All Skompresowane

  • Published on
    15-Jul-2015

  • View
    1.238

  • Download
    6

Transcript

1. Beton jako podstawowy materia konstrukcyjny(klasyfikacja konstrukcji z betonu; idea wsppracy betonu i stali; oglne cechy, zalety i wady konstrukcji elbetowych);Rodzaje konstrukcji z betonu:- betonowe s to konstrukcje bez zbrojenia lub o stopniu zbrojenia mniejszym od ustalonego minimum np.: awy fundamentowe, ciany piwniczne, prefabrykaty budynkw wielkoblokowych.- elbetowekonstrukcjezbrojonedrutami lubprtami orednicyod4,5do40mmlubsztywnymi profilami walcowanymi, zwane staloelbetem.- zbetonuspronegokonstrukcjewktrychzapomoczabieguspraniawprowadzasiwkonstrukcj wstpny ukad si wewntrznych (np. kablobetonowe, strunobetonowe)- zespoloneelementypowstaezjednegolubkilkuprefabrykatwelbetowychi spronychoraz betonu uzupeniajcego, wykonanego w terminie pniejszym np.: strop DZ-3, dachowy dwigar kablobetonowy.Idea wsppracy stali i betonu.Beton jest sztucznym kamieniem, uzyskanym po zwizaniu i stwardnieniu mieszanki betonowej, jako mieszaniny cementu, kruszywa i wody. Jest to tak zwany beton zwyky lub wirowy. Jest to materia kruchy. Charakteryzuje si duwytrzymaocinaciskaniei manarozciganie(~10:1)Dlategonaleywzmacniarozciganstref betonu za pomoc zbrojenia stal, gdy:- beton i stal wykazuj do siebie znaczn przyczepno - posiadaj zbliona rozszerzalno termiczn T = 10-5/CZalety konstrukcji elbetowych- atwo formowania konstrukcja ma ksztat nadany przez deskowanie- monolityczno stanowi z reguy monolityczne ustroje przestrzenne, majce istotne rezerwy nonoci - sztywno dzikimaym odksztaceniom izwizanych z tym przemieszczeniom speniaj role podbudowy cikich urzdze przemysowych- ogniotrwao nawet w kilkugodzinnych poarach, beton chroni wkadki stalowe przed nadmiernym nagrzaniem, a tym samym utrat wymaganej wytrzymaoci- dugi okres uytkowania wytrzymao naleycie wykonanego i dobrej jakoci betonu wzrasta z biegiem czasu- tania konserwacja betonowa otulina wkadek stalowych, wykonana z dobrej jakoci betonu, znakomicie chroni wkadki stalowe przed korozj; powoki ochronne stosuje si w rodowiskach agresywnych w stosunku do betonu i staliWady konstrukcji elbetowych - pracochonnoi sezonoworobt betonowychwokresieniskichtemperatur zatrzymanyzostajeproces twardnieniabetonu, anawet dochodzi doniszczcegojegostrukturprzemarzania; tenmankament agodzi wprowadzenie prefabrykacji- due zuycie drewna w konstrukcjach wykonywanych na miejscu przeznaczenia; mankament ten pomniejsza si przez stosowanie deskowania przestawnego, przesuwnego, lizgowego lub systemw deskowa inwentarzowych- znacznyciar objtociowybetonuzawamoliwostosowaniabetonudoustrojwoniezbyt duej rozpitoci; celowe staje si stosowanie konstrukcji spronych lub z konstrukcyjnych betonw lekkich - wolne tempo robt zwizane z procesem twardnienia betonu w deskowaniach; stosuje si oprcz odpowiednich cementw i dodatkw do betonu rne rodki techniczne; nagrzewanie, odpowietrzanie, prasowanie- duy wspczynnik przewodnoci cieplnej i dwikowej zasada jest prosta materiay konstrukcyjne stosujemy do konstrukcji, a izolacji cieplnej i dwikowej do izolacji, a nie odwrotnie- trudnoci przerbki i wzmacniania gotowych konstrukcji zwizane z trudnociami technicznymi i kosztami- nika wartomateriawodzyskanychzrozbirkitzw.Recyklingjestmoliwy,leczkosztowny,auzyskany materia ma niestabilne cechy nadane przez materia wyjciowy2. Sprawdzenie warunku SGN w prostoktnym przekroju pojedynczo zbrojonej belki elbetowej wg metody uproszczonej (ukad si w przekroju, rwnania rwnowagi si, warunki SGN oraz tok oblicze);Rwnanie rwnowagi: Warunek SGN: Tok oblicze:1. Wyznaczamy wysoko strefy ciskanej betonu 2. Sprawdzamy czy 3. Jeeli to znaczy e stal zbrojeniowa As1 nie jest wykorzystana (naprenia rozcigajce sa mniejsze od obliczeniowej granicy plastycznosci stali), o nonoci przekroju decyduje beton w strefie ciskanej. Do oblicze przyjmujemy najwieksz dopuszczaln warto 4. Obliczamy nonoc przekroju 5. Sprawdzamy czy , jeeli tak - warunek SGN jest speniony.3. Zasady ksztatowania jednokierunkowo zbrojonych pyt elbetowych(przykady konstrukcji pyt wspornikowych, jednoprzsowych lub cigych);Minimalne gruboci pyt:-pyty stropowe 40 mm prefabrykowane60mm monolityczne-pyty nad przejazdami 100 mm prefabrykowane120 mm monolityczneGrubo pyty mona stopniowa co 10 mm, dla h > 120 mm zaleca si stopniowanie co 20 mm. Zaleca si przyjmowa grubo pyty tak, aby zbrojenie w miejscach maksymalnego zagszczenia miecio si w granicach : As1=(0,007-0,012)bd 190/fyd.Gboko oparcia na podporze nie powinna by mniejsza ni:-80 mm-przy oparciu na murze , cianie z betonu lekkiego lub zwykego klasy C12/15,-60 mm-rzy oparciu na cianie z betonu lekkiego zwykego klasy wyszej ni C12/15,-40 mm-przy oparciu na stalowych belkach.Zbrojenie:-zbrojenie gwne (none) powinno by wykonane z prtw o rednicy co najmniej 4,5 mmPNnie mniej ni 1/3 zbrojenia przsowego i przynajmniej 3 prty na 1 m dugoci doprowadzi do podporyECprzy swobodnym podparciu zbrojenia przsowego naley doprowadzi do podpory-najwikszy rozstaw prtw zbrojeniowych w miejscu wystpowania maksymalnych momentw zginajcych isi skupionych powinien by nie wikszy ni:120 mmgdyh=100 mm-rozstaw prtw gwnych w adnym przypadku nie moe by wikszy ni:EC2=V0, to naley przyjmowa nono obliczeniow zredukowan Mr,V zalen od stosunku momentw bezwadnoci czynnych przy cinaniu i oglnych czci przekroju.Warunek nonoci przekroju dla zginania ze cinaniem okrela wzr 1,V RMM.7. Kratownice stalowe (geometria kratownic, zasady konstruowania, przekroje pasw i prtw skratowania, konstruowanie wzw);Geometria kratownic: Kratownice o pasach rwnolegych stosowane w poaciach poziomych; jako podcigi itd. Ze wzgldu na sta wysoko s mao ekonomiczne Kratownice trjktne stosowane przy maych rozpitociach i duych spadkach dachu Kratownice trapezowe Kratownice dwutrapezowe najczciej spotykane. Stosowane przy spadkach poaci dachowej do 10% Kratownice paraboliczne (grnoparaboliczne i dolnoparaboliczne) oraz pparaboliczne Inne np. kratowe supy linii wysokiego napiciaPonadto wyrniamy rne typy skratowa: Trjktne ze supkami typu N Trjktne bez supkw typu V Pkrzyulcowe typu K Krzyowe typu XZasady konstruowania: Wymiary geometryczne kratownic(H,L) powinny by dostosowane do moduw budowlanych Wysoko kratownic swobodnie podpartych (o pasach rwnolegych lub dwutrapezowych) powinna wynosi 1/6 do 1/12 rozpitoci, nastomiast dla kratownic cigych 1/8 do 1/16 rozpitoci W kratownicach trjktnych wysoko dostosowuje si do spadku dachu Dla kratownic o rozpitoci powyej 18m czsto jest wymagany styk montaowy(najczciej w rodku rozpitoci) Pasy grne dwigarw gwnych naley projektowa tak aby zapewni odpowiednie oparcie patwi, pyt dachowych lub innych elementwPonadto projektowanie prtw kratownic wymaga uwzgldnienia kilku zalece konstrukcyjnych(mona spotka i dopuszcza si odstpstwa od tych zasad, lecz wymaga to uzasadnienia obliczeniowego): Wszystkie prty powinny by proste Osie prtw, przechodzce przez rodek cikoci ich przekrojw, powinny przecina si w jednym punkcie wle kratownicy Osie prtw powinny pokrywa si z zarysem geometrycznym kratownicy Prty powinny mie przekrj symetryczne wzgldem paszczyzny kratownicy Pasy kratownic o maej i redniej rozpitoci (do 30m) powinny mie raczej przekrj stay na caej dugoci, natomiast mona rnicowa przekroje krzyulcw i supkw, ale z ograniczeniem liczby ksztatownikw o innych wymiarach(zaleca si 5, maksymalnie 6 rodzajw ksztatownikw) Jako najmniejsze przekroje prtw naley stosowa ktowniki L45x5(wyjtkowo 40x4) lub rury 38x3,2 Przekroje pasw i prtw skratowania:Zastosowanie ktownikw lub ceownikw rozstawionych na gruboc blachy wzowej jest rozwizaniem tradycyjnym, leczo obecnie nie zalecanym ze wzgldu na du pracochonno oraz trudnoci z zabezpieczniem antykorozyjnym. Korzystniejsze jest stosowanie na pasy powek dwuteownikw IPE, HEA lub HEB ze wzgldu na wyeliminowanie blach wzowych. Obecnie dy si do zredukowania iloci koniecznej obrbki oraz pocze. Z tego wzgldu wykorzystuje si:- na pasy: przekroje HEA, HEB oraz rury- krzyulce: na og pojedyncze ktowniki lub przekroje rurowe Konstruowanie wzw:1. Prty wykratowania powinny dochodzi jak najbliej wzw(zmniejszenie blach wzowych)2. Blacha wzowa powinna mie ksztat prostej figury paskiej(rednio 8-12mm)3. Blacha wzowa musi by figur wypuk4. Jeli to moliwe to naley w ogle zrezygnowa z blach wzowych5. Naley unika nadmiernych koncentracji spoin6. Naley dy do ustalenia jak najmniejszych wymiarw wza w celu ograniczenia jego sztywnoci(powstawanie dodatkowych momentw zginajcych)7. rodek cikoci blachy wzowej powinien by jak najbliej teoretycznego rodka wza8. Blachy wzowe ksztatuje si najczciej metod graficzn na zarysie prta nanosi si potrzebne dugoci spoin i pniej wrysowywuje si ostateczny ksztat blachy.9. Prty ciskane w wle podporowym naley doprowadzi do osi podpory, a prty rozcigane mog by czone do nich10. Szczeglnie istotne jest odpowiednie zaprojektowanie wzw podporowych musz mie nie tylko wymagan nono, ale i dostateczn sztywno, aby mogy przenie bez adnych deformacji reakcje podporowe(zazwyczaj stosuje si usztywnienie pionowymi ebrami) 8. Zasady ksztatowania drg (koowych i kolejowych) w planie i profilu (prdko projektowa, parametry ukw poziomych i pionowych, czynniki majce wpyw na przebieg drogi w planie i profilu);Prdko projektowa parametr techniczno-ekonomiczny, ktremu przporzdkowane s graniczne wartoci elementw drogi, proporcje midzy nimi oraz zakres wyposaenia. Prdko projektowa zaley od klasy drogi oraz od rodzaju terenu (paski, falisty, grzysty).Zasady ksztatowania trasy drogi w planie:1) Nie prowadzimy trasy prostopadle do warstwic ze wzgldu na pochylenie maksymalnedrogi.2) Nie prowadzimy trasy rwnolegle do warstwic, minimalne pochylenie niwelety drogi to 0,5% (0,3% w miecie) ze wzgldu na problem ze spywem wody.3) Maksymalna dugo odcinkw prostych zaley od prdkoci projektowej np. Vp=120km -> 2km Vp=min-> 800m, by kierowca si nie nudzi i nie olepn.4) Skrzyowania z innymi drogami ksztatujemy pod ktem 90 t30. Skrzyowania z lini kolejow -> 90. Skrzyowania ze ciekami rowerowymi -> 90 t10.5) Uwzgldniamy istnienie wej do budynkw itp.6) Kt zwrotu trasy a>9.7) Droga powinna by moliwie jak najkrtsza.8) Promie powinien by moliwie najduszy, minimalny promie jest zaleny od prdkoci projektowej.Parametry uku poziomego:1) kt zwrotu trasy a, unika ktw mniejszych ni 9.2) promie R3) styczna uku T=Rtg24) dugo uku =180 R5) odlego wierzchokowa WS=R) 12cos1( .Promie zaley od prdkoci projektowej.Zasady ksztatowania niwelety:1) Pochylenie niwelety max mini i i , imin=0,5%(0,3% w terenach bagiennych i paskich), imax zaley od prdkoci projektowej.2) Niwelet projektujemy jak najbliej linii terenu niskie nasypy, pytkie wykopy minimalizacja robt ziemnych.3) Niwelet naley nawiza do punktw staych.4) Odlego pomidzy punktami zaamania niwelety lmin zaley od Vp.5) Minimalny promie uku wklsego oraz wypukego zaley od Vp.6) Koordynacja planu z profilem rodki uku pionowego i poziomego w odlegoci41 .7) We wszelkich nieckach i terenach paskich niweleta powyej poziomu terenu (nasyp) na wys. do 1m.8) Na wzniesieniach projektowa wykopy.9) Powinny by zapewnione pola widocznoci.10) W obszarze mostw i skrzyowa niweleta nie powinna by pochylona wicej ni 3-4%.11) W obszarze rampy drogowej pochylenie >0,7%.Parametry uku pionowego:1) promie R2) styczna ukuRi iT22 1 t( + dajemy kiedy niweleta zmienia kierunek pochylenia, - gdy kierunek pochylenia nie zmienia si)3) strzaka uku f= RT22.Punkty charakterystyczne punkty, ktre charakteryzuj przebieg drogi w planie i profilu:- w planie:a) punkty porzdkowe : hektometrowe, kilometrowe,b) punkty: pocztek trasy, koniec trasy; pocztek uku koowego, koniec uku koowego,c) pocztek krzywej przejciowej, koniec krzywej przejciowej,d) punkty terenowe: przecicia z warstwicami,e) punkty najwysze i najnisze,f) punkty zwizane z obiektami na drodze (przecicia z ciekami wodnymi most, przepust, skrzyowania z cigami komunikacyjnymi),g) pocztek tunelu, muru oporowego, koniec tunelu, muru oporowego,- w profilu: a) wynikajce z geometrii: pocztek uku pionowego, koniec uku pionowego; punkty zaamania niwelety,b) punkty porzdkowe : hektometrowe, kilometrowe,c) punkty: pocztek trasy, koniec trasy; pocztek, koniec uku koowego,d) pocztek krzywej przejciowej, koniec krzywej przejciowej,e) punkty zwizane z obiektami na drodze (przecicia z ciekami wodnymi most, przepust, skrzyowania z cigami komunikacyjnymi),f) pocztek tunelu, muru oporowego, koniec tunelu, muru oporowego.Punkty stae punkty, ktre wi wysokociowo przebieg niwelety:- skrzyowania w 1 poziomie i dwupoziomowe,- przepusty,- pocztek i koniec trasy,- dojcia, wejcia do budynku.9. Konstrukcje nawierzchni drogowych (podzia, charakterystyka poszczeglnych warstw, materiaw, schemat obcie);Konstrukcja nawierzchni drogowej ukad warstw majcy za zadanie przenie od koa pojazdu obcienie na podoe gruntowe.Obcienie pojazdem porwnawczym: P=100kN/o(50kN/koo)Dla autostrad: P=115kN/oWarstwy nawierzchni:1. Warstwa cieralna - poddana bezporednio oddziaywaniu ruchu pojazdw i czynnikw klimatycznych.2. Warstwa wica - zapewnia odpowiednie rozoenie napre w nawierzchni. Warstw cieraln i wic nazywa si czsto czci jezdn nawierzchni.3. Podbudowa - suy do przenoszenia obcie na podoe gruntowe, moe skada z dwch warstw: podbudowa zasadnicza - moe zawiera dodatkowo warstw wzmacniajc i wyrwnawcz, podbudowa pomocnicza - moe zawiera warstw mrozoodporn, odsczajc i odcinajc,4. Podoe stanowi grunt rodzimy lub nasypowy lecy pod nawierzchni do gbokoci przemarzania, jednak nie mniej ni do gbokoci, na ktrej naprenia pionowe od najwikszych obcie uytkowych wynosz 0,02MPaPodoe gruntowe ulepszone - wierzchnia warstwa podoa leca bezporednio pod nawierzchni - odpowiednio zagszczony grunt rodzimy (podoe naturalne) lub nasypowy (podoe sztuczne), ulepszona w celu umoliwienia przejcia ruchu budowlanego i waciwego wykonania nawierzchni, speniajca wymagania okrelone dla podoa.Rodzaje nawierzchni:a) Podatne nawierzchnia ktra pod wpywem obcienia odksztaca si sprycie i plastycznie. Na 20 latMoe by te podbudowa z betonu asfaltowegob) Sztywne pod wpywem obcienia mog odksztaci si sprycie.Na 30 latNie mona stosowa na szkodach grniczychc) Psztywne poczenie a i b.Wzmocnienia nawierzchni: Geowkniny Geosiatki Geomembrany nieprzepuszczalne dla wodyMateriay:Kruszywa do nawierzchni drogowych: Naturalne powstaj w przyrodzie z rozdrobnienia ska pod wpywem dziaania si przyrody. Charakteryzuj si okrgym ksztatem co skutkuje mniejsz nonoci. Dzielimy:o wiro mieszanka amane uzyskuje si poprze mechaniczne rozdrobnienie ska. Rozdrobnienie moe by jednokrotne amane zwyke,lub wielokrotne amane granulowane. Okrela si rodzaj kruszywa amanego zalenie od uziarnienia. Dla zwykego:o miao klinieco tuczeo niesortDlagranulowanego:o piasek amanyo mieszanka drobna granulowanao grysy ( dua nono) sztuczne otrzymuje si jako produkt uboczny w produkcji przemysowej lub w wyniku cieplnej obrbki surowcw mineralnych:o uelo pumeks hutniczyo uel paleniskowyo upki przypalone ze zwaowisk kopalnianychLepiszcza bitumiczne materia wicy pochodzenia organicznego.Do budowy i utrzymania nawierzchni drogowych stosuje si nastpujce rodzaje lepiszczy:o asfalty drogowe: mikkie, twardeo polimeroasfalty asfalty modyfikowane polimerami w celu poprawy waciwoci uytkowych mieszanek mineralno-asfaltowych oraz wyduenie okresu eksploatacji nawierzchni drogowejo emulsje asfaltowe skadaj si z asfaltu i wodyo asfalty upynnione ze wzgldu na ochron rodowiska oraz ekonomie procesw technologicznych ogranicza si ich stosowanieLepiszcza specjalne:o asfalty spienione stosowane na zimno, s materiaem kompozytowym skadajcym si z asfaltu,pary wodnej i dodatkwo asfalty wielorodzajoweSchemat obcie:10. Przekrj poprzeczny linii kolejowej (narysowa i wymieni elementy skadowe)Elementy podtorza kolejowego (a w nasypie, b w przekopie)Nawierzchnia konstrukcja przystosowana do przenoszenia na grunt obcie staych i ruchomych zwizanych z ruchem pojazdw kolejowych, skadajc si z: toru, po ktrym poruszaj si pojazdy kolejowe, elementw podporowych, elementw przytwierdzajcych i czcych, podsypki.Podtorze budowla geotechniczna wykonana na gruncie rodzimym jako nasyp lub przekop wraz z urzdzeniami j zabezpieczajcymi i odwadniajcymi.Urzdzenia odwadniajce (rowy, drenae, sczki)Szynyprzenoszobcieniaodk pojazdw, tj. naciskwpionowychi poziomychsi prowadzcych, na podkady.Podkadyprzenosznapodsypkobcieniaodk pojazdwprzekazywaneprzez szyny; pomagajw utrzymaniu staej odlegoci midzy szynami.Podsypka warstwa, na ktr przekazywane s obcienia z podkadw. Jej zadaniemjest spryste przejmowanie naciskw przekazywanych przez podkady i rwnomierny ich rozkad na torowisko.11. Droga koowa w przekroju poprzecznym (narysowa i wymieni elementy skadowe, pochylenia poprzeczne, wymiary);Elementy skadowe:Jezdnia umocniona (lub nie) powierzchnia korony drogi, przeznaczona dla ruchu pojazdw,Korona drogi jezdnie z poboczami, pasami awaryjnego postoju lub pasami przeznaczonymi do ruchu pieszych, zatokami autobusowymi lub postojowymi, a przy drogach dwujezdniowych - rwnie z pasem dzielcym jezdnie.Korpus drogi cz torowiska w obrbie skarp nasypu i korony drogi.Torowisko ziemne pas terenu odpowiednio uksztatowany przez wykonanie robt ziemnych, przeznaczony do uoenia nawierzchni drogowej. Cz torowiska ziemnego (brya ziemna), ograniczon od gry powierzchni korony drogi i skarpami nasypu lub te wewntrznymi skarpami wykopu (rowu), nazywamy korpusem drogowym.Pas drogowy wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzeni nad i pod jego powierzchni, w ktrym s zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urzdzenia techniczne zwizane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsug ruchu, a take urzdzenia zwizane z potrzebami zarzdzania drog.Pobocze umocnione (lub nie) czci korony przeznaczone dla ruchu pieszych oraz postoju.Skrajnia drogi ujednolicona, potrzebna dla ruchu drogowego, odpowiednio wolna przestrze wzdu okrelonej trasy.Nawierzchnia drogowa warstwa lub zesp warstw, uoonych na podou gruntowym w obrbie jezdni, sucych do zapewnienia pojazdom dogodnych warunkw ruchu.Podoe drogi (naturalne lub sztuczne) grna cz korpusu drogowego, ktra ley bezporednio pod nawierzchni i znajduje si w zasigu wpywu obcie ruchomych i przemarzania gruntu.Pochylenia poprzeczneRodzaj nawierzchni drogiMin pochylenie poprzeczne jezdninawierzchnia twarda ulepszona 2,0 %nawierzchnia twarda nie ulepszona 3,0 %nawierzchnia gruntowa ulepszona 4,0 %Rodzaj odcinka drogi A i SMin pochylenie pobocza gruntowegoprosty lub krzywoliniowy o pochyleniu poprzecznym jak odcinek prosty6-8 %krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym innym ni odcinek prostyo 2-3 %wicej od pasa awaryjnegokrzywoliniowy o pochyleniu poprzecznym do rodka uku (pobocze po zew. stronie) 3-4 %w kierunku przeciwnym do pasa awaryjnegoSkarpy nasypw drg klasy A i S powinny mie pochylenie:1:3przy wysokoci skarpy nasypu do 2 m,1:1,5przy wysokoci skarpy nasypu wikszej ni 2 m do 8 m.Skarpy wykopw drg klasy A i S powinny mie pochylenie:1:3przy wysokoci skarpy wykopu do 1 m,1:2przy wysokoci skarpy wykopu wikszej ni 1 m do 2 m,1:1,5przy wysokoci skarpy wykopu wikszej ni 2 m do 8 m.Skarpy nasypw i wykopw drg klasy GP i drg niszych klas powinny mie pochylenie 1:1,5. Wymiary:Klasa drogi Nazwa drogi Szeroko pasa ruchu [m]Min szeroko pobocza Min szeroko pasa awaryjnego [m]Rodzaj odcinka drogi Pochylenie pobocza gruntowegoprosty lub krzywoliniowy o pochyleniu poprzecznym jak odcinek prosty6-8 % dla szerokoci 1,0 m8 % dla szerokoci < 1,0 mkrzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym innym