne mieszkacw z modszej epo ki kamienia, ktry sta si moe wizytwk Kociewia. Niestety nie wszystkie postulaty Uchway Kongreso wej udao si zrealizowa. Jednak naley zauway, e na przestrzeni ostatnich kilku lat podjto wiele dziaa w celu promocji Kociewia. Dziki zaangaowaniu wielu podmio tw, organizacji pozarzdowych i samorzdw lokalnych ukazao si sporo wydawnictw traktujcych o walorach turystycznych i krajobrazowych naszego regionu, m.in. in formatory, mapy, albumy, foldery. Ponadto Kociewie pro mowane byo na targach turystycznych, imprezach wysta wienniczych oraz podczas licznych imprez kulturalnych, sportowo-rekreacyjnych organizowanych na Kociewiu, jak rwnie poza jego terenem. Istotnym wydarzeniem, ktre umoliwio reorganizacj struktur zwizanych z promocj turystyki w Polsce byo powoanie 1 stycznia 2000 roku Polskiej Organizacji Tury stycznej, ktrej celem jest stworzenie profesjonalnej orga nizacji na wzr krajw UE dla promocji Polski jako kraju atrakcyjnego turystycznie. Umoliwio to stworzenie po dobnego do funkcjonujcych w pastwach UE trjstop niowego systemu promocji turystyki, na szczeblu central nym, regionalnym i lokalnym. Funkcjonowanie narodowej organizacji turystycznej oraz jej regionalnych i lokalnych odpowiednikw ma na celu zwikszenie efektywnoci po dejmowanych dziaa promocyjnych. Szczeglne znaczenie dla rozwoju turystyki w regionie maj Lokalne Organizacje Turystyczne, ktre s mniejszy mi organizacjami wsppracy jednostek samorzdu teryto rialnego (gmin i powiatw) i lokalnej brany turystycznej, tworzonymi w obrbie obszaru atrakcyjnego turystycznie. Podstawowym zadaniem LOT-u jest integracja spoecz noci lokalnej oraz tworzenie i rozwj produktu turystycz nego wok lokalnych walorw turystycznych, promocja lokalnych produktw i atrakcji turystycznych, gromadze nie i aktualizacja informacji o atrakcjach i produktach tury stycznych, utrzymanie i prowadzenie lokalnych punktw informacj i turystycznej. Majc powysze na wzgldzie samorzdy miast i po wiatw Tczewa i Starogardu Gdaskiego wraz z Fundacj Zamek w Gniewie, przy wsppracy z Urzdem Marsza kowskim Wojewdztwa Pomorskiego oraz Pomorsk Re gionaln Organizacj Turystyczn zainicjoway w 2003 roku, powoanie stowarzyszenia Lokalna Organizacja Tu rystyczna KOCIEWIE. W dniu 15 grudnia 2003 roku w Gniewie odbyo si pierwsze zebranie Czonkw Zaoycieli stowarzyszenia, w ktrym wzio udzia 32 przedstawicieli reprezentujcych samorzdy lokalne, organizacje pozarzdowe, podmioty go spodarcze z brany turystycznej oraz osoby fizyczne. Po dugotrwaym procesie zwizanym z rejestracj sto warzyszenia i zmianach dokonanych w statucie, ostatecz nie w dniu 18 marca 2005 roku stowarzyszenie Lokalna Organizacja Turystyczna Kociewie zostao wpisane do Kra jowego Rejestru Sdowego. Czonkami zaoycielami stowarzyszenia Lokalna Orga nizacja Turystyczna Kociewie s: Samorzdy lokalne: Powiat Tczewski Miasto Tczew Miasto i Gmina Gniew Gmina i Miasto Pelplin Gmina Morzeszczyn Powiat Starogardzki Miasto Starogard Gdaski Miasto Skrcz Gmina Skrcz Gmina Smtowo Graniczne Organizacje pozarzdowe: Stowarzyszenie Mionikw Muzyki Chrzecijaskiej GOSPEL Stowarzyszenie Instytut Kociewski" Fundacja Zamek w Gniewie" Federacja Stowarzysze i ZwizkwKociewska Wiba" Towarzystwo Mionikw Ziemi Tczewskiej Stowarzyszenie Inicjatyw Turystycznych TRAMP Starogardzki Klub Biznesu Klub Sportowy Agro-Kociewie" Turystyczne Stowarzyszenie Gmin Kociewsko-Borowiackich BR Klub Jedziecki Hubertus". Podmioty gospodarcze i brana turystyczna: Kwatera Agroturystyczna Hanna Gliniecka

BOENA UCIEKAEK, TOMASZ WICZYNSKI

K R M

3

Kwatera Agroturystyczna Jerzy Maliski Firma GRASO Zajazd GNIEWKO Biuro Turystyczne ELBIETA" Firma GALEDO Pensjonat GOLF PHU MLECZARZ Pracownia Usug Plastycznych Stefan Kukowski Karczma pod Wygod" Orodek Rekreacji Konnej HUBERTUS" Adamowscy Sp. z o.o. Ukonstytuowany Zarzd Stowarzyszenia LOT Kociewie w skadzie: prezes - Sawomir Neumann (Starosta Staro gardzki), wiceprezesi - Boena Uciekaek (Urzd Miejski w Sta rogardzie Gd.), Marcin Roch Popiech (Fundacja Zamek w Gniewie"), sekretarz - Tomasz Wiczyski (Stowarzysze nie Instytut Kociewski"), czonkowie Zarzdu: Stanisaw Ackermann (przewod niczcy Rady Powiatu Tczewskiego), Bogdan Badziong (Burmistrz Miasta i Gminy Gniew), Jzef Grski (waciciel Zajazdu Gniewko"), Krzysztof Landowski (prezes Klubu Jedzieckiego Hubertus"), Zenon Sobiecki (waciciel fir my Graso); w celu zapewnienia waciwej realizacji zada statuto wych LOT Kociewie podj uchwa o utworzeniu Biura Lo kalnej Organizacji Turystycznej Kociewie oraz powoaniu Dyrektora Biura, ktrym zosta Piotr Koczewski - Prezes Sto warzyszenia Inicjatyw Turystycznych TRAMP z Tczewa. Pomimo trudnoci zwizanych z rejestracj stowarzy szenia, LOT Kociewie prowadzia dziaalno nie wymaga jc posiadania osobowoci prawnej. Do takich naleaa: 1. Wsppraca z Pomorsk Regionaln Organizacj Turystyczn i Urzdem Marszakowskim woj. pomorskie go obejmowaa m.in.: realizacj Internetowego Systemu Informacji Tury stycznej i Promocji Polski (ISIT), dofinansowanie wydania przez Instytut Kociewski Informatora Turystycznego Kociewie - kraina wrd la sw, jezior i rzek", udzia w imprezach promocyjnych i wystawienniczych np. udzia w Dniu Regionw w centrum handlowym Madi son pod nazw Smaki Pomorza" w sierpniu 2005 roku, prezentacja Kociewia podczas Forum Dziennikarzy Po lonijnych w Multikinie w Gdasku we wrzeniu 2004 roku, prezentacja materiaw promocyjnych z Kociewia na Midzynarodowych Targach Turystycznych w Londynie w listopadzie 2004 roku, udzia w seminariach i szkoleniach w tym w I Forum Pomorskich Lokalnych Organizacji Turystycznych w ebie oraz w debatach spoecznych na temat Strategii Rozwoju Turystyki w wojewdztwie pomorskim na lata 2004-2013. Ponadto Stowarzyszenie Inicjatyw Turystycznych TRAMP z Tczewa, czonek-zaoyciel LOT Kociewie utwo rzyo dynamicznie rozwijajcy si regionalny portal inter netowy www.eKociewie.pl. Na stronie tej, na bieco aktu alizowane s informacje na temat Kociewia, m.in. dziki wsppracy z podmiotami nalecymi do LOT-u. Z inicjatywy Starostwa Powiatowego w Starogardzie Gdaskim powoano Powiatowe Centrum Informacji Tury stycznej w Starogardzie, ktre na podstawie porozumienia zostanie przekazane w zarzdzanie Lokalnej Organizacji Turystycznej Kociewie. Podobny punkt zostanie utworzo ny w najbliszym czasie w Tczewie, co umoliwi pen ko ordynacj dziaa zwizanych z promocj turystyki Kocie wia, z uwzgldnieniem Internetowego Systemu Informacji Turystycznej ISIT.