ni odcinek prosty:- wewntrzna strona uku- zewntrzna strona uku2-3 % wicej od jezdnitak jak jezdni dla szerokoci < 1,0 m2 % kierunku przeciwnymgruntowego [m]A Autostrady 3,50-3,75 1,25 2,50-3,00S ekspresowe 3,50-3,75 0,75 2,50GPgwne ruchu przypieszonego3,50 1,50 -G Gwne 3,00-3,50 1,25 -Z Zbiorcze 2,75-3,00 1,00 -L Lokalne 2,50-2,75 0,75 -D Dojazdowe 2,50-2,75 0,75 -Przykadowe przekroje poprzeczne12. Metody obliczania robt ziemnych (zaoenia metod, narysowa schematy przekrojw);Projektowanie robt ziemnych wykonywanych z gruncie budowlanym ukierunkowane jest na konkretne obiekty i dotyczy gwnie robt podstawowych, obejmujcych zdjcie ziemi rolinnej, niwelet terenu do zadanej rzdnej i wykopy pod budow. Pierwsz faz dziaania stanowi ustalenie i skonkretyzowania zada oraz okrelenie warunkw ich wykonania.Ustalenie wielkoci zada przy robotach ziemnych1. Okrelenie iloci zdejmowanej ziemi rolinnejPierwszym zadaniem w robotach ziemnych jest okrelenie iloci zdejmowanej ziemi rolinnej na podstawie planu warstwicowego rozpatrywanej dziaki, zawierajcego zadany poziom rzdnej niwelety, do ktrego bdzie wyrwnany cay teren.Objto zdejmowanej ziemi rolinnej oblicza si z nst wzoru:2. Okrelenie iloci ziemi w nasypach i wykopach przy niwelacji terenuIlo ziemi w nasypie i wykopie, przy zadanym poziomie rzdnej niwelety okrela si zwykle metoda pryzm o podstawie kwadratowej lub trjktnej. Dla metody kwadratw, powierzchni placu dzieli si na mniejsze kwadraty o boku 20-100m. Utworzone kwadraty dziel si na dwie grupy: przecite rzdn niwelety i nie przecite rzdn niweletyObjto niwelowanego gruntu w kwadratach (graniastosupach nie przecitych rzdna niwelety)Jeli podstawy rozpatrywanych graniastosupw (kwadratw) znajduj si czciowo w obrbie wykopu i nasypu, to wyrnia si dwa przypadki oblicze: niweleta przecina pryzmy o podstawie kwadratowej przez dwa przeciwlege bd przylege boki3. Obliczanie objtoci wykopu szerokoprzestrzennego pod obiekt (ze wzoru Simpsona)Ksztat wykopu szerokoprzestrzennego pod obiekt budowlany zaley od sposobu uksztatowania jego skarp i moe by prostopadocienny (jeeli skarpy s pionowe, np. umocnione cianami szczelnymi) lub pryzmowy- jeeli skarpy wykonane s z nachyleniem. Okrelenie nachylenia skarpy pozwala obliczy wymiary wykopu.Objto wypoku szerokoprzestrzennego oblicza si w nastpujcy sposb:4. Obliczanie objtoci ziemi niezbdnej do obsypania fundamentw5. Obliczanie bilansu mas ziemnychObliczone iloci zdejmowanej ziemi rolinnej, niwelowanego gruntu i objtoci wykopu szerokoprzestrzennego zestawia si w tablic bilansow, w ktrej wszystkie zapisy powinny by zsynchronizowane z przyjt koncepcj13. Rozjazd kolejowy (schematy i nazwy stosowanych rozjazdw, elementy skadowe);Rozjazdy stanowi rodzajpoczenia torw, umoliwiajcy przejazd caych pocigw z jednego toru na drugi. Zasadniczymi rodzajami rozjazdws: rozjazdy zwyczajne, rozjazdy podwjne, rozjazdy ukowe, rozjazdy krzyowe.Rozjazdy zwyczajne umoliwiaj przejazd taboru w dwch kierunkach: na tor zasadniczy (prosty) i tor zwrotny (ukowy) Wzalenoci od kierunku odgazienia si toru zwrotnego wyrnia si rozjazdy prawostronne i lewostronne.Rozjazdy podwjne umoliwiaj przejazd taboru w trzech kierunkach. Zalenie od pooenia torw zwrotnych w stosunku do toru zasadniczego wyrnia si rozjazdy podwjne jednostronne i dwustronne. Wrozjazdach podwjnych s 4 iglice, 3 krzyownice i 6 kierownic. Z tego wzgldu odcinki szyn czcych s krtkie i jazda jest niespokojna, a rozjazdy tego rodzaju s stosowane wyjtkowo, tylko w torach bocznych, tam gdzie konieczne jest skrcenie drg zwrotnicowych.Rozjazdyukoweswykonywaneprzezwyginanierozjazdwzwyczajnych. Zalenieodkierunkwwygicia torwzasadniczegoi zwrotnegowyrniasirozjazdyukowejednostronnei dwustronne. Odmianrozjazdu ukowego dwustronnego jest rozjazd symetryczny, w ktrym promienie obu torw s jednakowe. Rozjazdy ukowe sstosowanewraziekoniecznoci uoeniapoczeniatorwwtorachlecychwukach. Czci skadowe rozjazdwukowychstakiesame, jakwrozjazdachzwyczajnych, z ktrych rozjazdy te wygito(z wyjtkiem niektrych typw rozjazdw symetrycznych).Rozjazdy krzyowe powstaj w przez wbudowanie w skrzyowanie torw pojedynczych lub podwjnych pocze przecinajcychsi torw.Wpierwszymprzypadkupowstajerozjazdkrzyowypojedynczy, wdrugim rozjazd krzyowypodwjny. Zalenieodpromieniaukustosowanegowpoczeniuwyrniasirozjazdyziglicami wewntrz czworoboku rozjazdu i rozjazdy z iglicami na zewntrz czworoboku rozjazdu.Rozjazd zwyczajny skada size zwrotnicy,krzyownicy iszyn czcych. Zwrotnicaskada si zdwch iglic (prostej i ukowej) oraz dwch opornic (prostej i ukowej), a take urzdzenia umoliwiajcego przestawianie iglic z jednegopooeniawdrugie. Wkrzyownicywyrniasidzib, dwieszynyskrzydoweorazdwiekierownice (prowadzce zestawy koowe w czasie przejazdu przez krzyownic). Zasadniczymi parametrami geometrycznymi rozjazdujest tzw. skosrozjazdu, mierzonywartocitangensaktapomidzyosiami torwzasadniczegoi zwrotnego, poprowadzonych w kocach rozjazdu oraz promie toru zasadniczego.14. Prawa autorskie. Sposoby dystrybucji programw komputerowych. - rodzaje licencji (Licencja na oprogramowanie, Shareware, Freeware, Adware, Demo, Trial, Pena wersja, GNU General Public License Powszechna Licencja Publiczna)Prawo autorskie, czyliz angielskiego copyrightoznaczaprawo dokopiowania. Naturalnie termin ten moe by definiowany odmiennie, w zalenoci od tego, w jakim kraju si znajdujemy. Z punktu widzenia informatykw oraz innych ludzi zajmujcych si prac nad oprogramowaniem, rozsdnie jest zna pojcie prawa autorskiego uywanego w kraju, w ktrym aktualnie pracujemy gwnie po to, aby efektywnie rozprowadza swoje oprogramowanie.Wytumaczenie praw autorskichPrzykadowy zapis dotyczcy praw autorskich wyglda w ten sposb: Copyright by Jan Kowalski 2000. Oznacza on, e wszystkie prawa do danego zagadnienia, ktre zawiera ten opis s zastrzeone. Bez zgody autora danego dziea lub waciciela praw autorskich i jego wydawcy, adna cz danej publikacji nie moe zosta reprodukowana i przechowywana w systemach wyszukiwania, a take nie moe by w adnej formie przekazywana wszystkimiznanymirodkamimechanicznymi, elektronicznymi, przy pomocy fotokopiarek lub te w inny sposb. Poniej podanych jest kilka moliwoci interpretacji tego, co oznacza dany zapis w praktyce:Przepisy prawa autorskiego stosuj si do wszelkich spraw zwizanych z danym serwisem internetowym. Teksty aktuprawnegowchodzcegowskadustawy z dniaczwartegolutego1994obejmujcej zagadnieniepraw autorskich i praw pokrewnych, mog znale si w wielu miejscach w polskim Internecie.Moemyzamiecicayartyku znajdujcysinastroniewww.budownictwo.com.pl nainnymserwerze, albo w publikacji drukowanej jedynie wtedy, gdy autor wyrazi na to pisemn zgod. Domylnie autor nie udziela tego typu zgody, w celu jej uzyskania naley si z nim skontaktowa i doj z nim do porozumienia. Moe zdarzy si tak, e autor zgodzi si na uywanie jego artykuu wswoimserwisie, jednak pod warunkiemwyranego zaznaczenia jego wasnoci do praw autorskich danego artykuu.Jeeliwykorzystamy materiaobjty prawamiautorskimibez zgody jego autora lub bez jego wiedzy, stanowito naruszenie prawa autorskiego, nawet wprzypadku, kiedy nie odniesiemy z tego tytuu adnych korzyci materialnych. Osiganie korzyci majtkowych z prawautorskich moe wpyn na form oraz wysoko odszkodowania, ktre sd przyzna autorowi danego materiau, jednak nie zmienia to faktu zamania praw autorskich. Nawet naskutekrozpowszechnianiabez zezwoleniaucierpiemoewartohandlowanaszego oryginau, jakiejkolwiek wartoci by ona nie bya.Graficzne elementy, ktre s stworzone przez autora na potrzeby serwisu, a take ilustracje takie jak zrzuty ekranu i skany take nie mog by wykorzystywane bez zgody ich autora. Take w tym wypadku zgoda nie jest domylnie udzielana.Nawizujcdoprawaautorskiegoniepodlegajochronieprosteinformacjeprasowe, ktresrozumianejako zwykeinformacje, bezpodanegokomentarzaorazocenyichautora. Autormoetorozumiejakomoliwo wykorzystania niektrych informacjiz zamieszczonych w danym serwisie tekstw, nie jest to jednak kopiowanie caoci lub wikszej czci artykuw.Naturalnie mog by tworzone odnoniki do pocztkowych stron serwisu oraz do poszczeglnych jego artykuw. Bardzo elegancka wersja zasad zachowania w sieci obejmuje zasad poinformowania o umieszczonym przez nas odnoniku autora strony, do ktrejkieruje internautw nasz odnonik. Zamieszczenie tego odnonika moe by w bardzo prosty sposb wykryte przez autora danego artykuu, chociaby dziki korzystaniu z usug oferowanych przez wyszukiwarki internetowe.W prawach autorskich istnieje pojcie uytku dozwolonego. Polega ono zazwyczajna moliwociwykorzystania niewielkiego fragmentu danego dziea wraz z podaniem jego autora oraz rda. Mona wic, cytowa fragmenty artykuwumieszczanychnaserwisachinternetowych, jeeli podamyrwnieichrdo. Informacjeoautorze mog by podane na dwa sposoby:sposb hipertekstowy, w ktrym kolejno podawany jest autor, odnonik do artykuu, odnonik do serwisu oraz data, w ktrej zostao utworzone dane rdo - artyku moe si bowiem zmienia w pniejszym czasie, przykad takiej metody podany jest poniej:Jan Kowalski, www.budownictwo.com.pl/konstrukcje.htmlwww.budownictwo.com.pl, 20 stycze 2011sposb taki jak w publikacjach papierowych:Jan Kowalski, BudownictwoSerwis Autora 20 stycze 2011Autor pozwala na indeksowanie zawartoci swojego serwisu przez dostpne publicznie wyszukiwarki internetowe.Wykonywanie tumacze artykuw zawartych w danym serwisie jest moliwe jedynie w wyniku uzyskania zgody twrcy danego serwisu. Biorc pod uwag natur dokumentw, ktre s zamieszczane na stronach www i ktre co chwil mog by wkadej chwili poprawiane i uzupeniane, warto sprawdzi przed wykorzystaniemtakiej informacji, czy redagujemy najnowsz wersj danego artykuu. Data ostatnich zmian oraz data powstania umieszczane s na kocu kadego artykuu. Pamitajmy, e cytowany przez nas fragment moe si nieznacznie zmieni, naley zaznaczy dat ostatnich zmian w rdle cytatu.Formy dystrybucji programw:Shareware- bardzo popularny typ oprogramowania. Uytkownik ma moliwo darmowego korzystania z programu przezz gryokrelony okresczasu, po upyniciu ktrego jestzmuszony do patnejrejestracji, o ile zdecydujesionnajegodalszeuytkowanie. Wprzeciwnymwypadkujest zobligowanydousuniciagoze swojego komputera. Wraz zrejestracjprogramuklient otrzymujepene prawo do swobodnegouytkowaniaz niego oraz inne korzyci, takie jak moliwo zakupu jego nowych wersji po atrakcyjnych cenach lub moliwo nabycia po cenie promocyjnej licencji wielostanowiskowej. Prawa autorskie znajduj zatem takie samo zastosowanie w przypadku programwshareware, jak wprzypadku programwkomercyjnych. Zazwyczaj programy shareware s niewielkimi projektami, dziki czemu kosztuj znacznie mniej od programw pudekowych, ktre mona kupi w sklepie. Posiadaj jeszcze inn zalet nad w peni komercyjnym oprogramowaniem - mona je za darmo wyprbowa przez decyzj o zakupie.Freeware-jest rodzajemoprogramowania, ktremonabezpatniekopiowaorazwykorzystywa. Wadnym wypadkunieoznaczatorezygnacji zprawautorskichdodanegoproduktu, jednakrdaprogramunies udostpniane, a umowa licencyjna zakazuje wprowadzania do niego jakichkolwiek poprawek oraz dystrybucji tego oprogramowania na komercyjnych zasadach.Addware- jest programem, ktrypomimoswoichdosyzaawansowanychfunkcji, jest rozpowszechnianyza darmo wswojej penej funkcjonalnoci. Nie jest on jednak pozbawiony wszystkich cech marketingowych. Uytkownikwtrakciekorzystaniaztegoprogramujest zmuszanydoogldaniazmieniajcychsipopewnym czasie reklam, ktre s umieszczane w integralnej czci okna programu i nie sposb si ich pozby.Demo programu - jest to wersja prbna danej aplikacji, ktra ma na celu zareklamowanie przez producenta penej wersji danego programu, znacznie jednak ograniczajc jego funkcjonalno, dziki czemu jest on pewny otrzymania pienidzy za pen wersj programu, jeeliprbka jego moliwociprzypadnie danemu klientowido gustu. Wieleistotnychopcji jest zawartychwpenychwersjachprogramw, wersjademomajedynienacelu przyblienie danej aplikacji oraz zachcenie do jej kupna.Trial version - jest to wersja prbna programu, ktra posiada nieznacznie obnion funkcjonalno. Z reguy nie umoliwia ona na zapisywanie plikw w niej tworzonych oraz na wydrukowanie tych prac. Ograniczona czasowo wersja pozwala na prac ju w penym programie, jednak jedynie przez pewien czas, po czym przestaje on w ogle dziaa. Czasowe ograniczenie moe zosta wprowadzone do samego programu, ktry przy kadym uruchomieniu bdzie nas informowa ile czasu pozostao nam do koca prbnego okresu albo do czasu okrelonego w licencji, naktrzgadzamysiwtrakcieinstalacji programu. Drugi przypadekokrelazamierzeniaproducenta, ktry zakada, e po danym okresie uytkowania przestaniemy uywa za darmo konkretnego programu i zakupimy jego pen wersj, w przeciwnym wypadku staniemy si piratami komputerowymi.Shareware- bardzo popularny typ oprogramowania. Uytkownik ma moliwo darmowego korzystania z programu przezz gryokrelony okresczasu, po upyniciu ktrego jestzmuszony do patnejrejestracji, o ile zdecydujesionnajegodalszeuytkowanie. Wprzeciwnymwypadkujest zobligowanydousuniciagoze swojego komputera. Wraz zrejestracjprogramuklient otrzymujepene prawo do swobodnegouytkowaniaz niego oraz inne korzyci, takie jak moliwo zakupu jego nowych wersji po atrakcyjnych cenach lub moliwo nabycia po cenie promocyjnej licencji wielostanowiskowej. Prawa autorskie znajduj zatem takie samo zastosowanie w przypadku programwshareware, jak wprzypadku programwkomercyjnych. Zazwyczaj programy shareware s niewielkimi projektami, dziki czemu kosztuj znacznie mniej od programw pudekowych, ktre mona kupi w sklepie. Posiadaj jeszcze inn zalet nad w peni komercyjnym oprogramowaniem - mona je za darmo wyprbowa przez decyzj o zakupie.Typy Licencji:Umowa licencyjna to umowa o naturze formalno - prawnej, ktra jest zawierana pomidzy firm programistyczn lub osob prywatn, ktra posiada prawa autorskie do danego oprogramowania, a osob fizyczn lub firm, ktra chce danego oprogramowania uywa. Poniewa produkty informatyczne mog by uywane na wiele sposobw, stosowanie oraz formuowanie umw licencyjnych polega wycznie na ograniczonej standaryzacji. Aby optymalnie wykorzystainwestycjwdanyprogram, naleydokadnieprzeczytaorazzaakceptowaumowlicencyjn kadego uywanego przez nas lub nasz firm programu.LicencjatypuFreeware- obejmujeonadarmoweoprogramowanie, ktrejest rozpowszechnianejedyniepo kosztachnonikadanych, naktrymsionoznajduje. Oprogramowanietegotypumoebyobjteprawami autorskimi albo nie.Licencjatypu GNU-jesttolicencja obejmujcaoprogramowaniena zasadach regu okrelonychw projekcie GNU, ktre dotycz koncepcji wolnego oprogramowania. Wramach Powszechnej Licencji Publicznej s udostpniane midzy innymi: jdro systemu operacyjnego Linux, a take znaczna cz oprogramowania do niego przeznaczona. Podstawowy cel, ktry przywieca twrcomdanych licencji to umoliwienie producentom oprogramowania zagwarantowanej prawnie moliwoci utworzenia wolno dostpnych produktw dla uytkownikw na caym wiecie.LicencjatypuShareware- jest torodzaj licencji obejmujcyoprogramowanierozprowadzanenazasadach Shareware. Licencja ta zezwala na bezpatne korzystanie z danego oprogramowania przez prbny okres czasu, ktry powinien zachci danego uytkownika do kupna penej wersji programu. Czasem w wypadku, gdy uywamy danego oprogramowania w sposb niekomercyjne, w licencji istnieje klauzula pozwalajca na przeduenie okresu darmowego uytkowania, dzikiczemu potencjalny klient wyrabia sobie lepsze zdanie na temat firmy, ktrejto oprogramowanie jest wasnoci.15. Omwienie programw komputerowych pomocnych w pracy inyniera budownictwa (typy programw (biurowe, inynierskie ), wady i zalety);PROGRAMY BIUROWE: Pakiet Microsoft Office - edytor tekstu Word, arkusz kalkulacyjny Excel, PowerPoint (tworzenie prezentacji). Najwiksz zalet MSOffice jestdominacja na rynku.Plikiw jego formatach (takiejak tekstowy .doc czy arkusz kalkulacyjny .xls) s globalnym standardem. Do plusw naley te zaliczy rozbudowane moliwoci, jakie oferuje np. Excel, ktry moe by pomocny przy tworzeniu oblicze konstrukcyjnych; ich odpowiedniki takich nie maj. Wad MS Office jest cena. Podstawowa wersja pakietu do uytku domowego kosztuje mniej ni200z,alefirma musi zapaciok.2tys.z zajedno stanowisko (wersjadlasystemuWindows; Office pracujcynakomputerachMacjest jeszczedroszy). Pozatym, mimobardzozoonej struktury wielu programwOffice, brakujewnichwbudowanychsamouczkw, amechanizmypomocyuytkownikowi s sabej jakoci. Powoduje to, e wikszo uytkownikw wykorzystuje minimaln cz moliwoci Office, co stawia pod znakiem zapytania opacalno zakupu.PROGRAMY INYNIERSKIE: AutoCAD- programsucy dowykonywaniarysunkwtechnicznychoraz wszelkichinnychrysunkw zwizanych zprojektowaniembudowli (zarwnow2Di 3D). Program te spomocneprzy wykonywaniu drobnych oblicze inynierskich (pole, obwd, moment bezwadnoci zadanej figury).ZALETY: Moliwo atwego i szybkiego tworzenia rysunku w 2D Moliwo korzystania z bibliotek oraz bazy profili stalowych Kompatybilny z popularnymi programami dostpnymi na rynku (Microsoft Office, CorelDraw) Dua ilo nakadek tematycznych w wikszoci darmowych o CADprofi Mechanical - Modu odznacza si wyjtkowo obszernym zestawem normaliw, ksztatownikwstalowychi innychwyrobwhutniczychopracowanymnapodstawienarodowychi midzynarodowychnorm. Uytkownikznajdzietumidzyinnymi ruby, nakrtki, podkadki, koki, ktowniki, ceowniki, elementydoprojektowaniawymiennikwciepai innychaparatw. Doskonay edytor schematwpozwala na wyjtkowo atwe tworzenie rysunkwukadwhydraulicznych i pneumatycznych.o CADprofi Architectural - Modu wspomagajcy projektowanie budowlane umoliwia rysowanie cian wielowarstwowych, wstawianie okien, drzwi, wymiarowanie architektoniczne, tworzenie opisw oraz wykorzystywanie obiektw z obszernych bibliotek wyposaenia wntrz. Moliwe jest rwnie tworzenie rysunkw elewacjio e-CADelbet - automatyczne generowanie 14 typw strzemion z moliwoci dokadnej ich parametryzacji, automatyczne generowanie dowolnych przekrojw bocznych belek jednoprzsowych w wielu kombinacjach, automatyczne wrysowywanie zbrojeniaWADY: Cena! Due wymagania sprztowe Obsuganiejestintuicyjna;bywpeni wykorzystaprogramtrzebaprzejwieloetapoweszkolenie patne! Autodesk Robot Structural Analysis - umoliwia obliczenie konstrukcji. Stosunkowo szybki w obliczeniach, ktrezabierajprzymniejszychkonstrukcjachkilkaminut, aniekilkagodzin. Umoliwiaprzeprowadzanie prostej analizy ram lub analizy metod elementw skoczonych, projektowanie budowli w stalii elbecie, a take zapewnia bezproblemow jednoczesn obsug pozostaych produktw do inynieriibudowlanej firmy Autodesk oraz produktw innych firm.ZALETY: Moliwoci automatycznego tworzenia siatki elementw skoczonych Szeroki zakres funkcji analitycznych Tworzenie bogatych wynikw analizy Obsuga wielu jzykw i jednostek dla rynkw globalnych Preferencje i kody projektw charakterystyczne dla kadego kraju Zintegrowane rozwizanie projektowe do prac z elbetem i stal Zintegrowanyprzepywpracyodczynnoci analizy konstrukcyjnej orazprojektowaniadorysunkw produkcyjnych Otwarty i elastyczny interfejs programw uytkowych (API)WADY: Cena! Due wymagania sprztowe Obsuga nie jest intuicyjna; by w peni wykorzysta program trzeba przej wieloetapowe szkolenie oraz powici wiele czasu oraz cierpliwoci na jako takie opanowanie programuOprcz Autodesk Robot Structural Analysis, ktry jest programem wiodcym w zakresie oblicze konstrukcyjnych na rynku mona take znale:RM-Win- Programdoanalizystatycznej i wytrzymaociowej orazzintegrowanegowymiarowaniaprtw stalowych, elbetowych i drewnianych paskich konstrukcji prtowych wg teorii I-go i II-go rzdu.ABC Rama 3D - Program ABC Rama3D pozwala na analiz statyki i dynamiki dowolnego