W zwizku z ustanowieniem przez Sejmik Wojewdz twa Pomorskiego roku 2005 Rokiem Kociewskim, organi zowano wiele imprez promujcych nasz region, m.in.: Dzie Kociewski na Targu Wglowym w Gdasku jako inauguracj sezonu turystycznego (1-3 maj) Smaki Kociewia", czyli wystawa kociewskiej twrczo ci ludowej i fotografii oraz Jarmark Kociewski (10-11 czer wiec) zorganizowane w Nadbatyckim Centrum Kultury w Gdasku Dzie Kociewski na Molo w Sopocie (6 lipiec) udzia Kociewiakw w inauguracji Jarmarku w. Do minika (30 lipiec) Midzynarodowy Festiwal Gry na Instrumentach Uni katowych i Byle Czym w Starogardzie (6 sierpie) oraz Unikaty z Kociewia" w Gdasku (Jarmark Dominikaski - 7 sierpie). Powoanie jednolitej struktury jak jest Lokalna Orga nizacja Turystyczna Kociewie oraz jej dotychczasowe dzia ania s niewtpliwym sukcesem, cho moe nie do koca wykorzystanym. Zwrci naley jednak uwag, e Stowa rzyszenie zrzesza wiele dowiadczonych podmiotw i osb, ktre od lat dziaaj w brany turystycznej, co w powiza niu z samorzdami lokalnymi stanowi pokany potencja organizacyjny, m.in. opierajcy si na dowiadczonej ka drze. W zwizku z powyszym naley mie nadziej, e LOT Kociewie wykorzysta swoje moliwoci we wsppracy z Pomorsk Regionaln Organizacj Turystyczn i Urz dem Marszakowskim Wojewdztwa Pomorskiego. Atutem, a zarazem sabym punktem Stowarzyszenia jest bardzo duy obszar terytorialny dziaania, w tej chwili obej mujcy Kociewie Tczewskie i Starogardzkie, a mamy na dziej, e w niedalekiej przyszoci, rwnie Kociewie wiec kie. Problemem jest take brak struktur pomocniczych, np. lokalnych punktw informacji turystycznej, o wyra nych kompetencjach i zadaniach. Do priorytetowych zada LOT Kociewie na najblisze lata nalee bdzie: 1. koordynacja dziaa zwizanych z kompleksow in wentaryzacj walorw turystycznych Kociewia, 2. zainicjowanie stworzenia jednolitej i spjnej meryto rycznie strategii rozwoju turystyki na Kociewiu, w oparciu o strategie lokalne i regionalne, 3. zintensyfikowanie dziaa zmierzajcych do pozy skiwania rodkw zewntrznych w celu budowy nowych produktw turystycznych i rozwoju infrastruktury tury stycznej oraz promocji Kociewia, 4. zapewnienie funkcjonowania i rozwoju systemu in formacji turystycznej Kociewia. W strategii rozwoju turystyki w wojewdztwie pomor skim na lata 2004-2013 czytamy: Nie ulega wtpliwoci, e turystyka stanowi szans rozwoju wielu obszarw cen nych przyrodniczo i kulturowo, lecz opartych na rolnic twie, czy przemyle. Turystyka generuje miejsca pracy gwnie w usugach, co jest waciwym kierunkiem zmniej szajcym bezrobocie. (...) Jej rozwj ju dzi stanowi podstaw w programach o charakterze wojewdzkim i lokalnym, powstajcych w wielu dziedzinach ycia spoecznego i gospodarczego. W tym kontekcie na Kociewiu jest jeszcze wiele do zrobienia, naley wic dooy wszelkich stara aby rozwi ja to, co ju zostao osignite. Wymaga to bdzie dal szej wsppracy i wikszego zaangaowania w realizacj stawianych celw. Istotne bowiem jest to, aby dzisiaj wytyczy kierunki i perspektywy rozwoju turystyki w Regionie, ale czy nie waniejsza bdzie troska i codzienna konsekwentna praca nad ich realizacj?

4

KMR

KAZIMIERZ ICKIEWICZ

Wkad Polakw w dziedzictwo EuropyS p T \ ooenie Polski w centrum Europy, w miejscu krzy-^yowania si kultur i cywilizacji, wyznaczyo jej c_J> szczegln dziejow misj. Nard polski zmaga si przez tysiclecie o przetrwanie i zachowanie tosamo ci narodowej. Obrona wiary, umiowanie wolnoci i ziemi ojczystej, suba Ojczynie, dbao o godno i honor, przestrzega nie tolerancji oraz wychowanie patriotyczne - to wielkie idee, ktrych twrcami byli Polacy i ktre nadal zachowuj swoj ponadczasowo. Znalazy one uznanie wrd wie lu narodw wiata. Oryginaln zdobycz Polski byo sformuowanie naj wczeniej w Europie, ju w XIV wieku podczas procesu polsko-krzyackiego, pojcia narodowoci". Wwczas to wiadkowie zeznajcy przed sdem papieskim udowodnili polsko ziem zagarnitych przez Krzyakw, powoujc si na jzyk i nazewnictwo miejscowoci. Drug ide, ktra urosa do rangi naczelnej kategorii moralnej w polskiej wiadomoci, bya suba Ojczynie wypywajca z ogromnej mioci i odpowiedzialnoci za jej cao i suwerenno. Wzorce patriotyzmu w dziaalnoci krlw i rycerzy wskazywali ju pierwsi kronikarze, m.in. Wincenty Kadubek, ktry napisa: Czego podejmujemy si z mioci ojczyzny, mioci jest, nie szalestwem, m stwem czy zuchwaoci. Wartoci tej broniono przed ata kami szydercw, ktrzy nazywali j bohaterszczyzn". Po lacy przez wieki realizowali idea suby Ojczynie, utosamianej z obowizkiem rycerskim i onierskim oraz wiernoci wobec wadcw. Sprawdzianem patriotyzmu by udzia w bitwach i walkach w obronie wiary i wolnoci. Tak postaw odznaczaa si wikszo wadcw Polski i wielu wodzw. Henryk Sienkiewicz stwierdzi, e u innych narodw literatura i sztuka jest kwiatem ycia - w Polsce jest samym yciem. Kolejn wartoci, jak Polacy wnieli do kultury euro pejskiej, by szczeglny stosunek do ziemi jako nieroze rwalnie zwizanej z pojciem Ojczyzny. Podczas zabo rw ziemia staa si witoci, a pojcie garci ziemi rodzinnej - zabieranej w woreczkach przez emigrantw - nabrao wymiaru uczuciowego i patriotycznego. Utrzymanie ziemi w XIX wieku byo najwikszym spraw dzianem patriotyzmu. Wrd narodw wiata Polacy krzewili idee rwnoci i pokoju - sprzeciwiali si niesprawiedliwym wojnom, pro ponujc drog sprawiedliwoci w rozwizaniu konfliktw i nawracaniu si na wiar chrzecijask. Idei tych bronili Pawe Wodkowic i Stanisaw ze Skalbimierza, ktrzy za wojn sprawiedliw uznawali walk prowadzon w obro nie kraju i o odzyskanie utraconych ziem. Problem wielonarodowoci i wielowyznaniowoci w dziejach Polski zaistnia bardzo wczenie. Na ziemiach polskich zamieszkiwali bowiem obok Polakw Rusini, ydzi, Ormianie, Tatarzy, Niemcy; obok katolikw - prawosawni i protestanci. W odrnieniu od krajw Zachodu - nie ro dzio to konfliktw, bowiem w naszym kraju wypracowano ide tolerancji religijnej. Jej wypenieniem bya unia Polski z Litw i przyjmowanie protestantw po wojnach religij nych w Europie. Dzisiejszy wiat powinien uczy si takiej tolerancji, jakiej wwczas przestrzegali Polacy. Uksztatowana w wielonarodowej Polsce autentyczna polsko przejawiaa si nie w dominacji, lecz we wsp dziaaniu z innymi nacjami. Wpyno to na wielk atrak cyjno naszej kultury, przycigajc do niej wielu cudzo ziemcw, ktrzy szybko si asymilowali. Polska od redniowiecza pielgnowaa etyk heroizmu. Wielu naszych wadcw i wodzw porywao wasnym przy kadem cae zastpy do boju, by w nierwnej walce odno si zwycistwa. Pod zaborami Polacy wczyli do wiado moci europejskiej przekonanie, e nard moe istnie i dziaa bez pastwa. Walczylimy nie tylko o wasn wol no, ale i o wyzwolenie innych narodw. Uksztatowao si wwczas haso Za wolno nasz i wasz", ktre za dziwia swoj szlachetnoci do dzisiaj. Polak sta si sym bolem denia do wolnoci ujarzmionych narodw, syno nimem bojownika sprzeciwiajcego si wszelkiej tyranii. Warto jednak podkreli, e po cikich zmaganiach, jakimi byy powstania narodowe, Polacy umieli wybiera midzy modelem ycia bohaterskiego, heroicznego, wyraajcego si gotowoci do ofiary, a modelem pozytywistycznym, wymagajcym systematycznej pracy i trzewej kalkulacji. Trwa, ponadczasow wartoci, jak wnieli Polacy w rozwj duchowy czowieka jest polska myl wychowaw cza. Pomnikiem polskiej myli pedagogicznej jest niewt pliwie Komisja Edukacji Narodowej - pierwsze w Europie i na wiecie ministerstwo owiaty. Na potwierdzenie tego, e Polacy wnieli wielki wkad nie tylko w kultur, ale i nauk - zarwno europejsk jak i wiatow, wiadczy kilkadziesit nazwisk naszych wybit nych uczonych. W wielu dziedzinach: astronomii, inynie rii, pedagogice, chemii, fizyce, dokonali oni istotnego po stpu naukowego, tworzc nowe teorie lub otwierajc nowe moliwoci przed nauk. Mona tu przykadowo