paskiego i przestrzennego ustroju prtowego, a w szczeglnoci: belki, rusztu, kratownicy, ramy paskiej, ramy przestrzennejSpecBUD- zawiera 25 programy przeznaczone do projektowania elementw i ustrojw budowlanych.Programy SPECBUD s przydatne przede wszystkim w projektowaniu powszechnych obiektw budowlanych, mog take suy zaawansowanej analizie konstrukcji. Oraz wiele innych MathCADprogram doobliczeinynierskich,ktry umoliwiainynierom wszystkich dziedzinefektywne wykorzystanie jego moliwoci na kadymetapie projektowania. Narzdzie obliczeniowe posiadajce wbudowany jzyk programowania, co umoliwia dokonywanie zaawansowanychoblicze matematycznych. Cech charakterystyczn Mathcada jest atwo obsugi, a w szczeglnoci atwo matematycznego opisu problemu tworzenia wykresw. Interfejs Mathcada imituje notatnik i jest intuicyjny w uyciu, a wiele operacji daje si realizowa za pomoc myszy. Wyraenia algebraiczne wywietlane s w postacigraficznej, a nie tekstowej. Niektremoliwoci Mathcada: (obliczeniawyraei funkcji wtympochodnych, caek, granic; rozwizywanie rwna i nierwnoci; rozwizywanie ukadw rwna liniowych i nieliniowych; rozwizywanie rwnarniczkowychzwyczajnychi czstkowych; wykonywanieobliczenumerycznychi symbolicznych; obliczenia na wektorach i macierzach; dopasowywanie krzywych do zadanego ukadu punktw na paszczynie; tworzenie wykresw funkcji 2D i 3D; korzystanie z jednostek miar) Norma PRO - to program sucy do profesjonalnego tworzenia kosztorysw obiektw lub robt budowlanych. Mona go stosowa do szacowania kosztw przez inwestora jak i ustalania ceny przez wykonawc w pracach planowanych czy rozliczania ju wykonanych projektw. ZALETY: Moliwo utworzenia wasnych cennikw Pena baza katalogw typu KNR, KNNR, KNR-W, TZKNBK (PKZ), KNP i innych Integracj z systemami opartymi na bazach danych Oracle, MS SQL, IBM DB2, SAP Moliwo wsppracy z dostpnymi bazami cenowymi Kosztorysowaniewariantoweumoliwiajceprzedstawienieprzedsiwziciawkilkualternatywnychsposobach wykonania robt bez potrzeby tworzenia kolejnych kosztorysw. Moemy za pomoc jednej funkcji zmieni kilka pozycji oraz dziaw rwnoczenieWADY: Brak moliwoci stworzenia wasnej bazy cen Brak kompatybilnoci programu z innymi dostpnymi na rynku Bdy w bazie katalogw nakadw rzeczowych Za kad now aktualizacj programu w celu pobrania nowych norm trzeba zapaci Cena (ok. 3000 zl)Oprcz Norma PRO, ktry jest programem wiodcym w zakresie kosztorysowania mona take znale inne, jak ZUZIA czy KOBRA czy FORTE :D Pakiet programw BuildDesk BuildDeskEnergyCertificateProfessional (BDECPRO)- programsucydoanalizy energetycznej budynkw lub lokali. Pozwala na opracowanie waciwoci cieplno-wilgotnociowych, zarwno dla poszczeglnych przegrd jak i caego budynku.BuildDesk Energy Audit - program sucy do przeprowadzenia audytu energetycznego i remontowego oraz przygotowania wydrukw w postaci elektronicznej zgodnych z wytycznymi Ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontw.BuildDesk Eko Efekt (BDEE) - program pozwalajcy szybko przeprowadzi obliczenia zmiany emisji gazw cieplarnianych i zanieczyszcze w wyniku przeprowadzonej modernizacji budynku i systemu grzewczego. programy doprojektowaniadeskowatj. dodobieraniaodpowiednichelementwpodwzgl. wielkoci i nonoci itp. (przykadowo programy firmowe PERI, BAUMA) 16. Najwaniejsze waciwoci techniczne materiaw budowlanych (Waciwoci fizyczne, chemiczne i mechaniczne materiaw budowlanych. Wymagane waciwoci techniczne dla poszczeglnych elementw budynku lub budowli, wyrnienie cech pierwszorzdnych i dodatkowych. Waciwocitechniczne materiaw budowlanych w zalenoci od ich przeznaczenia do konkretnego elementu budynku lub budowli.);CECHY FIZYCZNE MATERIAW BUDOWLANYCHBADANIE WZR OPIS WZORU JEDNOSTKAUWAGIGstoaVm masa prbkiobjto prbki bez porwg/cm3, kg/dm3, t/m3Masa jednostki objtoci materiau bez uwzgldnienia porw. Suy najczciej do okrelania porowatoci lub szczelnoci materiau.Gsto objtociowa (pozorna)Vmp masa prbkiobjto prbki wraz z poramig/cm3, kg/dm3, t/m3Masa jednostki objtoci materiau z uwzgldnieniem porw.Gsto nasypowaMasa jednostki objtoci luno nasypanego materiau sypkiegoSzczelnops gsto pozornagsto __________Objto szkieletu tworzywa, z ktrego jest wykonany materia, w jednostce objtoci tego materiau.Porowato p=(1-s) 100% % objto przestrzeni wolnej w materiale%Porowato materiaw waha si od 0 (bitumy, szko, metale) do 95% (wena mineralna, pianka poliuretanowa).Wilgotno% 100 ss wm m mWms=masa prbki suchejmw=masa prbki wilgotnej %Nasikliwo jest szczeglnym przypadkiem wilgotnoci materiau.Nasikliwo% 100% 100V m mnm m mns woss ww ms=masa prbki suchejmw=masa prbki wilgotnejV=objto prbki suchejg, kgg, kgcm3, dm3p w opswon nVmnn HigroskopijnoZdolno materia wchaniania wilgoci z otaczajcegogo powietrza; materiay higroskopijne maj zwykle podwyszon wilgotno, co ogranicza ich przydatno.Szybko wysychaniaZdolno wydzielania w odpowiednich warunkach wody do otoczenia. szybko wysychaniawyraa si iloci wody, ktr wydziela materia w cigu doby w powietrzu o temperaturze 20C i wilgotnoci wzgldnej 60%.KapilarnoZdolno podcigania wody przez kapilary ku grze (najczciej w materiaach sypkich lub z mikroskopijnymi porami.PrzesikliwoPodatno do przepuszczania wody pod cinieniem, wyraona iloci wody w gramach, przepywajcej przez okrelony materia w cigu 1h przez powierzchni 1cm2 pod staym cinieniem.Przepuszczalno pary wodnejp t Fd m masa pary wodnej * grubo prbkipowierzchnia prbki*czas*rnica cinie po obu stronach prbkig/mhPaPrzewodno cieplnah t t Fb Q ) (1 2ciepo * grubornica temp. * powierzchnia prbki* wysoko prbkiW/m C Zdolno materiau do przewodzenia strumienia cieplnego, powstajcego na skutek rnicy temperatur na powierzchni materiau.Rozszerzalno cieplnat ll przyrost bezwzgldny d. prbkid. pocztkowa * przyrost temp.m/m C Zmiana wymiarw pod wpywem temperatury.Mrozoodpornoocena mrozoodpornoci:- opis makroskopowy- obecno rys, spka, rozwarstwie lub zaokrgle,krawdzi i naroy- straty masy ktre ustala si procentowo w stosunku do suchej masy przed badaniem- wspczynnik odpornoci na zamraanie Wz : RRWzz gdzie R-wytrzym. na ciskanie przed zamraaniem, Rz- wytrzym. na ciskanie po ostatnim cyklu Waciwo polegajca na przeciwstawianiu si cakowicie nasyconego wod materiau niszczcemu dziaaniu zamarzajcej wody, znajdujcej si wewntrz materiau po wielokrotnych zamraaniach i odmraaniachOpr cieplnybR grubo przegrodyprzewodno cieplna m2K/W im wikszy jest opr cieplny tym ciany s cieplejszePrzesikanie ciepa przez przegrodbUPrzewodno cieplnagrubo przegrodyW/m2KWspczynnik rozmikaniasnRRk wytrzym. w stanie nasycenia wodwytrzym.w stanie suchym ________________Pojemno cieplna) (1 2t t m C Qp ciepo waciwe *masa * rnica temperaturkJ zdolno kumulowania ciepa przez materia przy jego ogrzewaniuOgnioodporno Brak niszczcego wpywu ognia w czasie poaru. Klasyfikacji materiaw ze wzgldu na palno dokonuje si na podstawie zachowania si materiau podczas bada w piecu probierczym (NIEPALNE, PALNE: trudno zapalne, atwo zapalne)Ogniotrwao Trwao ksztatu przy dugotrwaym dziaaniu wysokiej temperatury; materiay ogniotrwae: 1580C, materiay trudno topliwe 1350 1580C, materiay atwo topliwe 1350C.RadioaktywnoCECHY MECHANICZNE MATERIAW BUDOWLANYCHBADANIE WZR OPIS WZORU JEDNOSTKAUWAGIWytrzymao na ciskanieFPRnC sia statyczna niszczca prbkpole pow. przekroju prbkiMPa=N/mm2Najwiksze naprenie, jakie przenosi prbka badanego materiau podczas ciskania osiowego.Wytrzymao na zginanieWMRg moment zginajcywskanik wytrz. przekrojuMPa=Nm/cm2Dla przekroju prostoktnego wskanik wytrzymaoci W wynosi: W=bh2/6, gdzie:b-podstawa, h-wysoko.Wytrzymao na rozciganieFPRrrsia rozcigajca prbkipole pow. przekroju prbkiMPa=N/mm2Najwiksze naprenie, jakie przenosi prbka badanego materiau podczas rozcigania.KruchoCrRRk Wytrzymao na rozciganie Wytrzymao na ciskanie__________________Materia nazywamy kruchym gdy k35% (50%)powietrzno suche15-20%pokojowo suche 8-13 %bardzo suche 0-8 %- nasikliwo- higroskopijno (wyrwnanie wilgotnoci)- skurcz, wystpuje:gdy wilgotno spada CaSO4 * 2H2OCzas wizaniapocztek 3 6 minut ; koniec 30 minutWytrzymao na ciskanie MPa- po 2 h -> 3,5 ; po wysuszeniu do staej masy7,0Wytrzymao na zginanie MPa- po 2 h-> 2,0; po wysuszeniu4,5Wytrzymaoc tworzyw gipsowych w zalenoci od stosunku wodu do gipsu maleje wraz ze wzrostem wodySpoiwa gipsowe specjalne ( zazwyczaj o duszym czasie wizania):- gips szpachlowy - gips tynkarski- klej gipsowy- estrichgipszastosowania: tynki wewntrze, produkcja pyt gipsowo-kartonowych, ozdobne detale architektoniczne, drobne naprawy tynkwWapno hydrauliczne - wypalane z wapieni marglistych z domieszkami gliniastymi ( 6-20%) i wapieniami krzemionkowymi w temp 900-1100 stopni C. Po wypaleniu otrzymujemy bryy wapna o skadzie: CaO.Al2O3, 2CaO.Fe2O3, CaO, MgO, SiO2 Nastpnie mielimy wapno i gasimy ograniczon iloci wodyWytrzymao zapraw normowych z wapna hydraulicznego po 28 dniach wynosi :NHL2 -> 2 do 7 MPaNHL3,5 -> 3,5 do 10 MPaNHL5 -> 5do 15 MPaCzas wizania: pocztek >1h a koniec otrzymanie klinkieru cem.Klinkier cementowyskadniki podst.: CaO+MgO, SiO2, Al2O3, Fe2O3+FeO, SO3, Na2)+K2Ozwizki zoone- krzemian trjwapniowy (alit) 3CaO. SiO2- krzemian dwuwapniowy (belit) 2CaO. SiO2- glinian trjwapniowy 3CaO. Al2O3- glinoelazian czterowapniowy (brownmilleryt) 4CaO. Al2O3.Fe2O3Proces wizania i twardnieniapocz tekwi zaniakoniecwi zania28 dniwytrzymao I II III IVI - dojrzewanie wstepne od dodania wody do pocztku wizania. Rozpuszczanie w wodzie glinianu trjwapniowego,a nastpnie tworzenie Ca(OH)2 stajc si lepk masII okres wizania rozpoczyna si gdy woda cakowicie nasyci si wapnem ( warunek konieczny do zaistnienia reakcji chem) nastepuje pocztek krystalizacji cementuIII okres tenia nabierania mechanicznej wytrzymaociIV bardzo powolny proces hydratacji cementu. Intensywano i okres hydratacji zaley rodzaju cementu i rodowiska w jakim si znajdujeWaciwosci cementu:- Fizyczne:ciepo hydratacji, czasy wizania, zmiana objtoci, stopnie rozdrobnienia, skurcz- wytrzymaociowe :klasa wytrzymaoci na ciskanie- chemiczne: straty praenia, puculanowo, zawartoc Cl-, zawartoc MgO, zawarto siarczanw, zawarto czci nierozpuszczalnych w HClZastosowanie- zaprawy murarskie,tynkarskie- beton towarowy, komrkowy- konstrukcje prefabrykowane- betony wysokich wytrzymaociKlasa wytrzymaoci cementu rednia wytrzymao na ciskanie zaprawy normowej- 32,5- 42,5- 52,5dodatkowo- N o normalnej wytrzymaoci wczesnej tzn po 2 lub 7 dniach- R o wysokiej wytrzymaoci wczesnej tzn po 2 lub 7 dniachPocztek wizania nie wczeniej ni dla32,5>75min42,5>60 min52,5>45 minSkurcz dotyczy gownie wczesnego stadium twardnienia:w warunkach powietrzno-suchych mog powstac spkania bo cement nie posiada zadnych wiza poza kapilarnymi ktre nie sa w stanie im przeciwdziaa.Skurcz czciowo odwracalne zmniejszanie si elementw powodowane wysychaniem. Rysy mog mie gboko 1-3 mm. Mamy dwa rodzaje skurczu: - plastyczny, nastpuje w czasie 6 godzin po zawizaniu, elementy moemy chroni poprzez okresowe polewanie ich wod, poowa skurczu spowodowana jest parowaniem wody, druga poowa reakcjami chemicznymi. - zwyky, jednorodny(w caej swojej masie cement traci wod) oraz niejednorodnyPcznienie proces nieodwracalny zwizany ze wzrostem objtoci, niektre spoiwa w czasie hydratacji zwikszaj swoj objto, proces ten moe spowodowa powstanie rys, spka oraz rozsadzanie materiau. Rodzaje:- pcznienie wapniowe Cao Ca(OH)2 tzw. gaszenie , dwukrotny wzrost objtoci- pcznienie magnezjowe MgO Mg(OH)2 , mniejszy wzrost objtoci - pcznienie gipsowe CaSO4.2H2O + tlenek glinu , gips bezwodny3CaO . Al2O3 . 3CaSO4 . 3H2O, gdzie ilo wody zaley od temperatury kilkukrotny wzrost objtoci18. Podstawowe metody projektowania betonw. (Istota projektowania i jego oglny przebieg. Podstawowe zaoenia do projektowania (w tym technologia wykonania), uzyskanie waciwoci betonu po odpowiednim okresie dojrzewania ze wzgldu na przeznaczenie w konstrukcji i warunki pracy, wytrzymao i trwao. Sposb doboru jakociowego skadnikw (kryteria doboru ) Dobr ilociowy skadnikw przez zastosowanie odpowiedniej metody projektowania (metoda dowiadczalna, metoda analityczno dowiadczalna metoda zaczynu i metoda analityczna metoda trzech rwna));Projektowanie skadu betonu i jego podstawowe elementyKolejno czynnoci przy projektowaniu betonu:1. ZEBRANIE INFORMACJI O PRZEDMIOCIE PROJEKTOWANIA2. PROJEKTOWANIE JAKOCIOWE (jakociowy dobr skadnikw)3. PROJEKTOWANIE ILOCIOWE (ilociowy dobr skadnikw)4. DOSWIADCZALNA WERYFIKACJA WYNIKW PROJEKTOWANIA1. Ustalenie danych do projektowania betonu:a) Charakterystyka elementu- przeznaczenie betonu- przyjcie klasy wytrzymaoci na ciskanie betonu- wymiary przekroju poprzecznego- gstosc i rozstaw zbrojeniab) Technologia i warunki betonowania:- transport- ukadanie- przyjcie klasy konsystencji mieszanki betonowej- sposb zagszczania (ew.zmiana w/c)- obrbka termiczna- temperatura otoczeniac) Warunki przyszej eksploatacji (trwao):- przyjcie klasy ekspozycji (oddziaywania rodowiska)2. Ustalenie jakoci poszczeglnych skanikw:- rodzaj i klasa wytrzymaoci cementu- rodzaj i uziarnienie kruszywa- ewentualnie dodatki mineralne i domieszki modyfikujce3. Przyjcie metody projektowania i ilociowy dobr skadnikw w oparciu o wybran metod oraz weryfikacja jego zgodnoci z wymaganiami normowymi.4. Wykonanie zarobu prbnego; badanie zgodnoci mieszanki betonowej i betonu stwardniaego z zaoeniami projektowymi. Norma okrela wymagania dotyczce:- skadnikw betonu- waciwoci mieszanki betonowej i betonu i ich weryfikacji- ograniczenia dotyczce skadu- specyfikacji betonu- dostawy mieszanki betonowej- procedur kontroli produkcji- kryteriw zgodnoci i oceny zgodnociSpenienie tych wamaga dla skadu i waciwoci betonu dotyczcych wartoci granicznych jest rwnoznaczne z zapewnieniem trwaoci betonu pracujcego w okrelonym rodowisku pod warunkiem:- prawidowego uoenia, zagszczenia i pielgnacji betonu zgodnie z normami- zaprojektowania i wykonania odpowiedniej otuliny zbrojenia- prawidowego doboru klasy ekspozycji- stosowania przewidzianej konserwacji konstrukcji betonowejCzynniki wpywajce na waciwoci mieszanki betonowej i betonu:a) rodzaj i klasa zastosowanego cementub) rodzaj i uziarnienie zastosowanego kruszywac) zastosowane domieszki i dodatkid) wielko wskanika w/ce) ilo zstosowanego zaczyny i zaprawyf) technologia produkcji, transportu, ukadania, zagszczaniag) wielko i geometria betonowanego obiektuh) warunki wizania i twardnienia - dojrzewaniai) pielgnacja wieego betonua) Rodzaj i klasa zastosowanego cementu zaley od:- wymaganej klasy wytrzymaoci betonu- szybkoci przyrostu wytrzymaoci- ciepa hadratacji- odpornoci na agresje chemiczn- temperatury w jakiej ma pracowa beton- odpornoci alkalicznej- wielkoci skurczu b) Dobr rodzaju i uziarnienia uytego kruszywa musi uwzgldnia:-klase i rodzaj betonu- agresywno rodowiska w ktrym ma pracowa beton- wzgldy estetyczne- max wielko uziarnienia (1/3 najmniejszego wymiaru poprzecznego, 3/4 wymairy midzy prtami zbrojenia)- wymagan urabialno i konsystencje mieszanki (odpowiedni skad granulometryczny)Naley dy do tego aby w caej mieszance kruszyw obecne byy w odpowiednich proporcjach wszystkie frakcje. Brak lub niedobr pogarsza urabialno mieszanki i waciwoci stradniaego betonu.Ksztat ziaren: kruszywo amane - beton szczelny, kruszywo naturalne - ziarna kruszywa zblione do kuli, gadkie powierzchnie - atwa urabialnoc) Domieszki i dodatki to skadniki modyfikujce wasnoci mieszanki betonowej.Domieszki to zwizki chemiczne w iloci do 5% masy cementu.Dodatki to substancje mineralne lub zwizki chemiczne w iloci powyej 5% masy cementu.f) Technologia produkcji:- przemysowa - skadniki dozowane wagowo, peny dozr nad produkcj- przecitna - skadniki dozowane wagowo lub objtociowoTransport ma zapewnia:- jednorodno mieszanki- nieprzekroczenie dopuszczalnego czasu ograniczonego warunkami wizania cementuUkadanie i zagszczanie:- zapewnia jednorodno betonu (niemozna zrzucac mieszanki betonowej z duych wyskoci, stosuje si rynny, pompy, rury)h) Rozrniamy warunki dojrzewania betonu:- laboratoryjne (temp. 20+-2oC, wilgotnoc > 90%)- naturalne (r. temp. dobowa > 10oC)- w obnionej temperaturze(5oC < r. temp. dobowa < 10oC)- zimowe (0oC < r. temp. dobowa < 5oC)- w podwyszonej temperaturze (wystpuje w procesach przypieszonego dojrzewania)i) Pielgnacja wieego betonu- chroni przed wod, socem i wiatrem- minimalny czas wizania mokrego, wieo oonego betonu zaley od warunkw atmosferycznych i zastosowanego cementuWaciwoci betonu stwardniaego1. Wytrzymao na ciskanie - maksymalne naprenie ciskajce w jednoosiowym stanie naprenia.Wytrzymaoc charakterystyczna fck (cube/cyl) to warto wytrzymaoci poniej ktrej moe znale si 5% populacji wszystkich moliwych oznacze wytrzymaoci dla danej objtoci betonu.Dla betonu okrelamy klas wytrzymaoci i oznaczamy j np. C20/25 gdzie pierwsza liczba to charakterystyczna wytrzymao betony na ciskanie okrelona na prbkach cylindrycznych po 28 dniach dojrzewania, a druga to charakterystyczna wytrzymao betony na ciskanie okrelona na prbkach szeciennych po 28 dniach dojrzewania. Czas 28 dni dojrzewania jest powszechnie przyjty za okres porwnawczy i miarodajny przy ocenie wytrzymaoci na ciskanie.2. Rozwj wytrzymaoci betonu w czasie w temp. +20oC. Wytrzmaoc jest cech zmienn w czasie zalen od warunkw wykonania, dojrzewania, pielgnacji, temperatury otoczenia, waciwoci kruszywa, rodzaju cementu, oraz stosunku C/W. Jest to zjawisko cige, trwajce duej ni 28 dni. Rozwj wytrzymaoci okrelamy wspoczynnikiem wytrzmaoci, ktry charakteryzuje szybko przyrostu.3. Wytrzymao na rozciganie (przy rozupywaniu) - maksymalne naprenie rozcigajce w jednoosiowym stanie naprenia. Stanowi zazwyczaj okoo 8-12% wytrzymao na ciskanie. Znaczcy wpyw ma rodzaj kruszywa (najlepsze amane), sposb pielgnacji.4. Porowato cecha betonu wpywajcaw znaczcy sposb na szczelno, wytrzymao, trwao, odporno na korozj, porowato =ilo porw zamknitych+ ilo porw otwartych. Dy si do obnienia iloci porw oraz wyeliminowania porw otwartych (obnienie w/c, mechaniczne zagszczanie, dodatki napowietrzajce)5. Wodoszczelno- jest tocecha okrelajca odporno betonu na przeciskanie si wody pod cinieniem. Jest wana przy betonach do budowli hydrotechnicznych czy zbiornikw na ciecze.6. Skurcz - jest to zjawisko wywoane wewntrznymi zmianami fizyko-chemicznymi w betonie, polegajce na rwnomiernym we wszystkich kierunkach zmniejszeniu objtoci betonu. Skurcz zaley od: jakoci i iloci cementu, W/C , wilgotnoci rodowiska, pielgnacji, skadu ziarnowego kryszywa, wymiarw elementu. Skurcz betonu wynosi s= 0,0030, dla elbetu s=0,0015. Najmniejszy skurcz osiga si przy zastosowaniu kruszywa amanego, ograniczeniu ilo cementu, zapewniajc gst konsystencj mieszanki i pielgnacj w warunkach wilgotnych. Aby zapobiec skurczowemu pkaniu konstrukcji stosuje si dylatacje.7. Odporno na dziaanie mrozu (mrozoodporno) - odporno betonu na cykliczne zamraanie i odmraanie betonu nasyconego wod. Miar jest iloc cykli przy ktrych prbki nie ulegy destrukcji. Mrozoodporno zaley od zawartoci i struktury porw w stwardniaym betonie (chcemy mie pory zamknite)8. Pezanie - wolnonarastajce, plastyczne odksztacanie si betonu pod wpywem staych napre od obcie dugotrwaych w niezmiennych warunkach termicznych.9. Modu sprystoci - okrela sprysto betonu, wyraa zaleno pomidzy odksztaceniem a napreniemProjektowanie betonu metod 3 rwna (metoda analityczna):1. Zakadamy konsystencj mieszanki betonowej. Dla zaoonej konsystencji ustalamy wododno kruszywa w oparciu o tablice. Ustalamy wododno cementu.2. Dla zaoonej klasy ekspozycji sprawdzamy warunek maksymalnego dopuszczalnego wskanika w/c (wedug normy)3. Korzystajc z przeksztace 3 rwna ustalamy skad mieszanki betonowej:1) Rwnanie szczelnosci(wane dla wszystkich betonw konstrukcyjnych; suma objtoci wszystkich skadnikw mieszanki = 1 lub 1000)C/c + K/k + W/w = 1,0002) Rwnanie konsystencji (tylko betony bez domieszek upynniajcych; ilo wody wynika z zaoonej konsystencji i wynikajcego z niej zapotrzebowania na ni ze strony skadnikw ziarnistych)C wc + K wk = W3) Rwnanie wytrzymaoci Bolomeyafcm 28 = A (C/W 0,5)C - ilo cementu, K - ilo kruszywa, W - ilo wody [kg/m3]; c - gsto cementu, k - gsto kruszywa, w - gsto wody [kg/m3]; wc ,wk - wskaniki wododnoci cementu i kruszywa [dm3/m3]; A - wspczynnik zaleny od wytrzymaoi cementu i jakoci kruszywa; fcm28 - wytrzymao rednia po 28 dniach [MPa]4. Konfrontujemy wyniki z wymaganiami normowymi (klasa ekspozycji)5. Wykonujemy zarb prbny i sprawdzamy rzeczywiste wasnoci mieszanki oraz waciwoci betonu stwardniaego6. Ewentualnie dokonujemy korekty skadu.Projektowanie betonu metod znanego zaczynu (metoda analityczno dowiadczalna):1. Wstpne okrelenie iloci skadnikw mieszanki betonowej2. Ustalenie wspczynnika c/w3. Ustalenie iloci zaczynu i jego skadnikwZ = Kr/3 [kg] ilo zaczynu1 +wcZw [dm3] ilo wody wcw c [kg] ilo cementu4. Ustalenie iloci poszczeglnych frakcji kruszywa i wykonanie z nich mieszanki kruszywa do prbnej mieszanki betonowej5. Sporzdzenie zaczynu 6. Wykonanie prbnej mieszanki betonowej7. Sprawdzenie konsystencji. Jeeli uzyskamy dobr konsystencj przechodzimy do dalszych oblicze w przeciwnym razie trzeba wykona now prbna mieszank.8. Wykonanie prbek szeciennych 15x15x15 do bada wytrzymaociowych po 28 dniach.9. Obliczenie rzeczywistej iloci zaczynu, wody oraz cementu. Wstpne okrelenie iloci skadnikw w 1m3.10. Sprawdzenie w sposb obliczeniowy i dowiadczalny poprawnoci zaprojektowanego skadu betonuSprawdzenie warunku szczelnoci C/ c + K/ k +W = 1000 (+/- 2%)Jeli jest on niespeniony zmieniamy ilo skadnikw betonu przy zachowaniu c/w11. Podanie ostatecznego skadu na1m312. Po 28 dniach przeprowadzenie badania wytrzymaociowego na prbce szeciennej13. Obliczenie iloci skadnikw betonu na1m3 z uwzgldnieniem wilgotnoci kruszywa i obliczenie skadnikw na jeden zarb betoniarki.Metoda dowiadczalna - stosowana jako weryfikacja wynikw metod analitycznych.19. Proces budowlany jako system technologiczno organizacyjny (Pojcie i model systemu, jego dziedzina i struktura. Waciwoci procesu jako systemu technologiczno-organizacyjnego. Zwizki procesu z otoczeniem);Proces budowlany jest to zesp technologicznie ze sob powizanych procesw produkcyjnych (robt) wykonywanych na placu budowy lub zapleczu. Celem procesu budowlanego jest wytworzenie okrelonego wyrobu przez zmian zewntrznej formy, wewntrznej struktury lub waciwoci przetwarzanego materiau, czy te zmian jego pooenia w przestrzeni, jako rezultat transportu oraz wbudowania lub montau.Procesy budowlane dzieli si na procesy pomocnicze i procesy zasadnicze.Procesy zasadnicze s to procesy wykonywane bezporednio na wznoszonym obiekcie i dotycz wykonywania wykopw fundamentowych, wszystkich elementw konstrukcji nonej, obudowy, zabezpieczenia przed dziaaniem czynnikw zewntrznych (izolacje, tynki zewntrzne itd.) wykoczenia wntrza oraz wyposaenia obiektw.Procesy pomocnicze natomiast mog by wykonywane poza wznoszonym obiektem lub bezporednio na nim lecz nie dotycz wbudowania materiaw. Procesy pomocnicze i transportowe s niezbdne do przeprowadzenia procesw zasadniczych. Mechanizacja przyczynia si do rozszerzenia zakresu procesw pomocniczych i jednoczenie ogranicza wielko i pracochonno procesw zasadniczych (np. przez prefabrykacj). Poza procesami zasadniczymi i pomocniczymi rozrnia si ponadto procesy przygotowawcze izakoczeniowe - pierwsze zapewniaj waciwe warunki do realizacji procesw zasadniczych i pomocniczych; drugie - po ich wykonaniu stwarzaj podane warunki uytkowania otoczenia budynkw i budowli. Ze wzgldw organizacyjnych i technologicznych rozrnia si procesy proste i zoone. Proces prosty jest to proces budowlany, ktry skada si z powizanych technologicznie ze sob operacji roboczych, wykonywanych przez poszczeglnych robotnikw lub zesp robotnikw jednego zawodu lub maszyn jednoczynnociow np. gicie stali zbrojeniowej, ukadanie izolacji przeciwwodnej, przemieszczanie urobku spychark itd. Proceszoony jest to proces budowlany skadajcy si z rnych prostych przebiegajcych rwnolegle procesw roboczych, znajdujcych si w cisym technologicznym i organizacyjnym zwizku ze sob, a majcych na celu wytworzenie okrelonego rodzaju gotowej produkcji lub elementu budowlanego. W budownictwie wystpujepowane zrnicowanie zoonoci procesw. W zwizku z tym przyjmuje si nastpujce stopnie zoonoci procesw: may - doprowadzaj cy do uzyskania pfabrykatw (zaprawa, mieszanka betonowa, szkielety zbrojenia,elementy urzdze pomocniczych: rusztowa, deskowa, rusztowa montaowych itd. p redni - prowadzcy do wytworzenia prefabrykatw i kompletnych urzdze pomocniczych; redni - umoliwiajcy uzyskanie okrelonego rodzaju wykopu, konstrukcji, wyposaenia lub wykoczenia,pozwalajcy na przeprowadzenie prb szczelnoci, wykonania okrelonego rodzaju izolacji itd.;wysoki - doprowadzaj cy do realizacji caego budynku lub budowli; bardzo wysoki daj cy realizacj zespou obiektw skadajcych si na zadanie inwestycyjne. Kady proces produkcyjny dzieli si na operacje, ktre z kolei dziel si na czynnoci. Te z kolei moemy podzieli na ruchy robocze. Przedstawiony powyej podzia procesw budowlanych suy do praktycznego stosowania zasady organizacyjnej podziau pracy oraz analizy procesw budowlanych w celu ich usprawnienia, normowania, wykrywania rezerw wydajnoci, synchronizacji procesw produkcyjnych, doboru skadwzespow i brygad. Kryterium udziau stosowanej mechanizacji dzieli procesy na: rczne, rczno-maszynowe, maszynowo-rczne, maszynowe. Procesy rczne przeprowadza si bez stosowania maszyn, a wic efekt dziaa uzyskuje si wycznie dziki pracy ludzi. Udzia procesw rcznych, pomimo stosowanej mechanizacji jest znaczcy w budownictwie. W Polsce ze wzgldu na koszt pracy ywej, ktra jest stosunkowo niska, udzia proceswrcznych jest wikszy ni w krajach wysokorozwinitych. Procesy rczno-maszynowe charakteryzuj si przewaga pracy rcznej i wystpuj przy wsppracy dwch lub wicej zespow roboczych z jedn maszyn. O wydajnoci decyduje przede wszystkim praca rczna. Np. przygotowanie mieszanki betonowej lub zaprawy w mieszarce z rcznym dostarczaniem materiaw, transport rczny w dwukkami, ukadanie i zagszczaniemieszanki betonowej wibratorami. Procesy maszynowo-rczne wystpuj gdy o efektach produkcyjnych decydowa bdzie praca maszyn, a ludzie zaangaowani s przy procesach prostych i to w wikszoci uzupeniajcych Np. budowa osiedlowych sieci instalacyjnych, monta elementw prefabrykowanych itp..Procesy maszynowe - w tych procesach praca ludzka ogranicza si do organizowania pracy maszyn i sterowania nimi. Procesy maszynowy wystpuj np. przy robotach ziemnych i transporcie poziomym dalekim i bliskim. Zoone procesy maszynowo-reczne i maszynowe zalenie od organizacji i udziau i rodzaju pracy ywej klasyfikuje si jako czciowo zmechanizowane i zmechanizowane kompleksowo. Z czciow mechanizacjzoonych procesw budowlanych mamy do czynienia gdy maszyny realizujce proces nie s dobrane z uwagi na parametry techniczno-eksploatacyjne oraz wydajno. np. koparka wykonujca wykop oczekuje na samochody odwoce urobek lub na odwrt. Z mechanizacj czciow mamy rwnie do czynienia gdy moliwoci uytkowe maszyn nie s wykorzystane np. nono samochodu, udwig urawia, wydajnoci pracymaszyn przewanie znacznie bardziej kosztownych. W ostatnim przypadku niska wydajno jednej maszyny moe decydowa o wydajnoci caego zespou. Negatywne cechy mechanizacji czciowej polegajce na obnieniu potencjau produkcyjnego, podwyszeniu kosztw oraz hamowaniu przebiegu robt likwidowane s przez mechanizacj kompleksow robt budowlanych. Mechanizacja kompleksowa zoonych procesw budowlanych charakteryzuje si cigoci, rwnomiernoci doborem maszyn i ludzi wedug parametrw czasu i wydajnoci oraz cech techniczno - eksploatacyjnych. Wicej o mechanizacji kompleksowej pniej.Procesy czciowo i kompleksowo zautomatyzowane maj niewielkie zastosowanie w podstawowej produkcji budowlanej (procesach zasadniczych). Natomiast wystpuj i s organizowane w staych i czasowych wytwrniach i zakadach zaplecza technicznego budownictwa. Np. produkcja betonu, mieszanek bitumicznych, ceramika budowlana, itp. itd..Wszystkie przedstawione procesy budowlane dzieli si na dwie grupy: procesw cyklicznych i niecyklicznych. Klasyfikacja ta jest niezbdna przy doborze odpowiednich metod ich obserwacji, bada i pomiarw przytechnicznym normowaniu pracy. Proces cykliczny jest to proces przy wykonaniu ktrego poszczeglne operacje robocze powtarzaj si w niezmiennej kolejnoci. Dotyczy to wikszoci procesw budowlanych np. takie maszyny jak spycharki, koparki jednonaczyniowe, urawie itp. kopacz, ciela charakteryzuj si prac cykliczn.Proces niecykliczny charakteryzuje si cigoci wykonania analogicznych operacji w okrelonych przedziaach czasu. Cigoci charakteryzuj si wszelkiego rodzaju przenoniki, koparki i adowarki wielonaczyniowe. czenie procesw cyklicznych i niecyklicznych napotyka na okrelone trudnoci. Dlatego stara si unika czenia w proces zoony procesw niecyklicznych i cyklicznych. Przy koniecznoci tworzenia takich procesw naley na czas przej tworzy okresowe zapasy materiaw przewidywa rezerwy czasowe, instalowa rezerwowe urzdzenia itp..Analiza i usprawnienie procesu budowlanego.Technologia procesw budowlanych musi mie charakter dynamiczny. Nie naley dopuszcza do stabilizacji technologii. Technologia bowiem w istotnym stopniu przyczynia si do zyskw pod warunkiem jednak, e bdzie usprawniana. Usprawnianie procesu budowlanego wymaga nastpujcych dziaa:1. studialne przygotowanie si w zakresie technologii i organizacji usprawnianego procesu. Polega ono na studiowaniu odpowiedniej literatury, obserwacjach praktyki innych przedsibiorstw, pracy wydajnych i dobrych jakociowo brygad;2. obserwacje stosowanej dotychczas w przedsibiorstwie technologii wykonania procesu przewidzianego do usprawnie;3. podzia procesu na elementy skadowe4. przeprowadzenie pomiarw czasu metod fotografii zmian pracy. Wskazane jest posikowanie si kamer filmow lub video.5. konfrontacja wynikw prac studialnych (z pkt. 1) z przeprowadzonymi obserwacjami;6. opracowanie karty technologicznej wykonania procesu, zawierajcej jego usprawnienia7. dowiadczenia w zakresie wykonania procesw wedug karty technologicznej, pomiary czasu pracy, ustalenie uzyskanej wydajnoci8. aktualizacja karty technologicznej w oparciu o wnioski uzyskane w czasie dowiadcze jej praktycznego stosowania9. wdroenie i popularyzacja wykonania usprawnionego procesu wedug zweryfikowanej karty technologicznej,przeprowadzane na budowach lub zapleczu.II czProces budowlanyobejmuje zesp technologicznie powizanych procesw produkcyjnych t.j. robt budowlanych, ktre mog wystpowa na placu budowy lub zapleczu.Dla potrzeb planowania naley ustali struktur procesu budowlanego, ktra obejmujeOpis procesw proces pomocniczy wystpujepoza wznoszonymobiektemi stanowi podstaw realizacji procesw zasadniczych proces zasadniczy wystpuje na budowie i obejmuje podstawowe roboty budowlane w cigu technologicznym procesprostyskadasizczynnoci roboczychpowizanych technologicznie i wykonywanych przez pracownika lub pracownikw jednego zawodu wzgldnie wykonywanych przez sprzt budowlany jednoczynnociowy np. elementu elbetowego proces zoony skada si z rwnolegle przebiegajcych i powizanych technologicznie oraz organizacyjnie procesw prostychpozwalajcychwytworzygotowyprodukt budowlany np. kondygnacja budynku operacja robocza jest to organicznie niepodzielna ijednorodna technologicznie cz procesu technologicznego wykonana przez tych samych pracownikw np. produkcja mieszanki betonowej czynno robocza jest czci operacji i obejmuje np. zaadowanie mieszalnika betoniarki ruchy robocze s najbardziejelementarn czci procesu np. wczenie dwigni mieszalnikaDlaplanowaniaszczegowegowskali mikroprzydatnesustaleniaooperacji roboczych, oczynnociachi ruchach roboczych.Dlaplanowaniaoglnegowskali makrot.j. budowylubzespoubudwprzydatnesinformacjeobejmujce procesy proste i zoone oraz pomocnicze i zasadnicze z produktem finalnym procesu budowlanego.Podczas planowania robt budowlanych naley uwzgldni: umiejscowienie poszczeglnych robt w procesie produkcyjnym, technologicznym i organizacyjnym instrukcje wykonania elementw procesu budowlanego karty technologiczne rysunki robocze projektu wykonawczego metody i systemy pracy obejmujce technologie wraz z technik bhp i zasadamiergonomii wykorzystanie czasu pracy sposoby gromadzenia zapasw rodkw produkcji dla zapewnienia harmonizacji cigw technologicznych wyposaenie w materialne rodki produkcji optymalny system ewidencji i kontroli w fazie realizacji i rozliczenia procesu budowlanego metody przedstawiajce przebieg pracy na poszczeglnych etapach procesu budowlanegoPlanowanie robt budowlanych na budowie musi wic obejmowa wszystkie fazy procesu budowlanego t.j.: faz przygotowania do budowy faz realizacji budowy faz rozliczenia budowyPoniewa w budownictwie wystpuje zesp kompleksowy cile ze sob zwizanych zagadnie takich jak: projektowania technicznego technologii robt organizacji i wykonania budowy.Naley rwnie pamita, e wznoszenie budowli poczone jest z licznymi procesami budowlanymi takimi jak: wydobycie i obrbka surowcw, przygotowanie materiau lub elementw konstrukcyjnych transport zewntrzny tzw. daleki materiaw, wyrobw i elementw20. Podzia i charakterystykapodstawowychtechnologii wznoszeniaobiektwbudowlanych. Technologiczno konstrukcji(Opisa podstawowetechnologie oraz ich istotne cechy konstrukcyjne i technologiczne. Poda definicjtechnologicznoci konstrukcji i scharakteryzowa w oparciu o podstawowe technologie wznoszenia);Technologiczno konstrukcjii wyrobwjest to zesp cech umoliwiajcych atwe, jakociowo dobre ekonomiczne wykonanie konstrukcji lub wyrobu w okrelonych warunkach produkcyjnych bez szkody dla rozwiza funkcji, konstrukcji, walorw uytkowych i estetycznych. W tym samym znaczeniu uywa si te czsto terminu,jakotechnologiczna.Technologicznolubjako technologiczna konstrukcji lubwyrobu jest,wic wysoka, gdy produkt pozwala na zastosowanie sprawnego i ekonomicznego procesu produkcyjnego.Otechnologicznoci konstrukcji decyduj informacje przekazywane wytwrcy przez konstruktora, gwnie za pomoc rysunku technicznego. Informacje te dotycz materiaw wyjciowych, ich wymiarw, rodzaju zastosowanych pfabrykatw, ksztatu i wymiarw gotowych przedmiotw oraz ich dokadnoci, jakoci powierzchni, twardoci itp. Konstruktor podajc te informacje, powinien uwzgldni nie tylko wymagania wynikajce zzada, jakiemaspenikonstruowanyprzedmiot (np. element maszyny, maszyna), alerwniewymagania wynikajce z warunku technologicznoci konstrukcji. Dlatego wic naley przewidzie optymalny wdanym przypadku materia i proces technologiczny, jaki bdzie zastosowany przy wytwarzaniu konstruowanego przedmiotu.W budownictwie mieszkaniowym mona rozrni nastpujce technologie budowania: Technologia monolityczno-prefabrykowanego budownictwa betonowego (TM-PBB),Tradycyjna i sprawdzona metoda. Obiekt moe by wykonany z cegy czerwonej, silikatowej, betonu komrkowego oraz innychbloczkw(pustakw). Wspczesnamurowanacianaskadasizdwchwarstw, zewntrznej i wewntrznej. Warstwy te przedzielone s materiaem izolacyjnym. Spoin cegiestanowizaprawa cementowo-wapienna. Zewntrzna warstwa moe by wykonana z cegy klinkierowej, mao nasikliwejiodpornejna zamarzanie. Taki domniewymagatynkowania. Wewntrznawarstwakonstrukcyjnaakumulujeduilociepazogrzewanego wntrza budynku, a warstwa izolacyjna nie pozwala na jego ucieczk. Zalet takiejciany jest dugie trzymanie ciepa, nawet po wyczeniu ogrzewania. Technologia ta umoliwia atwo projektowania oraz zapewnia ognioodporno uytych materiaw. Du zalet tej metody jest moliwo budowania etapami, w miar dopywu gotwki. Wad jest dugi czas budowy, pracochonno, cika konstrukcja. Mury musz wysycha, co zmusza do kilkumiesicznych przerw midzy kolejnymi etapami budowy. Technologia budownictwa metalowego (TBM),Konstrukcje wykonywane z metalu dziki duej wytrzymaoci pozwalaj na zuycie mniejszej iloci materiau, a coza tym idzie zmniejszenie ciaru konstrukcji. Ponadto s wygodne w wykonaniu, transporcie i montau. Zalet jest take moliwo odzyskania znacznej czci zuytego materiau, ktry podlega ponownemu przetworzeniu. Technologia budownictwa metalowego dziki prefabrykacji pozwala na szybkie wznoszenie obiektw budowlanych. Wzasadzie jedynymmankamentemtakiego budownictwa jest odpowiednie zabezpieczenie konstrukcji przed wpywem podwyszonej temperatury.Konstrukcje metalowe mona stosunkowo atwo przebudowywa, wzmacnia lub adaptowa (np. wdroenie nowej technologii produkcji w zakadzie przemysowym). Rwnie rozbirka konstrukcji metalowej, w razie uszkodzenia budowli, czy zakoczenia jej eksploatacji, odbywa si szybko i nie przysparza wiele trudnoci. Technologia budownictwa drewnianego (TBD),Konstrukcjaobiektujest wcaoci drewniana(obnieniejej ciaru), copozwalazaoszczdziprzybudowie fundamentw. Technologiatajest tzw. technologi"such". Oznaczato, eniewykonujesibetonowaniai murowania (wyjtkiem s fundamenty). Dziki temu prace budowlane wykonywa mona niezalenie od pory roku (nawet w zimie). Budowakonstrukcji sprowadzasidomontauelementwprzyuyciugwodzi orazmetalowychcznikw. Wyeliminowane s przerwy technologiczne, co znacznie skraca oglny czas budowy. Ponadto konstrukcje drewniane cechuje znakomita izolacyjno termiczna, i tworzenie bardzo dobrego mikroklimatu wewntrz budynku (ze wzgldu na zastosowanie materiaw naturalnych). Technologia monolitycznego budownictwa betonowego (TMBB),System budownictwa monolitycznego betonowego polega na realizacji obiektw budowlanych i inynierskich w taki sposb, eelementyichkonstrukcji zbroi i betonujesiwdeskowaniachi innychurzdzeniachformujcych bezporednio wmiejscach projektowanej ich pracy eksploatacyjnej. Dziki temu zapewnia si realizowanej konstrukcji monolityczno. Betonowanie konstrukcji monolitycznych polega na warstwowym ukadaniu mieszanki betonowej wewntrz przestrzeni utworzonych urzdzeniami formujcymi.Mieszankabetonowaprzyukadaniui realizacji musi sicharakteryzowakonsystencjplastyczni podlega zagszczaniu za pomoc wibratorw uzupenionych procesem odpowietrzania Technologia prefabrykowanego budownictwa betonowego (TPBB);W ramach betonowego budownictwa prefabrykowanego wyrnia si metody: - budownictwa wielkoblokowego, - budownictwa wielkopytowego, - budownictwa szkieletowego,- budownictwa z elementw przestrzennych;Metoda prefabrykacji, czyli wytwarzania elementw skadowych budowli w zakadzie prefabrykacji, i czenie ich w caonamiejscubudowy, znacznieuatwiai przyspieszawznoszenieobiektu. Ponadto, cojest szczeglnie wane, uniezalenia proces budowlany od warunkw pogodowych, a co za tym idzie - gwarantuje wysz, jako wykonaniazarwnosamej konstrukcji jakrwniepojedynczychelementwbetonowych, przygotowywanychw sprzyjajcych procesowi dojrzewania i naleytej pielgnacji betonu warunkach zakadu prefabrykacji..Zastosowanieprefabrykacji obniakosztyzwizanezwynajmem, bdwykonawstwemdeskowai zbrojenia. Budowa konstrukcji opiera si jedynie na umieszczeniu poszczeglnych elementw ukadanki - elementy przewozi si na budow i za pomoc dwigu lub rcznie montuje si na wczeniej przygotowanych fundamentach.21. Podstawowe procesy technologiczne wykonania betonu i ich wpyw na jego waciwoci (Cel, istota i podstawowe parametry technologiczne procesw wykonania betonu: (1) mieszania; (2) transportu; (3) ukadania; (4) zagszczania; (5) pielgnacji. Najwaniejsze wymagania procesw technologicznych wykonania