K R M

5

wymieni Mikoaja Kopernika, Ernesta Malinowskiego, Pawa Strzeleckiego czy Mari Skodowsk-Curie. W la tach 80. ubiegego stulecia na uczelniach caego wiata pracowao okoo 2 tysicy naukowcw polskiego pocho dzenia. Osignicia Polakw napawaj radoci cay na rd. Jednak dzisiaj, podobnie jak przez dugie lata niewoli, rozprasza si talent Polakw, ktrzy pracujc w wiecie, pomnaaj bogactwo materialne i duchowe innych naro dw. W przeszoci energi umysow naszego narodu ogra niczali zaborcy, obecnie hamuje j brak funduszy. Ju w Przedwioniu" Stefan eromski napisa: W wolnym pa stwie polskim nauka nie moe by wyebrana, podpa trzona, przemycona, musi by polska. Tak wic o wartoci i znaczeniu naszej kultury decyduje jej polsko, bo jeeli bdzie ona polska", to bdzie europejska" i wiatowa". Naley zwrci uwag, e negatywne oddziaywanie na wartoci niesie postpujcy proces globalizacji, ktry oznacza pen kontrol i narzucony odgrnie model ycia. Tymczasem sumienie kae nam broni ideaw, ktrymi yli nasi przodkowie przez tysic lat. Obecne pokolenie powin no przej z rk odchodzcego sprawdzone przez histori dziedzictwo. Stare pokolenie wychowao si bowiem na literaturze narodowej przeniknitej pierwiastkami religijny mi i patriotycznymi, dziki czemu nard polski przetrwa rozbiory i okupacj. Zatem pielgnowanie i rozwijanie tych wartoci w literaturze byoby najwikszym wkadem Polski do kultury europejskiej nastawionej komercyjnie i kon sumpcyjnie. Naley te, stan murem w obronie atakowa nej wiary, ktra jest ostoj adu moralnego. Jak tego doko na, uczy nas wielki Polak Jan Pawe II dany przez Boga wiatu i kocioowi jako wzr do naladowania. Myl, e dzi - w dobie otwartych granic i wielkiej migracji ludzi -jest On dla nas najlepszym przykadem, jak trzeba pracowa dla kraju, by sowo Polak" budzio ycz liwo i szacunek na wiecie, a w kraju - dawao poczucie tego, co wartociowe, co jakociowo najlepsze, oywione myl i sercem. Jan Pawe II sw postaw mwi nam jesz cze jedno: e o Polsk trzeba dba. Tak jak troszczymy si o osob, ktra stanowi obiekt naszej mioci, tak winnimy te troszczy si o nasz matk - Ojczyzn, ktrej tak wiele przecie zawdziczamy. Nasuwa si pytanie, jak Jan Pawe II widzia jedno Europy? Ojciec wity wiele mwi o jednoci Europy; prze strzega, by jedno europejska budowana bya przede wszystkim na wartociach duchowych, ktre j kiedy uksztatoway. Ma to by zatem w pierwszej kolejnoci europejska wsplnota ducha, dopiero potem jedno eu ropejska budowana na wartociach ekonomicznych czy politycznych. By te przekonany o szczeglnym posan nictwie Polski i Europy. Jak Jan Pawe II widzia nasze miejsce w Europie? Oj ciec wity zawsze mwi o wsplnocie europejskiej: Niech zapanuje duch miosierdzia, braterskiej solidarnoci, tro ski o dobro naszej Ojczyzny. Mam nadziej, e pielgnu jc te wartoci, spoeczestwo polskie, ktre od wiekw przynaley do Europy, znajdzie waciwe sobie miejsce w strukturach wsplnoty europejskiej, i nie zatraci wa snej tosamoci, ale ubogaci swoj tradycj ten konty nent. A wic Jan Pawe II mwi o waciwym sobie miejscu dla swojego i kadego narodu. Papie mia wiadomo