betonu. Konsekwencje nieprawidowego wykonania tych procesw dla waciwoci betonu);Waciwewymieszanieskadnikw(rcznebdmechaniczne) mieszanki betonowej naleydopodstawowych warunkwprodukcji i narwniz dokadnymdozowaniemzapewniauzyskanietych cechbetonuktre zakadatechnologia. Wczasie mieszania mieszanki betonowej, wskutek mechanicznego niszczenia adhezji midzy zapraw, zaczynemi kruszywemdoprowadzasidorwnomiernegorozdzieleniaczstekposzczeglnychskadnikw i prawidowego otulenia kruszywa zaczynem cementowym. Waciwyefektmieszaniazaley od:rodzaju skadnikw, rodzaju przygotowywanej mieszanki betonowej i jej objtoci, zastosowanych urzdze, czasu i intensywnoci mieszania (im bardziej dezintegracyjny charakter ma dana technika tym krtszy jest czas mieszania, aby nie doprowadzi do rozsegregowania skadnikw mieszanki betonowej). Transport mieszanki betonowej ma na celu jej przemieszczanie z zapewnieniem wymaganej monolitycznoci oraz cigoci betonowania. Zewzgldunaodlegotransportumoemywyrnitransport daleki (stosowanyprzy przewoeniu mieszanki z odlegych wytwrni, realizowany najczciejsamochodami wyposaonymi w mieszalniki, wwczaszasig technologiczny transportu moe wynosi nawet dokilkudziesiciu kilometrw) ibliski(transport mieszanki na placu budowy, realizowany najczciej za pomoc pomp). Przed rozpoczciem betonowania z uyciem pompnaleydobraodpowiednipomp, jej wydajno, rednici dugoprzewodworazzasigi wysig rozdzielacza. Bardzo wane jest rwnie dostosowanie do transportu mieszanki betonowej jej konsystencji.Mieszanka betonowa powinna by uoona izagszczona w deskowaniu przed rozpoczciem wizania. Jeliten czaszostanieprzekroczony(2-6hwzalenoci odkonsystencji) mieszankaniemoebyuytadobetonw konstrukcyjnych. Wybrsposobuukadaniamieszanki betonowej zaleyodjej konsystencji, ksztatui wymiarw elementu, zawartoci stali zbrojeniowej, przeznaczeniakonstrukcji, pooeniaelementwwprzestrzeni, zakresu robtbetonowychorazprzewidzianego sposobuzagszczania.Zalenieodwielkoci elementubetonujemy albo cayprzekrj odrazu, albowarstwami. Podczasukadaniamieszanki betonowej pamitanaleyostosowaniu (powyej 1m) rynien zsypowych oraz lejw spustowych (aby nie doprowadzi do segregacji skadnikw), zabezpieczeniu mieszanki przed utrat wody oraz nadmiern wilgoci, stosowaniu przerw (dylatacyjnych, skurczowo-termicznych, roboczych). Sama kolejno betonowania jest najczciej dowolna.Nawytrzymaobetonu, spordwieluczynnikw, najintensywniej wpywastopiezagszczeniatrwaoi wytrzymao betonu rosn wraz ze wzrostem szczelnoci. Celem zagszczania jest usunicie z uoonej mieszanki betonowej powietrza, a niekiedy nadmiaru wody bez pogarszania jej jednorodnoci wskutek segregacji skadnikw a take szczelne wypenienie deskowania iotulenie prtw zbrojenia. Obecnie mieszank betonow zagszcza si rcznie (mao efektywne, beton cechuje niejednorodno) lub mechanicznie (poprzez wibracj rczn, przyczepn i powierzchniow lub prniowanie stosowane do zagszczania pyt, posadzek i nawierzchni drogowych). Podczas zagszczaniamieszanki betonowej przyuyciuwibracji bardzowany jest odpowiedni dobr jej konsystencji, parametrw wibracji (dowiadczalnie), czasu wibracji, synchronizacji wibratorw w przypadku stosowania wikszej ich iloci, tak aby nie doprowadzi do segregacji skadnikw mieszanki. Pamita naley take aby nie dopuszcza do zetknicia kocwki wibratora ze zbrojeniem. Pielgnowanie betonu ma na celu taka ochron, aby zachodzce w nim procesy fizykochemiczne mogy rozwija si w sposb prawidowy iaby uzyskany beton stanowipenowartociowy materiabudowlany. Dugo koniecznego okresu pielgnacji zaley od skadu betonu i warunkw w jakich teje. Im beton lepszy tym czas pielgnacji moe by krtszy. Pielgnacja betonu sprowadza si do jego ochrony przed: czynnikami natury chemicznej (wystpujce wwodzie lub wpowietrzuagresywne dla betonu zwizki) powoki ochronne, cementy odporne chemicznie, czynnikami naturyfizycznej (ubytekwodyzbetonuwwynikuparowania, bezporedniedziaanie promieni sonecznych, wiatr, ulewny deszcz, zalewanie brudn wod, zasypanie gruntem, chd, mrz, nage zmianytemperaturyzewntrznej) powoki ochronne, domieszki dobetonu, chodzeniei podgrzewanie betonu, czynnikami natury mechanicznej (wstrzsy, drgania i uderzenia w czasie dojrzewaniabetonu, ruchyformi deskowa, przedwczesneobcieniekonstrukcji, uszkodzeniaprzyusuwaniudeskowania)starannei prawidowerobotybetonowe, rodki antyadhezyjne.22. Formua kalkulacji wartoci kosztorysowej robt budowlanych (Skadniki ceny kosztorysowej warto kosztorysowa robt budowlanych = koszty bezporednie (warto robocizny + warto materiaw budowlanych + warto pracy sprztu) + koszty bezporednie + zysk kalkulowany + podatek VAT. Koszty bezporednie liczone jako wielko przedmiaru robt x norma x cenajednostkowa czynnika produkcji. Koszty porednie liczone jako wskanik kosztw od skadnika robocizny + sprzt. Zysk liczony jako wskanik zysku od skadnikw robocizny, sprztu i kosztw porednich (jako bezporednie skadniki przedsibiorstwa));Warto kosztorysow wylicza si z nastpujcego wzoru:WK = KB + KP + Z + PVAT, gdzie:Kb koszty bezporednie (warto robocizny + warto materiaw + warto pracy sprztu = wielko przedmiaru x norma x cena),Kp koszty porednie (wskanik kosztw od skadnika robocizny + sprzt)KOSZTY BEZPOREDNIE1.) Przedmiar robt powinien zawiera zestawienie przewidywanych do wykonania robt podstawowych w kolejnoci technologicznej ich wykonania wraz z ich szczegowym opisem lub wskazaniem podstaw ustalajcych szczegowy opis oraz wskazaniem waciwych specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robt budowlanych z wyliczeniem i zestawieniem iloci robt podstawowych. Opracowanie przedmiaru skada si z- karty tytuowej, -spisu dziaw przedmiaru robt, -tabeli przedmiaru robt. Do kadej pozycji przedmiaru naley poda numer pozycji przedmiaru, kod pozycji przedmiaru, okrelony zgodnie z ustalon indywidualnie systematyk robt lub na podstawie wskazanych publikacji, numer specyfikacji technicznej wykonanie i odbioru robt, zawierajcej wymagania dla danej pozycji przedmiaru, nazw i opis pozycji przedmiaru oraz obliczenia iloci jednostek miary dla pozycji przedmiarowanej, jednostk miary, ktrej dotyczy pozycja przedmiaru, ilo robt. W tabeli przedmiaru uwzgldnia si tylko roboty podstawowe, bez uwzgldniania robt tymczasowych i towarzyszcych. - Roboty podstawowe to taki zakres prac, ktry po wykonaniu jest moliwy do odebrania pod wzgldem iloci i wymogw jakociowych. - Roboty tymczasowe to roboty potrzebne do wykonania robt podstawowych, ale nie przekazywane zamawiajcemu i usuwane po wykonaniu robt podstawowych.- Prace towarzyszce to prace niezbdne do osignicia robt podstawowych ale nie zaliczane do robt towarzyszcych. Wyszczeglnione w przedmiarze roboty nie narzucaj technologii wykonania robt, niezbdnego sprztu itp. robota jest traktowana jako gotowy produkt. Typowa kolejno prac przedstawianych w przedmiarze to przygotowanie terenu pod budow, konstrukcja obiektw budowlanych, roboty instalacyjne, roboty wykoczeniowe. 2.) Normy techniczne. W procesie kosztorysowania wykorzystywane s bezporednio lub porednio rnego rodzaju normy techniczne. Normy te dziel si na normy jakociowe i ilociowe. - Normy jakociowe okrelaj wzorce przygotowania produkcji budowlanej (normy pojciowe, atesty materiaw, normy obliczeniowe itp.) - Normy ilociowe okrelaj redni ilo nakadw, niezbdn do wykonania jednostki produkcji dobrej jakoci, w przecitnych warunkach organizacyjnych, przy ekonomicznym gospodarowaniu rodkami. Okrelenie nakadw pracy rcznej prowadzi do ustalenia norm pracy rcznej, okrelenie nakadw pracy maszyn prowadzi do ustalenia norm pracy maszyn. Okrelenie nakadw materiaowych prowadzi do ustalenia norm zuycia materiaw. - Normy pracy (ludzi i maszyn) dziel si na normy czasu pracy i wydajnoci. - Procesy robocze dziel si na (wg rosncego skomplikowania): czynno prosta, czynno zoona, operacja robocza, prosty proces roboczy, zoony proces roboczy.3.) Ceny jednostkowe.Do podstaw finansowych kosztorysowania nale ceny jednostkowe czynnikw produkcji (stawki robocizny, ceny materiaw, ceny pracy sprztu, wskaniki narzutw kosztw porednich i zysku). - Robocizna skada si ze skadnikw zaliczanych do wynagrodzenia oraz kosztw pochodnych naliczanych od wynagrodze: - pace zasadnicze, - premie, - pace dodatkowe, - pace uzupeniajce (wynagrodzenia za urlopy, zasiki, jubileusze itp.), - obligatoryjne obcienie pac (skadka ZUS), - odpisy na zakadowy fundusz wiadcze socjalnych. - Ceny jednostkowe materiaw przyjmuje si jako ceny ich nabycia tzn cznie z kosztami zakupu, bez podatku od towarw i usug. Jednostkowe ceny nabycia materiaw ustala si zgodnie ze wzorem Cm = Czm + Kz , gdzie Cm jednostkowa cena nabycia materiau, Czm jednostkowa cena zakupu materiau (cena pacona dostawcy materiau Kz koszty zakupu (transportu) przypadajce na jednostk miary danego materiau. Koszty zakupu materiau wyraa si wzorem Kz = Kt +Kpoz gdzie Kt koszty transportu (ok. 95%), Kpoz koszty pozostae (prowizja jednostek handlowych, koszty ubytkw materiaowych). Koszty transportu dziel si na koszty zatrudnienia rodka transportowego, jego przebiegu, koszt zaadunku itp. - Ceny jednostkowe pracy sprztu lub rodkw transportu technologicznego obejmuj cen najmu jednostki, koszty jednorazowe (jeli nie zostay uwzgldnione w cenie najmu). Cena najmu sprztu obejmuje koszty amortyzacji, napraw i obsugi technicznej, koszty osobowe obsugi etatowej (operator), koszty paliwa i materiaw smarnych, koszty oglne bazy sprztowej. Koszty jednorazowe sprztu to koszty dostarczenia go na plac budowy i doprowadzenia go do stanu roboczego. Oprcz kosztw bezporednich skadnikiem ceny kosztorysowej powinny by rwnie koszty porednie, zysk i ryzyko.KOSZTY POREDNIE4.) Koszty porednie to skadnik kalkulacyjny ceny kosztorysowej uwzgldniajcy inne ni bezporednie koszty. Nie nale one bezporednio od wielkoci produkcji budowlanej. Obejmuj one gwnie koszty oglne budowy oraz koszty zarzdu przedsibiorstwa wykonawczego. - Koszty oglne budowy to m.in. pace i narzuty staego personelu budowy (kierownictwo, administracja budowy), koszty organizacji zaplecza, koszty wykonania tymczasowych drg i przyczy, zakup narzdzi, koszty BHP, zakwaterowanie i przejazdy pracownikw itp. - Koszty zarzdu dziel si na pace i narzuty pracownikw zarzdu, koszty delegacji i przejazdw, eksploatacja samochodw subowych, koszty materiaw biurowych, czynsze, ubezpieczenia itp. Koszty porednie najczciej s naliczane w zalenoci od kosztw robocizny i sprztu.ZYSK5.) Zysk to skadnik kalkulacyjny ceny kosztorysowej, stanowicy nadwyk przychodw wykonawcy nad kosztami wykonania robt, uwzgldniajc rwnie ryzyko wykonawcy. Zysk moe by ustalany kwotowo lub procentowo od przyjtej podstawy naliczania. Podstaw naliczania zysku mog by - koszty wytworzenia (R+M+S+KP), - koszty przerobu (R+S+KP). Powszechnie stosowane s koszty przerobu. 6.) Wskanik narzutu zysku, od ktrego zaley ilo zysku, ustala si na podstawie kalkulacji wasnej, publikowanych informacji, dwustronnych uzgodnie. Zysk kalkulacyjny jest prognoz zysku. Zysk wynikowy to rzeczywicie wygospodarowany zysk wykonawc, stanowicy rnic midzy wypaconym wynagrodzeniem a faktycznie poniesionymi wydatkami. Zysk wynikowy jest przeznaczany na zapacenie zobowiza podatkowych finansowanych z zysku (podatek dochodowy), finansowanie rozwoju przedsibiorstwa, pokrycia ryzyka budowlanego (fundusz rezerwowy), zapewnienie dochodu wacicielom, pracownikom, udziaowcom tzw. czysty zysk. 7.) Ryzyko, z jakim najczciej mona si spotka w budownictwie nazywamy ryzykiem normalnym -to niepewno kalkulacji, zmienna wydajno pracy (zaley od warunkw atm. pory roku), zmienno rynkowych cen materiaw i paliw, roboty poprawkowe, zniszczenia lub kradzie materiaw. Ryzyko nadzwyczajne to nieprzewidziane skoki cen robocizny, materiaw, paliw, przeduenie czasu budowy z przyczyn niezalenych od wykonawcy, brak terminowo opracowanej dokumentacji technicznej, niewypacalno inwestora. Skutki ryzyka nadzwyczajnego najczciej ponosz obie strony. 8.) W kalkulacji kosztorysowej wyznaczamy cen kosztorysow netto, - cen kosztorysow brutto. Cena netto to proponowany zarobek wykonawcy kwota za jak wykonawca jest skonny wykona robot. Cena netto nie zawiera podatku VAT. Cena brutto to kwota obciajca inwestora, stanowica przewidywan warto robt. Zawiera podatek VAT. 23. Elementy podstaw zarzdzania, reguy i zasady (Elementy naukowej organizacji pracy. Regua zorganizowanych si i rodkw dziaania. Zasada stosowania bada i dowiadcze, normalizacji pracy, optymalnego wyniku dziaania, podziau pracy i kontroli, koncentracji, harmonizacji. Zasada rwnomiernoci i rytmicznoci pracy, intensywnoci i ekonomizacji Zasada stosowania rezerw, zapobiegania i adu materialnego. Cykl dziaania zorganizowanego);Organizacja- cao ktrej czynniki wspprzyczyniaj si dla dobra caoci (dla powodzenia caoci) Zarzdzanie- to sztuka bd praktyka rozumnego stosowania rodkw dla osignicia wyznaczonych celw. Zarzdzanie jest sztuk osigania zamierzonych rezultatw przez innych ludzi, zarzdzajcy (menederowie) osigaj cele organizacji poprzez organizowanie pracy innych, a nie przez wykonywanie zada osobicie.Elementy zarzdzania:1) planowanie2) organizowanie3) motywowanie4) kontrolowanieElementy naukowej organizacji pracyNajwyszy szczebelredni szczebelNiski szczebel(Praktyczny szczebel)Najwyszy szczebel:1- Prakseologia nauka o sprawnym dziaaniu2- Oglna teoria organizacji - zajmuje si sprawnym dziaaniem ludzi i warunkami dobrego dziaania;3- Teoria czynu zagadnienia motywacji pracownika4- Teoria zespow ludzkich ksztatowanie tych zespow5- Teoria instytucji problematyka budowy struktur organizacyjnych6- Inne brane, zachowania np. struktury wojskoweredni szczebel1- ergonomia ksztatowanie rodowiska pracy(przystosowywanie narzdzi pracy)2- teoria motywacji charakter psychologiczny zachowanie si czowieka w czasie pracy(jak skoni czowieka eby postpowa zgodnie z naszymi wymaganiami)3- organizacja systemw pac wartociuje prac(akord progresywny, akord regresywny)4- teoria decydowania i podejmowania decyzji- oparta jest na badaniach operacyjnych, s to modele matematyczne pomagajce podejmowa decyzje. Wystpuj 3 elementy podjcia decyzji:-forma przekazu, czego oczekujemy-element materialny-argumentacja5- nauka o wypadkach przy pracy6- metodologia badania i organizowania pracy nauka obejmuje i zajmuje si normowaniem pracy;7- czynniki wydajnoci pracy: spoeczne, psychiczne celem jest podnoszenie wydajnoci pracy;8- fizjologia pracy nauka zajmujca si procesami zachodzcymi w ciele czowieka podczas pracy;9- psychologia pracy;10- psychometria pracy stara si mierzy psychologi11- socjologia pracy;12- ekonomika pracy sposb wydatkowania energii w stosunku do uzyskanego efektu13-dydaktyka pracy sposb uczenia pracyRegua zorganizowanych si i rodkw dziaania.Jeeli siy i rodki dziaania s dobrze zorganizowane to daj wynik wikszy ni praca pojedynczych indywidualnych skadnikw tego dziaania. Jest to tzw. efekt synergiczny: zasada nadrzdna organizacji.Zasada stosowania bada i dowiadcze.Zasada stosowanie bada i dowiadcze polega na wdroeniu wnioskw wynikajcych z obserwacji, bada i dowiadcze w celu zwikszenia efektywnoci organizacji pracy. Zasada normalizacji pracy.Wszelkie warunki i czynniki musza by moliwie cile okrelone i dostosowane do konkretnych zasobw , rodkw, parametrw rodowiska w jakim realizuje si konkretne dziaanie.Zasada optymalnego wyniku dziaania.Przy zwikszeniu rodkw bd nakadw pracy nie dopuszcza si do przekroczenia momentu, w ktrym zaczyna male wynik dziaania lub jego uyteczno mimo zwikszenia nakadw.Zasada podziau pracy.Ilociowy i jakociowy podzia pracy. Jeeli pewn cao roboty podzielimy na mniejsze czci i kad z tych czci przydzielimy pojedynczym osobom lub zespoom, ktre specjalizuj si w tym zakresie, to czna wydajno pracy po podziale powinna by wiksza ni przed podziaem. Zasada kontroli.Wszelkie dziaania wymagaj biecej kontroli pozwalajcej na odpowiednie wczesne ujawnienie rozbienoci miedzy wymaganym a rzeczywistym przebiegiem i wynikiem prowadzonych dziaa.Zasada koncentracjiWskazuje potrzeb gromadzenia i czenia wyspecjalizowanych w realizacji tego samego zadania wykonawcw.Zasada harmonizacji.Im lepiej zharmonizowane s ze sob elementy oraz przebieg w czasie ich dziaa, tym lepiej ksztatuj si uzyskiwane wyniki.Zasada rwnomiernoci i rytmicznoci pracy.Przy dziaaniach wykonywanych przez ludzi wysiek powinien by rwnomierny, a rytm pracy zgodny z rytmem pracy organizmu. Zasada intensywnoci Polega na wzrocie wynikw ilociowych i jakociowych przypadajcych na pracownika lub na okrelon wielko nakadw.Zasada ekonomizacjiZasada ekonomizacji dyktuje osiganie optymalnych wynikw w okrelonych warunkach, wzgldnie uzyskiwanie z gry okrelonych wynikw przy optymalnie niskich nakadach.Zasada stosowania rezerw.Zasada stosowania rezerw wymaga przewidywania i zapewniania odpowiednich rezerw czasu, zapasw materiaowych, zapasowych narzdzi, maszyn itp. w celu zapewnienia cigej, rwnomiernej i rytmicznej dziaalnoci zarwno produkcyjnej, jak i nieprodukcyjnej. Zasada zapobieganiaNaley przeciwdziaa moliwoci uszkodze, zagubie przedmiotw, i innym zdarzeniom, ktre mogyby sta si przyczyn przerwania normalnej dziaalnoci. Zasada adu materiaowego.Zasada adu materiaowego polega na przestrzennym i logicznym uporzdkowaniu rzeczy- odpowiednie miejsce dla kadej rzeczy i kada rzecz na swoim miejscu. Cykl dziaania zorganizowanego.Cykl dziaania zorganizowanego(cykl Le Chateliera)- s to reguy wypracowane na podstawie dziaalnoci przedsibiorstw; kroki po sobie postpujce ktre trzeba przewidzie aby wykona dziaanie;5 krokw cyklu:1. Wybr i okrelenie celu dziaania; 2. Planowanie dziaania, z badaniem warunkw oraz ustalenie rodkw i sposobu dziaania. 3. Przygotowanie rodkw do wykonania podjtego zadania, 4. Realizacja planu wykonywanie zgodnie z planem.5. Kontrola dziaania i uzyskiwanie wynikw.24. Metody planowania robt budowlanych(Harmonogramy budowlane. Cz analityczna opracowania. Odwzorowaniewmetodziegraficznej. Metodamatematycznasieci powiza zdarzenie, proces, zaleno. Harmonogramy sprawdzajce zatrudnienia, dostaw materiaw, pracy sprztu, finansowe);W budownictwie maj zastosowanie dwie metody planowania robt:- metoda analityczno-graficzna czyli haromonogramy,- metoda planowania sieciowego, zwana te metod matematyczn.Harmonogramy budowlane to plany dziaania majce posta wykresw. S wic graficznym modelem przewidywanych procesw budowlanych. Mona w nich wyrni trzy zasadnicze czci:- zestawienie analityczne zawierajce obliczenie podstawowych elementw organizacji robt,- graficzny przebieg robt graficzny obraz przebiegu robt w odpowiedniej skali czasu,- wykresy sprawdzajce obrazujce zatrudnienie robotnikw gwnych specjalnoci lub prac maszyn, dostaw materiaw.Dwie pierwsze czci (analityczne i graficzne) s zwykle przedstawione na jednym arkuszu, wykresy sprawdzajce mog by umieszczone w tym samym arkuszu, lecz czsto s traktowane jako oddzielne opracowanie.Harmonogram przedstawiajcy przebieg caoci budowy nazywamy harmonogramem oglnym budowy. Jego cz analityczna przedstawia wszystkie przewidziane projektem roboty, zestawione z tak liczb kolumn, aby mona byo umieci wszystkie potrzebne do planowania dane: wyszczeglnienie robt, jednostka, ilo robt, metoda wykonania, wydajno jednej zmiany, liczba robotniko-zmian i maszyno-zmian, liczba dni, zmian pracy, produkcja dzienna jednej zmiany, itd.W czci graficznej przedstawia si przebieg robt w czasie (skala dzienna z podziaem na miesice, moe by te tygodniowa lub miesiczna przy harmonogramach maej dokadnoci. Mog by dwa rodzaje skal dziennych:- wg podziau na dni kalendarzowe,- wg podziau na dni robocze.Istniejcy harmonogram w razie zaistniaych zmian, obsuw czasowych, wypadkw losowych aktualizuje si nanoszc przerywan lini rzeczywisty przebieg robt, wpisujc take procentowy stopie ich zaawansowania.Czci sprawdzajc oglnego harmonogramu budowy jest wykres zatrudnienia robotnikw o specjalnoci najistotniejszej do terminowego zakoczenia robt (murarze-tradycyjna metoda; betoniarze, zbrojarze budynki o konstrukcji monolitycznej). Cz sprawdzajca ma wykaza czy rodki, ktrymi dysponujemy wystarcz na wykonanie robt zgodnie z zaplanowanym rozwizaniem oraz czy zaplanowany przebieg robt pozwala na cige i rwnomierne zatrudnienie robotnikw gwnych specjalnoci oraz podstawowych maszyn budowlanych. Naley take sprawdzi ksztat wykresu zatrudnienia gwnej grupy robotnikw.Wykres a to przykad dobrze wykonanego harmonogramu.Wykres b pokazuje, e zaplanowany harmonogram jest wykonany nieprawidowo. Trudno sobie wyobrazi cige zmiany w iloci zatrudnionych robotnikw. Naley skorygowa oglny harmonogram budowy.Obecnie zazwyczaj korzysta si z programw komputerowych, w ktrych cz analityczna jest duo bardziej rozbudowana ni w metodzie tradycyjnej. Cz graficzna zawiera jedynie te elementy, ktre s konieczne do kierowania budow czyli zaplanowane czynnoci, czas trwania, data rozpoczcia i zakoczenia procesu.Oprcz harmonogramw oglnych wykonuje si harmonogramy szczegowe, ktre stanowi rozwinicie fragmentu harmonogramu oglnego. S to m.in.:- harmonogramy odcinka robt, czyli jakiego ich wydzielonego fragmentu,- harmonogramy robt jednego rodzaju, np. monta szkieletu elbetowego hali, wykonanie jednej, powtarzalnej kondygnacji klatki schodowej itp.Takie harmonogramy sporzdza si take dla grupy robt, ktre musz by wykonane w krtkim czasie, poniewa czas ich wykonania kadej z nich musi by bardzo precyzjny.Innymi do czsto sporzdzanymi dokumentami s harmonogramy zasobw, do ktrych zaliczamy:- harmonogram zatrudnienia,- harmonogram dostawy, zuycia i zapasu materiaw,- harmonogram pracy maszyn,- harmonogram zasobw finansowych (kosztw budowy).Harmonogram zatrudnienia wszystkich robotnikw sporzdza si na podstawie harmonogramu oglnego. Przykad:Harmonogram dostawy, zuycia i zapasu materiaw sporzdza si metod graficzn lub w postaci zestawienia liczbowego. Przykad metody graficznej:Harmonogram pracy maszyn. Opracowuje si go dla maszyn kluczowym dla przebiegu robt, jak betoniarki, spycharki, koparki tak jak harmonogram zatrudnienia. Jednak naley przewidzie czas wynajmu maszyny wyduony o czas dostarczenia jej na budow, transportu z budowy oraz przegld techniczny.Harmonogram zasobw finansowych sporzdza si na podstawie harmonogramu oglnego dodajc w czci analitycznej kolumn o wartoci wykonywanych robt. Zwykle sumuje si wszystkie roboty w okresie miesicznym lub tygodniowym. Na tak sporzdzony harmonogram nanosi si wielko zsumowanych kosztw budowy: robocizny, materiaw, pracy sprztu i kosztw oglnych.Metoda matematyczna planowania robt polega na :- narysowaniu sieci powiza, czyli schematu kolejnoci i wzajemnych powiza wszystkich zdarze (czynnoci), ktre zgodnie z przyjt organizacj i technologi skadaj si na cao planowanego przedsiwzicia,- analizie sieci powiza w poszukiwaniu cigw czynnoci majcych wpyw na termin wykonania robt lub inne czynniki jak np. nakady finansowe.Naley szuka drogi krytycznej czyli najduej trwajcego cigu czynnoci (procesw) midzy zdarzeniem pocztkowym i kocowym caego przedsiwzicia. Czynnoci z drogi krytycznej nie maj zapasu czasu opnienie ktrej opni zakoczenie robt.Kady proces musi mie keczko z pocztkiem i keczko z kocem czyli dwa zdarzenia.P nrzdarzenia pocztkowego chwila rozpoczcia danego procesuK nrzdarzenia kocowego chwila ukoczenia danego procesutPNW termin najwczeniejszy rozpoczciatKNW termin najwczeniejszy zakoczeniatNW = tNW + ttdla P i K i wybieramy termin maksymalny z moliwychtPNP termin najpniejszy rozpoczciatKNP termin najpniejszy zakoczeniatNP = tNP - ttdla P i K i wybieramy termin minimalny z moliwychZc cakowity zapas czasu:ZC = tPNP tPNW= tKNP tKNW .Czynnoci z drogi krytycznej nie maj zapasu czasu opnienie ktrej opni zakoczenie robt.W duych sieciach naley tworzy grupy czynnoci wzajemnie powizanych, cigi technologiczne np. prace jednej brygady. Kade zdarzenie oprcz pocztkowego i kocowego musi mie jedno zdarzenie poprzedzajce i jedno za nim. Dwa zdarzenia mog by powizane tylko jedn czynnoci, dlatego czasami czy si je czynnoci zerow, aby jednoznaczenie przedstawi jednoznaczno zdarze.PZC tPNWtpNP KZC tKNWtKNP Nazwa procesuCzas Trwania procesutt25. Podstawowe elementy zagospodarowania placu budowy (Przygotowanie placu budowy do realizacji obiektu budowlanego. Zagospodarowania placu budowy; stae i czasowe. Elementy zagospodarowania: organizacja rodkw transportu pionowego i poziomego, zespoy maszyn o zmiennych stanowiskach pracy, drogi tymczasowe, skadowiska przy obiektowe niezbdne, pozostae, wiaty i magazyny, wytwrnie pomocnicze i laboratorium polowe, obiekty socjalne i biurowe, instalacje mediw produkcyjnych, rodki profilaktyki przeciwpoarowej i bezpieczestwa pracy, rodki cznoci i ochrony, ogrodzenia);W ramach prac przygotowawczych naley wykona: Niwelacj terenu usunicie humusu i wyrwnanie terenu Wykona ogrodzenie oraz zabezpieczenia terenu budowy Postawienie tablicy informacyjnejZagospodarowanie terenu budowy wykonuje si przed rozpoczciem robt budowlanych, co najmniej w zakresie (Rozp. Min. Infrastruktury):1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych;2) wykonania drg, w drogi dojazdowej czcej budow z drogami staymi, wyj i przej dla pieszych;3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody, zwanych dalej "mediami", oraz odprowadzania lub utylizacji ciekw;4) urzdzenia pomieszcze higieniczno-sanitarnych i socjalnych;5) zapewnienia owietlenia naturalnego i sztucznego;6) zapewnienia waciwej wentylacji;7) zapewnienia cznoci telefonicznej;8) urzdzenia skadowisk materiaw i wyrobw;9) wykonanie obiektw zaplecza produkcyjno-usugowego: betoniarni, zbrojarni, ciesielni, wytwrni prefabrykatw, warsztatw itp. Wszystkie elementy zagospodarowania placu budowy moemy podzieli na dwie zasadnicze grupy. Do pierwszej nale te, ktre pozostaj na placu do koca budowy, do drugiej za nale elementy ulegajce likwidacji w czasie robt, jak np. skady cegy i elementw stropowych, betoniarki itp. Na budowach wieloobiektowych mona wykorzysta niektre obiekty jako stae elementy zagospodarowania terenu budowy. Prace zwizane z adaptacj takich obiektw naley wykona wtedy w pierwszej kolejnoci.Istniejce na placu budowy stae sieci wodocigowe, kanalizacyjne oraz doprowadzenie energii elektrycznej naley w maksymalnym stopniu wykorzysta dla potrzeb budowy. Rozplanowanie poszczeglnych elementw zagospodarowania placu budowy powinno zapewni dogodny i jak najkrtszy transport wewntrzny.1. Organizacja rodkw transportu poziomego i pionowegoTransport poziomy: Taczki jednokoowe Rczne wzki dwukoowe Wzki podnonikowe (widowe) Wzki naadowne platformowe i kolebowe Samochody specjalne o duej adownoci, tzw. wozida technologiczne (nie mog porusza si po drogach publicznych)Transport pionowy (dwignice): Dwigniki podnosz adunek na niewielk wysoko za pomoc sztywnego elementu podnoszcego (podnoniki samochodowe), mog by uywane do regulacji ustawienia duych elementw podczas prac montaowych lub suy do podnoszenia deskowa lizgowych Wcigarki skadaj si z bbna stalowego i liny zakoczonej hakiem, silnika i przekadki zbatej Wycigi za pomoc stalowych lin i systemu krkw podnosz platform adunkow (lub kabin) poruszajc si po pionowych prowadnicach przymocowanych do supa lub szybu wycigowego urawie skadaj si konstrukcji nonej (supa, masztu kratownicowego, przesuwnej platformy lub podwozia samochodowego) na ktrej umieszczony jest wysignik, wcigarka i inne urzdzenia (mechanizmy napdowe, olinowanie, aparatura zabezpieczajca) Maszty montaowe proste dwignice skadajce si z wcigarki i masztu zakotwionego za pomoc min 3 stalowych lin odcigw Wcigniki zawieszone na haku lub przesuwnym wzku Dwignice linowe skadaj si z wycigarki, ktrej lina nona jest rozcignita midzy dwiema podporami i suy za tor wzka z hakiem do podwieszania adunku SuwniceTransport pionowo poziomy: Przenoniki tamowe Pompy i rurocigi do przemieszczania i ukadania mieszanki betonowej urawie przejezdne (torowe wieowe, jezdniowe samochodowe lub samojezdne), stae (wieowe, masztowe, okienne) i przesuwne2. Zespoy maszyn o zmiennych stanowiskach pracy - ???3. Tymczasowe drogi na placu budowyDrogi do transportu powinny mie dobrze dobrany ukad i dostatecznie wytrzyma nawierzchni. Ukady drg tymczasowych: przelotowy mona stosowa gdy teran bud. Jest ograniczony z dwch stron drogami publicznymi, umoliwia bezkolizyjny ruch; obwodowy stosuje si na duych budowach, gdy dostp do drogi publicznej moliwy jest tylko z jednej strony; na mniejszych budowach, aby obniy koszty, mona stosowa ukad obwodowy z jedn ptl.Gdy nie ma moliwoci wykonania dwch bram (wjazd, wyjazd) stosuje si ukad drg ze wsplnym wjazdem i wyjazdem. Mona spotka 3 warianty tego ukadu: wahadowy, promienisty z ruchem dwukierunkowym oraz piercieniowy z ruchem jedno kierunkowym.Szeroko drg: 3-4m dla ruchu jednokierunkowego 6-8m dla ruchu dwukierunkowegoPrzy placach wyadunkowych poszerza si drog o 2,5m. Spadek max.=6%Spadki poprzeczne =3 lub 4%Promie uku min 20mPoszerzenie na uku = 0,75 1,55mRodzaje drg: Gruntowe Gruntowe ulepszone wirowe lub ulowe Brukowane Z pyt prefabrykowanych4. Skadowiska przyobiektowe niezbdne, pozostae wiaty i magazyny.- Skadowiska otwarte kruszywa, cegy, pustaki, dachwki, elbetowe elementy prefabrykowane, ksztatowniki stalowe, prty stalowe, tarcica i drewno ciesielskie,- Magazyny potwarte (wiaty) papa, lepik, pyty wirowo-cementowe, wyroby hutnicze o maych przekrojach, stal zbrojeniowa w krgach- Magazyny zamknite sypkie materiay wice, stolarka, pyty g-k, pyty pilniowe, pytki okadzinowe, drobnica (gwodzie itp.), materiay drewniane i z tworzyw sztucznych, farby, kleje, wena mineralna, sprzt sanitarny i elektryczny. materiay i prefabrykaty, wbudowywane w masowych ilociach skadowa moliwie jak najbliej wznoszonych obiektw i maszyn transportu pionowego, materiay do wytwarzania na budowie pfabrykatw skadowa lub magazynowa odpowiednio przy wytwrniach pomocniczych placu budowy, materiay wymagajce osony (zadasze) przed opadami atmosferycznymi lokalizowa w dalszej odlegoci od realizowanych obiektw, jednak w miejscach dogodnych pod wzgldem komunikacyjnym, magazyny wikszych budw rozmieszcza centralnie w stosunku do realizowanych obiektw i zaplecza produkcji pomocniczej, natomiast na budowach l3 obiektw bezporednio przy obiektach administracyjno-biurowych.5. Wytwrnie pomocnicze i laboratorium polowe.Wiksze budowy oraz budowy oddalone od zaplecza produkcyjno-usugowego musz organizowa wytwrnie pomocnicze. Zalenie od potrzeb mog to by: warsztaty lusarsko-kowalskie, czone nieraz z dziaalnoci usugowo-naprawcz maszyn i urzdze pomocniczych, zbrojarnie, warsztaty ciesielskie; wzy betoniarskie, punkty wytwarzania mieszanki i betonownie wytwrnie zapraw poligonowe wytwrnie prefabrykatw, warsztaty podwykonawcw specjalistycznych przedsibiorstw budowlano-montaowych.Laboratoria polowe do badania jakoci materiaw budowlanych np. w drogownictwie ???6. Obiekty socjalne i biurowe.Budynki administracyjne wznosi si zazwyczaj w pobliu gwnego wjazdu na budow, za budynki socjalne mog znajdowa si poza placem budowy. Organizacyjnie i ekonomicznie korzystna jest ich koncentracja w wikszezespoy, z atwym dostpem dla obsugi i zaopatrzenia spoza placu budowy.Wielko tych budynkw zaley od iloci osb zatrudnionych na budowie, a dane te otrzymuje si z harmonogramu zatrudnienia. W budynku administracyjnym mieci si biuro kierownika budowy, kierownikw robt i podwykonawcw.W budynku socjalnym znajduj si pomieszczenia dla robotnikw: szatnia, umywalnia, jadalnia, punkt opatrunkowy i ew. wietlica i kuchnia.Stosowane rozwizania: Obiekty przewoone w caoci bez podwozia lub z wasnym podwoziem Obiekty kontenerowe Budynki rozbieralne Budynki pstae wykonane z typowych materiaw budowlanych i rozbierane po zakoczeniu budowy na dugotrwaych budowach7. Instalacje mediw produkcyjnych.Zapotrzebowanie budowy w wod: produkcyjne - qp; gospodarczo-bytowe - qg; przeciwpoarowe - qpp.Na etapie wykonywania projektu organizacji budowy stosuje si metod szczegowego obliczania zapotrzebowania na wod.Energia elektryczna na placu budowy jest niezbdna do napdu silnikw elektrycznych maszyn, owietlenia stanowisk i frontw pracy oraz wntrz budynkwzagospodarowania, do celw technologicznych, w tym np. spawania konstrukcji metalowych itp. Budowy mog pobiera energi elektryczn: napiciu uytkowym z sieci miejskiej przy niewielkim poborze,kilkudziesiciokilowatowym; wysokiego napicia, transformujc j w zainstalowanym dla potrzeb budowytransformatorze.8. rodki profilaktyki przeciwpoarowej i bezpieczestwa pracy.Ochrona przeciwporaeniowa polega na zapobieganiu przypadkowemu dziaaniu prdu elektrycznego na organizm czowieka. Wszystkie roboty zwizane z instalacj elektryczn moe wykonywa jedynie elektryk posiadajcy uprawnienia. Na budowie zostay ustanowione strefy niebezpieczne zalene od wysokoci napicia w liniach. Nie wolno w nich sytuowa stanowisk pracy, skadowisk materiaw i wyrobw budowlanych, ustawia maszyn ani urzdze. Stref mierzy si w poziomie od skrajnych przewodw linii. Oprcz tego stosuje si tablice ostrzegawcze (te), informacyjne (niebieskie) i zakazu (czerwone). Do ochrony przed napiciem elektrycznym stosuje si: Izolowanie bezporednie przewod Osony ogrodze Umieszczanie czci pod napiciem poza zasigiem pracownikw Zabezpieczenie kabli przed uszkodzeniami mech. Uziemienie, zerowanie, rnicowe wyczniki prdowe, separacja odbiornika, izolacja stanowiska pracyBezpieczestwo pracy:Kierownik budowy ma obowizek stworzenia planu bezpieczestwa i ochrony zdrowia (cz. opisowa i rysunkowa). W planie powinien si znajdowa: Opis zakresu robt Informacje dotyczce przewidywanych zagroe Informacje o sposobie prowadzenia instruktau pracownikw o zasadach postpowania w wypadku zagroenia Informacje o przechowywaniu dokumentacji budowyNa czci rysunkowej: Oznaczenie czynnikw mogcych stwarza zagroenie Rozmieszczenie urzdze przeciwpoarowych i sprztu ratunkowego Granice stref ochronnych Rozwizania komunikacyjne i ogrodzenia Pomieszczenia higieniczno-sanitarne9. rodki cznoci i ochrony (???), ogrodzenia.Ogrodzenia:Naley zabezpieczy teren budowy przed wejciem niepowoanych osb, zapewni bezpieczestwo osobom postronnym znajdujcym si w zasigu budowy oraz ochron skadowanych materiaw, urzdze i maszyn.26. Uczestnicy procesu inwestycyjnego, ich rola i zadania zgodna z cyklembudowlanym (Inwestor bezporedni, inwestor zastpczy inspektor nadzoru inwestorskiego. Bank. Projektant nadzrautorski. Wykonawcakierownikbudowy. Dostawcydbrinwestycyjnych. Nadzory budowlane: pastwowy,branowe, specjalistyczne. Waciciel obiektu budowlanego eksploatacjaobiektu. Placwki naukowo badawcze, dla postpu technicznego w budownictwie);Inwestor bezporedniInwestorem w budownictwie moe by kada osoba zdolna do czynnoci prawnych, ponoszczca nakady finansowe na zakup, budow nowego lub modernizacj istniejcego obiektu budowlanego. Spord osb prawnych inwestorami s, midzy innymi, Skarb Pastwa oraz jednostki organizacyjne, ktrym przeposy szczeglne przyznaj osobowo prawn, np.: spki prawa handlowego, spdzielnie mieszkaniowe, przedsibiorstwa uytecznoci publicznej, developerzy.Na etapie realizacji inwestycji inwestor powinien na wstpie uzgodni z wykonawc (GW) budowy: Zawarto i form cyklicznych raportw dotyczcych finansw oraz stanu robt budowlanych Kryteria obowizujce przy wyborze podwykonawcw Odbywa spotkania i wysuchiwa opinii zatrudnionych konsultantw technicznych, Opracowa i wdroy program szkolenia zaogi, ktra rozpocznie eksploatacj obiektu.Do obowizkw inwestora naley zorganizowanie administracji w sposb zapewniajcy spyw dokumentacji na budow zgodnie z przyjtym planem harmonogramem oraz umoliwiajcy kontrol tego procesu, jak te procesu realizacji robt. Musi by take ustalony sposb akceptowania nalenych patnoci za wykonan dokumentacj techniczn i wykonane roboty budowlane. Ponadto, do obowizkw inwestora naley: Protokolarne przekazanie placu budowy wykonawcy inwestycji Zorganizowanie nadzoru inwestorskiego, Gromadzenie i dystrybucja raportw na temat przebiegu i zarzdzania budow, Bieca kontrola postpu robt na budowie, Kontrola jakoci wykonywanych robt, Korekty budetowe i kontrola finansowa inwestycji, Etapowe i kocowy odbir robt budowlanych i instalacyjnych, Sprawdzenie faktur wykonawcw i rozliczenie robt budowlanych i instalacyjnych Renegocjacje umw z wykonawcami przy ewentualnych zmianach projektu i ocena wprowadzonych zmian Kontrola przestrzegania BHP na budowie.Inwestor zastpczyto osoba lub firma, ktra na podstawie umowy z inwestorem bezporednim, (osob posiadajc prawo do dziaki i zamierzajc na niejwznie jaki obiekt budowlany, np. budynek), podejmuje wszystkie czynnoci, do ktrych inwestor bezporedni zobowizany jest ramach procesu budowlanego, czyli zastpuje inwestora bezporedniego. Do obowizkw inwestora na budowie naley przede wszystkim zorganizowanie procesu budowy,zapewnienie opracowania projektu budowlanego, zatrudnienie kierownika budowy z uprawnieniami, czuwanie nad wykonaniem i odbioremrobt budowlanych. Wprzypadkuzatrudnieniainwestorazastpczego, toonwykonujewszystkiete obowizki.Inwestor zastpczy najczciej wyrcza inwestora bdcego osob fizyczn, ktry nie ma wiedzy o prowadzeniu procesu inwestycyjnego.Umowa o zastpstwo inwestycyjne jest form umowy zlecenia.Stronamiumowy o zastpstwo inwestycyjne s: inwestorbezporednijako zleceniodawca i inwestor zastpczy jako zleceniobiorca.Inwestor bezporedni to podmiot, ktry ma zamiar zrealizowa okrelon inwestycj i dysponuje przeznaczonymi na ten cel rodkami finansowymi. Inwestor zastpczy zajmuje si natomiast organizacj i koordynacj budowlanego procesu inwestycyjnego, przejmujc na siebie obowizki klasycznego inwestora.W umowie o roboty budowlane jako strony umowy wystpuj: inwestor iwykonawca. Wykonawca nie wykonuje obowizkw inwestora.Inwestor zastpczyniezostajeautomatyczniewykonawcrobt budowlanych, ewentualnewykonawstwomusi wynika z osobnego kontraktu - umowy o roboty budowlane.W umowie o zastpstwo inwestycyjne inwestor zastpczy zobowizuje si wobec inwestora bezporedniego do przejcia na siebie jego obowizkw wynikajcych z umowy o roboty budowlane oraz wystpowania wobec osb trzecich, np. wadz administracyjnych, w charakterze inwestora albo penomocnika inwestora.Inwestor zastpczy czuwa nad przebiegiem prac zgodnie z harmonogramem, realizacj poszczeglnych etapw budowy, jakoci wykonanych dziaa i zgodnoci zarwno z normami jak i ze specyfikacj caego przedsiwzicia. Jednoczenieponosi penodpowiedzialnozazgodnowykonanychpraczzamwieniem przedoonym przez inwestora.Inwestor bezporedni zawsze zobowizuje si do sfinansowania inwestycji i moe pozostawi dla siebie niektre obowizki nieprzekazane inwestorowi zastpczemu.Inspektor nadzoru inwestorskiegoDo obowizkw inspektora nadzoru inwestorskiego naley: Reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodnoci realizacji z projektem i pozwoleniem na budow, przepisami i Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, Sprawdzanie jakoci wykonywanych robt, wyrobw budowlanych, a szczeglnie zapobieganie stosowania wyrobe budowlanych wadliwych i niedopuszczonych do obrotu i stosowania w budownictwie, Sprawdzenie i odbir robt budowlanych ulegajcych zakryciu lub zanikajcych, uczestniczenie w prbach i odbiorach technicznych instalacji, urzdze technicznych i przewodw kominowych oraz przygotowywanie i udzia w czynnociach odbioru gotowych obiektw budowlanych i przekazywanie ich do