wkadu Polski w dzieje i dziedzictwo Europy. Polska prze cie wielokrotnie bronia Europy, o czym ta dzi zapomniaa. Jan Pawe II podkrela te wkad polskiej nauki, zwaszcza Uniwersytetu Jagielloskiego i tych zasad uniwersalizmu, ktre Polska zoya w darze. Ojczyzn swoj Jan Pawe II nazywa ziemi szczeglnie odpowiedzialnego wiadec twa. My Polacy nie mamy lku przed Europ. Jeeli nie chcemy pewnych rzeczy w Europie i tych jakby na si stwarzanych z koniecznoci, to dlatego, e chcemy mie waciwe miejsce w strukturach Europy. Zasada solidar noci w Europie, czyli tej jednoci jak pokazalimy Euro pie nie tylko w naszym pokoleniu, ale take w historii, wca le nie bya tylko sztandarem. Bya prawdziwym zwycistwem. Mimo wielu zawodw jakich dowiadczyli my z rnych stron Europy - my takiej solidarnoci ocze kujemy, oczekujc rwnoczenie rwnych szans. Jan Pawe II, syn polskiej ziemi, otworzy Polakom okno z woln Polsk na wiat, pokaza drog do lepszego dobra wsplnego - w Europie zjednoczonej, ale opartej na chrze cijastwie i wsplnocie ducha. Taka to ma by Europa. Jan Pawe II zrobi swoje. Moemy powiedzie, e jego ziemska misja dobiega koca. Odszed Wielki Nauczyciel. Teraz jest czas dla nas i szansa dla bdzcych, pyszakw, amatorw rzdzenia, zatwardziaych i lepych. Jest czas dla szukajcych, wtpicych, gotowych do niesienia po mocy potrzebujcym. Taki czas moe trwa - zaley to tyl ko od nas - o jeden dzie duej. Mona by zada pytanie: Kto zostanie z Nim - nie tyl ko z Bark" na ustach i niedzielnym gestem pojednania? Kto spogldajc na puste okno, otworzy drzwi? Kto Mu zaufa, tak jak On zaufa? Kto umiuje, tak jak On nas Pola kw szczeglnie umiowa? Kto uczyni choby co" - ale dobrego i dla innych? Prosz sobie samemu odpowiedzie na te pytania. A co sdzi o wspczesnej Europie Andre Frossard: Nie wystarczy, jak mwi De Gaulle, krzycze Europa, Europa " i skaka jak koza, aby speni si natychmiast projekt... Europie potrzeba trwalszego spoiwa... Chrze cijastwo jest ojczystym jzykiem Europejczykw, a j zyk praw czowieka jest dialektem pochodnym od tego jzyka chrzecijan... Europa dysponuje wieloma rodka mi, ale nie ma twarzy. Europa, ktra ma 80 procent chrzecijan, z ktrych bar dzo duy procent jest katolikami - dzi powoli wyzbywa si swojej chrzecijaskiej tosamoci - w imi wygody, atwego bogacenia si czy dochodzenia do stanowisk. Ten proces daje si zauway powoli rwnie w Polsce. Euro pie potrzeba trwaego spoiwa, ktrego nie otrzymuje si od polityki, ale od wsplnego Ojca. Wielu Europejczykw zapomniao, e mamy wsplnego Ojca, ktrym jest Bg. Reasumujc, trzeba powiedzie, e jako nard nie mamy si czego wstydzi - w Europie bylimy, jestemy i bdzie my. Dalimy olbrzymi wkad w jej duchowe i polityczne oblicze. Dzi Polska moe ofiarowa jednoczcej si Europie i caemu wiatu przede wszystkim tysicletnie dziedzic two naszego chrzecijastwa oraz nauczanie Jana Paw a II, ktre jest wielkim wkadem Polski do kultury po wszechnej, po to aby pomc czowiekowi odnale sens swego istnienia.

6

KMR

KATARZYNA NEHRING

Kociewski Magazyn Regionalny jako periodyk promujcy KociewieS r-CNierwszy kontakt z KMR" mia miejsce 20 lat temu, L-^J kiedy to mj ojciec zacz od pierwszego numeru