uytkowania Potwierdzenie faktycznie wykonanych robt oraz usunicia wad, a take, na danie inwestora, kontrolowanie rozlicze budowy.Inspektor nadzoru inwestorskiego ma prawo: Wydawa kierownikowi budowy lub kierownikowi robt polecenia potwierdzone wpisem do dziennika budowy dotyczce: usunicia nieprawidowoci lub zagroe, wykonywania prb lub bada, take wymagajcych odkrycia robt lub elementw zakrytych, oraz przedstawienia ekspertyzy z dotyczcych prowadzonych robt budowlanych, dowodw dopuszczenia do obrotu i stosowania w budownictwie wyrobw budowlanych oraz urzdze technicznych da od kierownika budowy lub kierownika robt dokonania poprawek bd ponownego wykonania wadiwie wykonanych prac, a take wstrzymania dalszych robt budowlanych w przypadku, gdy ich kontynuacja moga wywoa zagroenie bd spowodowa niedopuszczaln niezgodno z projektem lub pozwoleniem na budow.Przy budowie obiektu budowlanego, wymagajcego ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego w zakresie rnych specjalnoci, inspektor wyznacza jednego z nich jako koordynatora ich czynnoci na budowie.BankRola banku w procesie inwestycyjnym zwizana jest z gwarancj zapaty, ktr inwestor udziela wykonawcy za porednictwem banku. Gwarancj zapaty moe by udzielona w nastpujcych formach: Gwarancjabankowajest topisemnezobowizaniebankudozapatykwotymaksymalnej wskazanej w gwarancji, wprzypadkugdyzleceniodawcagwarancji, naktregozostaawystawiona, niewywiesize swojego zobowizania. Jest ona zobowizaniem niezalenym od innej umowy np. o kredyt. Ma zabezpieczy beneficjenta gwarancjinie tylko przed ryzykiem niewypacalnoci, lecz rwnie ryzykiem dugoterminowego i trudnego dochodzenia roszcze. Akredytacja bankowa jest to forma rozlicze za porednictwembanku, stosowana jako instrument zabezpieczajcy interesy stron kontraktu. Mechanizm dziaania akredytacji:o kredytodawcazabezpiecza w banku okrelon sum, najczciej poprzez dokonanie blokady albo zoenie gwarancji,o kredytodawca instruuje bank, pod jakimi warunkami i do jakiej kwoty strony trzecie maj prawo korzysta z tych pienidzy,o bank wystawia akredytyw (list kredytowy) zgodnie z instrukcjami,o strona upowaniona korzysta z kredytu pod warunkiem przedstawienia bankowi dowodu, e wywizuje si ze swych zobowiza. Porczenie banku bank na podstawie umowy porczenia zobowizuje si wykona zobowizanie finansowe inwestora wobec wykonawcy, jeeli inwestor sam go nie wykona.Bank moe take uczestniczy w cyklu budowlanym poprzez udzielenie kredytu inwestorowiProjektantDo podstawowych obowizkw projektanta naley: opracowanieprojektubudowlanegowsposbzgodnyzustaleniami okrelonymi wdecyzji o warunkachzabudowy i zagospodarowaniaterenu, wdecyzji orodowiskowychuwarunkowaniach, lubw pozwoleniu (na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urzdze w polskich obszarach morskich), wymaganiami ustawy, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, zapewnienie, w razie potrzeby, udziau w opracowaniu projektu osb posiadajcych uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalnoci oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanychprzezteosobyopracowaprojektowych, zapewniajceuwzgldnieniezawartychwprzepisach zasadbezpieczestwai ochronyzdrowiawprocesiebudowy, zuwzgldnieniemspecyfiki projektowanego obiektu budowlanego, sporzdzenie informacji dotyczcej bezpieczestwa i ochrony zdrowia ze wzgldu na specyfik projektowanego obiektu budowlanego, uwzgldnianej w planie bezpieczestwa i ochrony zdrowia, uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnie i sprawdze rozwiza projektowych wzakresie wynikajcym z przepisw, wyjanianie wtpliwoci dotyczcych projektu i zawartych w nim rozwiza, sporzdzanie lub uzgadnianie indywidualnej dokumentacji technicznej, sprawowanie nadzoru autorskiego na danie inwestora lub waciwego organu w zakresie: stwierdzania w toku wykonywania robt budowlanych zgodnoci realizacji z projektem, uzgadniania moliwoci wprowadzenia rozwiza zamiennych w stosunku do przewidzianych w projekcie, zgoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego,Ponadto projektant ma obowizek zapewni sprawdzenie projektu architektoniczno budowlanego pod wzgldem zgodnoci z przepisami, w tym techniczno budowlanymi, przez osob posiadajc uprawnienia budowlane do projektowania bez ogranicze w odpowiedniej specjalnoci lub rzeczoznawc budowlanego.Obowizek ten jednak nie dotyczy: zakresu objtego sprawdzanie i opiniowaniem na podstawie przepisw szczeglnych, projektwobiektwbudowlanych oprostej konstrukcji, jak: budynki mieszkalnejednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i skadowe.Projektant, orazwspomnianysprawdzajcy, doprojektubudowlanegodoczaowiadczenieosporzdzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowizujcymi przepisami, oraz zasadami wiedzy technicznej.Projektant w trakcie realizacji budowy, ma prawo: wstpu na teren budowy i dokonywania zapisw w dzienniku budowy dotyczcych jej realizacji, dania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robt budowlanych w razie:o stwierdzenia moliwoci powstania zagroeniao wykonywania ich niezgodnie z projektem.Nadzr autorskiNadzr autorski to wiadczenie przez projektanta/projektantw danego obiektu budowlanego, na zlecenie Zamawiajcego/Inwestora usugi polegajcej na kontrolowaniu zgodnoci realizacji danego obiektu budowlanego z opracowan dokumentacj projektow.W ramach sprawowania nadzoru autorskiego projektant: kontroluje zgodno realizacji inwestycji z dokumentacj projektow, udziela wyjanie iodpowiada na wszelkie wtpliwociwykonawcy robt budowlanych zwizane z zapisami zamieszczonymi w dokumentacji projektowej, uzgadnia moliwo wprowadzenia proponowanych rozwiza zamiennych w stosunku do tych przedstawionych w opracowanej dokumentacji projektowej (bez zgody autora projektu potwierdzonej wpisem do dziennikabudowyniemonasamowolniewprowadzazmianwstosunkudorozwizazamieszczonychw pierwotnej dokumentacji projektowej).Zgodnie z Ustaw Prawo Budowlane projektant sprawujcy nadzr autorski ma prawo: wstpu na teren budowy, dokonywania zapisw w dzienniku budowy, w tym dania w formie wpisu do dziennika budowy wstrzymania robt budowlanych gdy stwierdzi moliwo powstania zagroenia lub gdy roboty s wykonywane niezgodnie z projektem.Penienienadzoruautorskiegonabudowieprzezarchitektaorazprojektantwinnychbranjest zupenieinn czynnoci ni sprawowanie funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego lub kierownika budowy. Nadzory autorskie s penione wramach posiadanych przez projektantwuprawnie budowlanych do projektowania wdanej specjalnoci, natomiast aby peni funkcj inspektora nadzoru inwestorskiego lub kierownika robt naley posiada uprawnienia budowlane wykonawcze w danej specjalnoci. Ponadto Ustawa Prawo Budowlane zabrania czenia funkcji np.: inspektora nadzoru inwestorskiego z funkcj kierownika budowy / kierownika robt.Cena sprawowania nadzorw autorskich jest kadorazowo ustalana indywidualnie z Zamawiajcym / Inwestorem i zaley przede wszystkim od uzgodnionego midzy stronami zakresu i trybu prowadzenia nadzoru autorskiego.WykonawcaWykonawca to osoba fizyczna, osoba prawna, albo jednostka organizacyjna nie posiadajca osobowoci prawnej, ktra ubiega si o udzielenie zamwienia, zoya ofert lub zawara umow w sprawie zamwienia publicznego.Wykonawca ma obowizek: niezwocznegozawiadomieniainwestoraotym, edostarczonadokumentacja, terenbudowy, maszynylub urzdzenianienadajsi doprawidowego wykonaniarobot,atakeotym, ewystpiyinneokolicznoci mogce przeszkodzi prawidowemu wykonaniu robt, wykonaniaobiektuzgodniezdokumentacjprojektow, zasadami wiedzytechnicznej orazobowizujcymi przepisami prawa, zabezpieczeniaterenubudowy; wykonawcaodpowiadazaszkody powstaenatereniebudowy, wrazie protokolarnego przejcia terenu, uzyskania zgody inwestora na zawarcie z podwykonawc umowy o roboty budowlane, oddania obiektu do uytku (zgoszenia obiektu do odbioru).Wykonawca ma prawo: daodinwestoragwarancji zapaty, orazmaprawoodstpiodumowyorobotybudowlane, jeli takiej gwarancji nie otrzyma, daodinwestora(jeeli nieistniejodmiennepostanowieniaumowy) przyjmowaniawykonanychrobt czciowo, w miar ich ukoczenia, za zapat odpowiedniej czci wynagrodzenia, da od inwestora umwionego wynagrodzenia lub odpowiedniej jego czci w razie zniszczenia wykonanego obiektu, jeeli uszkodzenie powstao wskutek:o wadliwoci dostarczonych przez inwestora materiaw, maszyn lub urzdze,o wykonania robt wedug zalece inwestora, jeeli uprzedzi inwestoraoniebezpieczestwie, lubjeli mimo zachowanej ostronoci niemg stwierdzi wadliwoci materiaw, maszyn, lub urzdze.Kierownik budowyKierownik budowy jest obowizany, woparciu o informacj dostarczon przez projektanta, sporzdzi lub zapewnisporzdzenie, przedrozpoczciembudowy, planubezpieczestwai ochronyzdrowia, uwzgldniajc specyfik obiektu budowlanego i warunki prowadzenia robt budowlanych, wtymplanowane jednoczesne prowadzenie robt budowlanych i produkcji przemysowej. Ponadto do obowizkw kierownika budowy naley: protokolarne przejcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy wraz ze znajdujcymi si na nimobiektami budowlanymi, urzdzeniami technicznymi i staymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegajcymi ochronie elementami rodowiska przyrodniczego i kulturowego, prowadzenie dokumentacji budowy, zapewnieniegeodezyjnegowytyczeniaobiektuorazzorganizowaniebudowyi kierowaniebudowobiektu budowlanegowsposbzgodnyzprojektemi pozwoleniemnabudow, przepisami, wtymtechniczno budowlanymi, oraz przepisami bezpieczestwa i higieny pracy, koordynowanie realizacji zada zapobiegajcych zagroeniom bezpieczestwa i ochrony zdrowia:o przyopracowywaniutechnicznychluborganizacyjnychzaoeplanowanychrobt budowlanychlubich poszczeglnych etapw, ktre maj by prowadzone jednoczenie lub kolejno,o przy planowaniu czasu wymaganego do zakoczenia robt budowlanych lub ich poszczeglnych etapw, koordynowanie dziaa zapewniajcych przestrzeganie podczas wykonywania robt budowlanych zasad bezpieczestwai ochronyzdrowiazawartychwprzepisachBHP, orazwplaniebezpieczestwai ochrony zdrowia, wprowadzanie niezbdnych zmian w informacji projektanta dot. planu BIOZ, oraz w planie BIOZ, wynikajcych z postpu wykonywanych robt budowlanych, podejmowanie niezbdnych dziaa uniemoliwiajcych wstp na budow osobom nieupowanionym, wstrzymanie robt budowlanych w przypadku stwierdzenia moliwoci powstania zagroenia oraz bezzwoczne zawiadomienie o tym waciwego organu, zawiadomienie inwestora o wpisie do dziennika budowy dotyczcym wstrzymania robt budowlanych z powodu wykonywania ich niezgodnie z projektem, realizacja zalece wpisanych do dziennika budowy, zgaszanie inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru wykonanych robt ulegajcych zakryciu bd zanikajcych orazzapewnieniedokonania wymaganych przepisami lub ustalonychw umowie prb i sprawdze instalacji, urzdze technicznych i przewodw kominowych przed zgoszeniem obiektu budowlanego do odbioru, przygotowanie dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego, zgoszenie obiektu budowlanego do odbioru odpowiednim wpisem do dziennika budowy oraz uczestniczenie w czynnociach odbioru i zapewnienie usunicia stwierdzonych wad, a take przekazanie inwestorowi owiadczenia:o o zgodnoci wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budow oraz przepisami,o o doprowadzeniu do naleytego stanu i porzdku terenu budowy, a take w razie korzystania drogi, ulicy, ssiedniej nieruchomoci, budynku lub lokaluKierownik budowy ma prawo: wystpowania do inwestora o zmiany w rozwizaniach projektowych, jeeli s one uzasadnione koniecznoci zwikszenia bezpieczestwa realizacji robt budowlanych lub usprawnienia procesu budowy, ustosunkowania si w dzienniku budowy do zalece w nim zawartychDostawcy dbr inwestycyjnychDobra inwestycyjne dziel si na: przedmioty pracy elementy przeksztacane podczas procesu produkcji, np. cement, rodki pracy elementy, przy pomocy ktrych przeksztacane s przedmioty pracy, np. motek.Dostawcami dbr inwestycyjnych s zatem wszyscy producenci materiaw, maszyn i urzdze budowlanych. S znaczco powizani z przebiegiem cyklu budowlanego, poniewa wpywaj na: jako zastosowanych dbr inwestycyjnych, terminowo wykonania prac, jako wykonanych prac, np. opnienia pomidzy kolejnymi dostawami mieszanki betonowej przy betonowaniu elementw o duych gabarytach, mog by przyczyn powanych problemw w pracy konstrukcji, koszt dbr inwestycyjnychNadzory budowlaneNadzr budowlany to system kontrolowania i nadzorowania procesw budowlanych, ktry na szczeblu oglnopastwowym sprawuj: Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Gwny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz organy nadzoru architektoniczno-budowlanego i specjalistycznego nadzoru budowlanego. Gwny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) jest podstawowym ogniwem pastwowego nadzoru budowlanego i wykonuje swoje zadania przy pomocy Gwnego Urzdu Nadzoru Budowlanego. Do zakresu sprawowanego przez GINB nadzoru budowlanego naley m.in.: penienie funkcji organu wyszego szczebla i sprawowanie nadzoru w stosunku do innych organw nadzoru budowlanego, prowadzenie postpowa wyjaniajcych przyczyny i okolicznoci powstania katastrof budowlanych, prowadzenie centralnych rejestrw osb posiadajcych uprawnienia budowlane, uprawnienia rzeczoznawcw budowlanych oraz osb ukaranych z tytuu odpowiedzialnoci zawodowej. Do obowizkw organw nadzoru budowlanego naley ponadto: nadzr nad przestrzeganiem przepisw prawa budowlanego oraz wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach okrelonych przez prawo budowlane, kontrola zgodnoci zagospodarowania terenu z istniejcymi planami oraz wymogami ochrony rodowiska, kontrola warunkw bezpieczestwa ludzi i mienia w procesach budowlanych, zgodnoci rozwiza architektoniczno-budowlanych z odpowiednimi przepisami, normami i zasadami wiedzy technicznej, waciwego sprawowania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W dziedzinach obronnoci, bezpieczestwa pastwa, gospodarki wodnej, gospodarki morskiej, transportu oraz grnictwa ustanowiony jest specjalistyczny nadzr budowlany. Pracownicy organw pastwowego nadzoru budowlanego maj prawo wstpu na teren budw i obiektw budowlanych oraz dania od uczestnikw procesu budowlanego penej dokumentacji i informacji zwizanych z tym procesem.Pojcie branowy nadzr budowlany odnosi si do nadzoru sprawowanego w konkretnej dziedzinie, brany (np. elektrycznej).Waciciel obiektu budowlanegoWaciciel ma prawo: korzysta i rozporzdza nieruchomoci, oraz pobiera poytki w granicach okrelonych przez prawo i zasady wspycia spoecznego,Waciciel ma obowizek: utrzymywa i uytkowa obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony rodowiska oraz utrzymywa w naleytym stanie technicznym i estetycznym, zapewni bezpieczne uytkowanie obiektu w razie wystpienia czynnikw zewntrznych oddziaywujcych na obiekt, zwizanych z dziaaniem czowieka lub si natury, w wyniku ktrych nastpuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezporednie zagroenie takim uszkodzeniem, mogce spowodowa zagroenie ycia lub zdrowia ludzi, bezpieczestwa mienia lub rodowiska, poddawa obiekt budowlany odpowiednim kontrolom, usuwa stwierdzone uszkodzenia, oraz uzupenia braki, ktre mogyby spowodowa zagroenie ycia lub zdrowia ludzi, bezpieczestwa mienia bd rodowiska, a w szczeglnoci katastrof budowlan, poar, wybuch, poraenie prdem elektrycznym albo zatrucie gazem, przechowywa dokumentacj dotyczc obiektu, przez cay okres istnienia tego obiektu, dba, aby dla budynku bya sporzdzona aktualna charakterystyka energetyczna, prowadzi ksik obiektu budowlanego, udostpnia niezbdne dokumenty przedstawicielom waciwego organu oraz innych jednostek organizacyjnych i organw upowanionych do kontroli utrzymania obiektw budowlanych we waciwym stanie technicznym oraz do kontroli przestrzegania przepisw obowizujcych w budownictwiePlacwki naukowo-badawcze, dla postpu technicznego w budownictwieNaukowymi problemami budownictwazajmujsispecjalneinstytutynaukowo-badawczei katedrywyszych uczelni technicznych. Najczciej wpywajoneporednionacykl budowlanypoprzezprzyczynianiesido unowoczenianiabudownictwai wpywnaoglnyjegorozwj. Nieznaczyto, eichrolajest nieznaczca. Budownictwo, jak kada dziedzina, potrzebuje cigych unowoczenie. Wynika to z dwch gwnych przyczyn: Budownictwu stawiamy obecnie znacznie wiksze wymagania ni dawniej. Tak np. damy, by wspczesne mieszkania odpowiaday rosncym wymaganiom pod wzgldem praktycznoci, higieny, czy akustyki. Konieczno zwikszenia wydajnoci pracy i docignicia pod tym wzgldem krajw przodujcych w technice budowlanej.Denie do realizacji takich wymaga zaczyna si wanie od placwek naukowo badawczych, na ktrych ciy odpowiedzialno za inicjowanie postpu poprzez wdraanie nowych technologii i prowadzenie bada pozwalajcych w peni wykorzystywa zdobycze dzisiejszej nauki.27. Zginanie elementw prtowych (rozkad odksztace i napre w przekroju; zginanie proste a zginanie ukone /dwukierunkowe; projektowanie przekrojw);ZGINANIE PROSTE przypadek wytrzymaociowy w ktrym w przekroju poprzecznym prta dziaa tylko moment zginajcy, ktrego wektor ley na jednej z gwnych, centralnych osi bezwadnoci.W takim przypadku w przekroju poprzecznym wystpuj tylko naprenia normalne .=gdzie:Mx - moment zginajcyy- odlego od punktuktrym obliczamy naprenieIx- moment bezwadnoci wzgldem osi gwnej, centralnej, na ktrej ley wektor M.Zgodnie ze w/w wzorem, najwiksze naprenia otrzymamy dla y=ymax.Krawd przecicia sie paszczyzny naprenia z paszczyzna przekroju poprzecznego nazywa bdziemy osi obojtn, gdyjest ona miejscem geometrycznym punktw, w ktrych wartoci napre normalnych speniaj rwnanie: = 0Iloraz Wx= nazywamy wskanikiem wytrzymaoci na zginanie.Gdy odlego wkien skrajnych nie jest taka sama (yg yd) wprowadzamy pojcie wskanika wytrzymaoci:-dla wkien grnych Wg= -dla wkien dolnych Wd= Rozkady napre w przekrojach niebezpiecznych przykadowej belki:Deformacj prta pod pywem momentu zginajcego dziaajcego wzdu osi gwnej, centralnej opisuje kt zgicia d oraz promie krzywizny osi odksztaconej belki . Wielkoci deformacji zale od obcienia belki i jej sztywnoci opisany poniszymi wzorami:Projektowanie z tzw. Warunku nonoci polega na sprawdzeniu warunku:Rr,c wytrzymao obliczeniowa na rozciganie/ciskanieZGINANIEUKONE-zginaniemukonymrwnomiernymnazywamytaki przypadekwytrzymaociowy, gdyw przekrojupoprzecznymprtadziaatylkomoment zginajcyM, ktregowektor nieleynaadnej gwnej, centralnej osi bezwadnoci przekroju (lad paszczyzny obcienia nie pokrywa si z osi gwn, centraln)Rozkadajc wektor momentu zginajcego M na dwa skadowe momentyMxi MyWzdu osigwnych, centralnych otrzymujemy dwa zginania proste. Naprenie normalne wektorowe bdzie wic sum napre od dwch zgina prstych. Poniewa powysze wektory napre s wzajemnie rwnolege, wic mona je zsumowa algebraicznie. Warto napr. W dowolnym punkcie (x,y) obliczamy z powyszego wzoru. kt skierowany, odmierzany odosi x do wektora mementu zginajcego. Odmierzany zgodnie z ruchem wskazwek zegara posiada znak ujemy.Dodatnia warto naprenia oznacza napr. rozcigajce (wektor skierowany jest od przekroju), znak minus przy wartoci naprenia oznacza naprenie normalne ciskajce.Najwiksze naprenianormalne wystpuj w punktach przekroju najbardziej oddalonych od linii obojtnej.Projektowanie z tzw. warunku nonoci polega na sprawdzeniu warunku:maxrmaxcRr,c wytrzymao obliczeniowa na rozciganie/ciskaniemaxr najwiksze naprenie rozcigajcemaxc- najwiksze naprenie ciskajce28. Mimorodowe obcienie elementw prtowych (rozkad odksztace i napre w przekroju; projektowanie przekrojw; rdze przekroju);Z mimorodowym obcieniem prta mamy do czynienia wtedy, gdy o dziaania siy (ciskajcej lub rozcigajcej) nie pokrywa si z osi elementu.Naprenia:

,_

++ ++ 2 2 ) , (1xwywxxyyy xi y yix xFWI y MI x MFN (x,y) naprenia normalne w paszczynie XY [kPa],W sia wypadkowa = N sia osiowa [kN],F pole przekroju poprzecznego [m2],xw, yw wsprzdne pooenia siy wypadkowej [m],x, y wsprzdne punktu dla ktrego obliczane s naprenia [m],ix, iy promienie bezwadnoci [m]FIiy xy x,,Tensor naprenia:1111111]1

,_

++ 111111]1

++0 0 00 0 00 0 10 0 00 0 00 02 2xwywxxyyijiy yix xFWIy MIx MFNOdksztacenia:odksztacenie liniowe

,_

++ ++ 2 211111xwywxxyyiy yix xF EWI Ey MI Ex MF ENEodksztacenia poprzeczne

,_

++ 2 211 33 221xwywiy yix xF EW Tensor odksztacenia:111]1

3322110 00 00 0Rozkadnapre, atymsamymodksztacezaleyodpooeniapunktuprzyoeniasiywzgldemrodka cikoci przekroju. Jeeli sia jest przyoona odpowiednio blisko rodka cikoci przekroju, to cay przekrj ma naprenia jednego znaku. Obszar ten zwie si rdzeniem przekroju. Jeeli sia przyoona jest wewntrz rdzenia lub na jego krawdzi, to cay przekrj jest rozcigany lub ciskany. Jeeli sia przyoona jest poza rdzeniem, to cz przekroju jest ciskana, a cz rozcigana. Wie si z tym pooenie osi obojtnej. Gdy sia przyoona jest wewntrz rdzenia lub na jego konturze, o obojtna znajduje si poza przekrojem lub na jego zewntrznejkrawdzi. Gdy punkt przyoenia siy znajduje si poza rdzeniem, o obojtna przechodzi przez przekrj dzielc go tym samym na stref ciskan i rozcigan. Naley przy tym pamita, e o obojtna ley zawsze po przeciwnej stronie rodka przekroju wzgldem punktu przyoenia siy mimorodowej.Wyznaczanie rdzenia:Rdze przekroju wyznacza si szukajc punktw wok rodka cikoci przekroju, dla ktrych przyoona sia okreli o obojtn na krawdzi zewntrznej przekroju. Przy szukaniu rdzenia mona skorzysta z nastpujcych prawidowoci: rodek cikoci zawsze naley do rdzenia, rdze jest figur wypuk, rdze zawiera si w konturze przekroju (najmniejszej figurze wypukej, w ktr mona wpisa przekrj), rdze przekroju ma tyle wierzchokw, ile ma kontur przekroju, jeeli figura jest symetryczna wzgldem osi, to rdze jest rwnie symetryczny.Przykad:43 356124 3126 4cm Ix

4 2 23 317 1 6 2123 12121 6cm Iy + +212cm F 22423141256cmcmcmix 2 21217cm iy lini przerywan zaznaczono kontur przekroju rdze oblicza si dla konturu przekroju (eby o obojtna nie przecia w adnym miejscu przekroju)Poniewa przekrj jest symetryczny wzgldem osi x, do oblicze wystarcz 2 punkty: A i B. Poszukujemy punktw przyoenia siy (xw, yw), dla ktrych kolejno w punkcie A i w punkcie B naprenia bd wynosi 0 (przebiega bdzie o obojtna).dla punktu A (2,5; 3,0)03140 , 312175 , 212 2++cmcm ycmcm xw wrwnanie speniaj punkty:,_

,_

0 ;3017914; 0 cm cmdla punktu B (-1,5; 3,0)03140 , 31217) 5 , 1 (12 2+ +cmcm ycmcm xw wrwnanie speniaj punkty:

,_

,_

0 ;1817914; 0 cm cmRwnanie osi obojtnej:wxy wx wyii yi x xy222 Projektowanie przekrojw:(przykad z wicze dr Wieczorek)Zadanie: zaprojektowa przekrj supa w ksztacie rombu.Dane: P=20kN, fdr = 35MPa, fdc =25MPa26t F 439 248) 6 (tt tIx 43248 3 ) 2 (tt tIy 22422369tttix 2242616tttiy

,_

,_

+ ,_

+ xttPtytxttPy x313223062164222 2) , (3031 0) , (tx xty x Wniosek: jeeli sia mimorodowa jest przyoona na jednej z gwnych centralnych osi przekroju, to o obojtna jest prostopada do tej osi.mfPt ftPtt tPdrdr r A039 , 03838) (3132max2 2

,_

przyjto m t 04 , 0 mfPt ftPtt tPdcdc c B037 , 03434 3132max2 2

,_

przyjto m t 04 , 0 ostatecznie przyjto t=0,04m.Sprawdzenie:MPa f MPaMNtPdr A35 3 , 3304 , 0 302 , 0 8382 2 < MPa f MPaMNt Pdc B20 7 , 1604 , 0 302 , 0 4342 2 < (przykady z wykadu dra Matheji wykad 8)przykad nr 1.przykad nr 2.29. Skrcanie elementw prtowych (przekroje koowe a przekroje niekoowe rnice w analizie zagadnienia; rozkad odksztace i napre w przekroju, projektowanie przekrojw);Zeskrcaniemprtamamydoczynieniawwczas,gdyukadsi zewntrznychpojednejstroniejego przekrojupoprzecznegoredukujesidomomentu, ktrego paszczyzna dziaania jest styczna do przekroju, a wektor jest rwnolegy do osi prta. MomenttenMs nazywamymomentemskrcajcym.Dla dowolnego ksztatu przekroju poprzecznego prta, po przyoeniu obcienia momentem skrcajcym prt zdeformuje si. Wszystkie wkna rwnolege do osi prta przyjm krzywoliniow posta, a przekrj poprzeczny dozna spaczenia. Analizujc wybrane wkno nalece do pobocznicy prta: punkt A po deformacji nie bdzie lea w tym samym przekroju, zajmie natomiast pooenie A''. Punkt A' przedstawia rzut punktu A'' na paszczyzn przekroju zawierajcego punkt A. Kt a pomidzy promieniami wodzcymi punktw A i A' nazywamy ktem skrcenia prta. Kt ten jest liniowo zaleny od wsprzdnej x i obliczany z oglnego wzoru:( ) x x jednostkowy kt skrcenia

,_

0 00 00xzxyxz xyT

,_

0 00 00xzxyxz xyT Rwnania okrelajce niezerowe elementy w powyszych tensorach zale od ksztatu przekroju poprzecznego prta i od pooenia punktu w przekroju. Najatwiej je wyznaczy dla przekrojw koowych, przekroje prostoktne wymagaj uycia bardziej zaawansowanego aparatu matematycznego a przekroje cienkocienne otwarte oblicza si z wykorzystaniem rozwiza wyznaczonych dla przekroju prostoktnego.Przekroje koowe:Przekroje koowe, jako jedyne, nie doznaj deplanacji (spaczenia) przyskrcaniu. Punkt A'' pokrywasiwtym przypadku z punktem A'.Naprenia styczne obliczamy z zalenoci:rJMyJMzJMsx z x ysx zsx y + 02 200 240RJ biegunowy moment bezwadnocirwsprzdna biegunowa punktuKierunek wektora naprenia t jest prostopady do promienia r czyli w punktach lecych na pobocznicy jest styczny do konturu przekroju poprzecznego. Rozkad napre w przekroju jest liniowy, maksymalne naprenia wystpuj dla r = R , czyli na pobocznicy prta. Zwrot napre stycznych jest taki, e "krc" one wzgldem rodka cikoci przekroju tak samo jak obciajcy przekrj moment skrcajcy.RJMs 0max Jednostkowy kt skrcenia ( )( )0GJ x Mxs Przekroje prostoktne:Przekroje prostoktne deplanuj si przy skrcaniu, czyli przekrj paski przed przyoeniem obcienia nie pozostaje taki po obcieniu. cise rozwizanie dla tego typu przekrojw wymaga uycia zaawansowanych metod matematycznych, ktre prowadz do rozwizania w postaci szeregw i funkcji hiperbolicznych. Celem uatwienia oblicze skrcanych prtw o przekroju prostoktnym, odpowiednie funkcje wchodzce do funkcji napre i odksztace zostay stabelaryzowane (zale od stosunku bokw w prostokcie), a analiza wytrzymaociowa zostaa ograniczona do znajomocirozkadu napre w ktrym oblicza si tylko warto maksymaln. Rozkad napre:Maksymalna warto napre stycznych wystpuje w poowie duszego boku, w naroach naprenia zeruj si a po dugociach bokw s styczne do konturu przekroju poprzecznego. Zwrot napre, tak jak dla przekroju koowego jest taki, e "krc" one wzgldem rodka cikoci przekroju tak samo jak obciajcy przekrj moment skrcajcy.Wartoci najwikszych napre stycznych, jednostkowego kta skrcenia32maxb h GMb hMss Przekroje zoone o profilu otwartym:Przez przekroje zoone rozumiemy przekroje, ktre mona podzieli na skoczon ilo prostoktw. Zakada si przy tym, e moment skrcajcy przyoony do caego przekroju jest sum momentw skrcajcych kady wydzielony prostokt, oraz e jednostkowy kt skrcenia caego przekroju jest taki sam we wszystkich prostoktach. Przy tych zaoeniach, korzystajc ze wzorw wyprowadzonych dla przekroju prostoktnego, mona wyprowadzi nastpujce zalenoci: nii i i sssis is iib h JJ GMbJM13max Naprenia styczne policzone wg powyszego wzoru oznaczaj maksymalne naprenia w i-tym prostokcie (w poowie duszego boku i-tego prostokta). Tak wic do wymiarowania przekroju wybieramy maksymaln warto z policzonych dla wszystkich prostoktw. Naley zwrci uwag, e dla rnych podziaw przekroju na prostokty, otrzymamy rne wartoci maksymalnych napre w przekroju. Projektujc taki przekrj naley zatem obliczenia przeprowadzi dla wszystkich moliwych podziaw.Dla przekrojw dla ktrych h/b > 5 mona przyj i naprenia liczy ze wzoru: issibJM max. Wtedy maksymalne naprenie styczne wystpuje w tym prostokcie ktry ma najwiksz grubo. Jeeli za h/b > 10 (prty cienkocienne) wtedy333 , 0 i dodatkowo mona przyja: nii i sb h J1331.(b oznacza krtszy bok prostokta a h duszy bok)Projektowanie:Warunek wytrzymaoci:Stan graniczny nonoci zostanie osignity,jeli przynajmniej wjednympunkcieprzekrojupoprzecznego wielkonapreniabdzierwna wytrzymaoci obliczeniowej na cinanie Rt. tR max Warunek sztywnociStan graniczny uytkowania to warunek zapewniajcy brak przekroczenia pewnej dopuszczalnej wartoci jednostkowego kta skrcenia. Warunek ten jest najczciej podyktowany wzgldami technologicznymidop max30. Zoony stan naprenia (wpyw siy tncej na stan naprenia w elemencie prtowym; pojcie naprenia zredukowanego; hipotezy wyteniowe; wyznaczenie naprenia zredukowanego w elemencie prtowym);Zoonystannaprenia(wpywsiytncej nastannapreniawelemencieprtowym; pojcienaprenia zredukowanego; hipotezy wyteniowe;wyznaczenie naprenia zredukowanego w elemencie prtowym).Na rysunku przedstawiono prt obciony pewn si oraz element jednostkowy tego prta. Na jego ciankach rwnolegych do paszczyzny yzoznaczono naprenia normalne oraz styczne. Sto naprenia normalnexoraz naprenia styczne xz.Zwarunkurwnowagi rozpatrywanegoelementujednostkowego wynika, enapreniaxzniemogbyjedynymi napreniami stycznymi, a wic na ciankach rwnolegych do paszczyzny xz musz wystpowa naprenia zx , ponadto xz = zx = . Wszystkie oznaczone na rysunku naprenia, nazywamyskadowymistanu naprenia. Tak przedstawiony stan naprenia przy zginaniu ze cinaniem nazywamy zoonym stanem naprenia.W konstrukcjach budowlanych spotykamy rwnie bardziej zoone przypadki, w ktrych przy bardziej skomplikowanym obcieniu na wszystkich ciankach elementu wystpuj zarwno naprenia normalne jak i styczneCelem formuowania hipotez wyteniowych jest "odwzorowanie" stanu wytenia w zoonym stanie naprenia na stan wytenia przy jednoosiowym rozciganiu (ciskaniu). Przypuszczamy, e w ten sposb ocenimy realny stopie wytenia materiau konstrukcji.Hipotezy wyteniowe:1. Hipoteza Galileusza - hipoteza maksymalnych dodatnich napre normalnych.O wyteniu materiau w danym punkcie decyduje warto maksymalnego dodatniego naprenia gwnego, niezalenie od rodzaju stanu naprenia.Brak zastosowania, wyniki sprzeczne z dowiadczeniami.2. Hipoteza Rankinea - Clebscha - hipoteza maksymalnych napre normalnych. O wyteniu materiau w danym punkcie ciaa decyduje maksymalna bezwzgldna warto naprenia gwnego, niezalenie od rodzaju stanu naprenia.Brak zastosowania, hipoteza nie zostaa dostatecznie potwierdzona dowiadczeniami.3.HipotezaCoulombaTresci Guestahipotezamaksymalnychnapre stycznych. O wyteniu materiau w danym punkcie ciaa decyduje maksymalna bezwzgldna warto ekstremalnych napre stycznych, niezalenie od rodzaju stanu naprenia.Zastosowanie w przypadku materiaw sprysto-plastycznych.4.Hipoteza Hubera Misesa - Henckyego hipoteza energii odksztacenia postaciowego.O wyteniu materiau w danym punkcie ciaa decyduje gsto energii odksztacenia postaciowego, niezalenie od rodzaju stanu naprenia.Hipoteza bardzo dobrze pokrywa si z danymi dowiadczalnymi w przypadku materiaw sprysto-plastycznych.Naprenia zredukowane.W przypadku paskiego stanu naprenia, w ktrym macierz napre zawiera jedynie dwa elementy x oraz xz. wzory na naprenia zredukowane przyjmuj form:31. Geometryczna niezmienno ustrojw statycznych(warunek konieczny geometrycznej niezmiennoci; warunki szczeglne geometrycznej niezmiennoci; metody oceny geometrycznej niezmiennoci);WARUNEK KONIECZNY GEOMETRYCZNEJ NIEZMIENNOCILiczbastopni swobodyjest rwna0, czyli odebranowszystkie3stopnieswobody. Dodaniedoukadutarcz kolejnej tarczy wymaga dodania kolejnych trzech wizw, o ile oczywicie chcemy nadal zachowa geometryczn niezmienno. Warunek konieczny geometrycznej niezmiennoci ukadu:3t pt liczba tarcz nalecych do ukadup liczba wszystkich wizw wystpujcych w ukadzie. 3t = p - ukad statycznie wyznaczalny. Liczba nieznanych si w prtach podporowych i czcych tarcze jest rwna liczbie rwna rwnowagi. 3t < p- ukad przesztywniony (statycznie niewyznaczalny). Liczba rwna rwnowagi jest mniejsza od liczby niewiadomychn = p - 3t. Ukad taki nazywamy n-krotnie statycznie niewyznaczalnym. Jednoznaczne rozwizanie takie ukadu mona uzyska jedynie przez uwzgldnienie odksztacalnoci ukadu i uoenie na tej podstawie brakujcej liczby rwna. 3t > p - ukad chwiejny (geometrycznie zmienny) tarcza ma 1 lub 2 stopnie swobody.WARUNKI SZCZEGLNE (WYSTARCZAJCE) GEOMETRYCZNEJ NIEZMIENNOCIUkad dwch tarcz sztywnych jest ukadem geometrycznie niezmiennym, gdy tarcze skadowe poczone szapomoctrzechwizw, ktrychkierunki nieprzecinajsiwjednympunkcie(rzeczywistymlub niewaciwym). Jeeli tarczapodpartajest trzemapodporami przegubowo-przesuwnymi (kada z podpr nakada po jednym wizie na tarcz) to, aby tarcza bya geometrycznie niezmienna kierunki trzech podpr nie mog przecina si wjednympunkcie. Gdybytakasytuacjazaistniaa, moliwybybyobrt wzgldemprzegubuwirtualnego, lecegowaniewmiejscuprzecicia kierunkw prtw. Tarcza poczona z podoem za pomoc trzech wizw, ktrych kierunkiprzecinaj si w jednym punkcie ma moliwo wykonania nieskoczenie maego obrotu wok punktu przecicia si kierunkw wizw. Punkt takinazywamy biegunem (rodkiem) chwilowego obrotu. Punkt ten w przypadku prtwrwnolegych znajduje si w nieskoczonoci. Jest to tak zwany biegun niewaciwy. Wyej wymienione ukady nazywane s chwilowo geometrycznie zmiennymi (chwilowo, bo kade najmniejsze przemieszczenie spowoduje, e kierunki wizw nie bd przecinay si w jednympunkcie). Jeeli tarczajest podpartapodporprzegubowo-przesuwni przegubowo-nieprzesuwnto, abyukadby geometrycznie niezmienny podpora przegubowo-nieprzesuwna nie moe lee na kierunku podpory przegubowo-przesuwnej.Warunektenjest niezwykleistotny, poniewaczstotoonrozstrzygaczyukadjest geometryczniezmienny, niezmienny, czy naley do trzeciej grupy: ukadwchwilowo geometrycznie zmiennych. Nawet w ukadach pozornieprzesztywnionych(jak wskazujenatowarunek konieczny) naley sprawdzi warunek dostateczny geometrycznej niezmiennoci. Nawet cztery iwicej prtwmoenie gwarantowasztywnoci. Zachodzitow sytuacji, gdy ich kierunki przecinaj si w jednym punkcie.METODY OCENY GEOMETRYCZNEJ NIEZMIENNOCIa) Metoda prdkoci wirtualnychUkad jest geometrycznie zmienny,jeli istnieje niesprzeczny plan prdkoci wirtualnych. Ukad jest geometrycznie niezmienny, jeli plan prdkoci wirtualnych jest sprzeczny. Analiz prowadzimy rozpoczynajc od chwilowych rodkw obrotu prtw. Jest nim np. podpora nieprzesuwna. Dla celw analizy geometrycznej niezmiennoci wewntrznej (ukadu rozpatrywanego bez wizw) unieruchamiamymylowojedenzelementw(tarcz). Wyznaczamy chwiloweprdkoci wirtualnewwzach poczenia tych prtw z innymi. Na podstawie tych prdkoci staramy si ustali chwilowe rodki obrotu kolejnych elementw. Istnienie dwch rnych chwilowych rodkw obrotu dla jednego elementu oznacza, e plan prdkoci dla tego elementu jestsprzeczny,a w konsekwencjiprttakimoemy traktowa jakounieruchomiony.Analiz koczy wykazanie, e wszystkie elementy s unieruchomione. Przeciwnie, jeelicho jeden z elementw moe doznawa ruchu (posiada jeden chwilowy rodek obrotu), to ukad jest geometrycznie zmienny. Metoda zawsze jest skuteczna, cho czsto pracochonna i mudna.b) Twierdzenie o 2 tarczachWarunkiem koniecznym i wystarczajcym (WKW) geometrycznie niezmiennego poczenia 2 tarcz jest poczenie ich 3 prtami, ktrych kierunki nie przecinaj si w jednym punkcie (rwnie nie w punkcie niewaciwym, tzn. e prty nie s do siebie rwnolege)c) Twierdzenie o 3 tarczachWarunkiem koniecznym i wystarczajcym (WKW) geometrycznie niezmiennego poczenia 3 tarcz jest poczenie kadych 2 tarcz ze sob (kada z kad) co najmniej 2 prtami w taki sposb, aby wszystkie prty jednoczenie nie byy do siebie rwnolege, ani te punkty przecicia si kierunkw prtw czcych kade 2 tarcze nie leay na jednej linii prostej. Twierdzenie powysze stwierdza, e poczenie w trjkt jest niezmienne.32. Linie wpywu (pojcie linii wpywu; metody wyznaczania linii wpywu w ustrojach statycznie wyznaczalnych; zastosowanie linii wpywy do wyznaczania obwiedni);1) Pojcie linii wpywu.Liniwpywudanej wielkoci statycznej lubgeometrycznej nazywamywykres przedstawiajcyjej zmianw zalenoci od pooenia pojedynczej siy jednostkowej.Z linii wpywu korzystamy przy obliczaniu konstrukcji poddanych dziaaniu ruchomych obcie,w celu ustalenia najniekorzystniejszego dla danego przekroju ukadu si zewntrznych.2) Metody wyznaczania linii wpywu w ustrojach statycznie wyznaczalnychLinie wpywu wielkoci statycznych mona wyznacza w sposb statyczny lub kinematyczny.Wsposobie statycznymdla dowolnego pooenia siy P = 1 okrelonego odcit x, mona wyznaczy z warunkw rwnowagi wyraenie szukanej wielkoci statycznej KIw przekroju xI. Nadajc parametrowi x znaczenie zmiennej wyraenie stanie si funkcj okrelajcksztat linii wpywowej dlaKI. Czasami trudnojest uzyska wyraeniedlawielkoci KI, wtedydlawybranychodcitychxiobliczamy kolejnowartoci szukanej wielkoci statycznej wprzekrojuoodcitej xI wywoane obcieniem jednostkowym przyoonym w przekrojach o odcitych xi, a nastpnie nanosimy je na rysunku. Koce rzdnych czy si odpowiednio liniami prostymi uzyskujc w ten sposb lini wpywu KI.Sposb kinematyczny polega na przeksztaceniu ustroju w mechanizm poprzez odrzucenie wizi odpowiadajcej szukanej wielkoci statycznej i udzieleniu mu wirtualnego przemieszczenia. Plan skadowych wirtualnych przemieszcze odpowiadajcych jednostkowemu przemieszczeniu wirtualnemu wymuszonemu w przekroju xI, w kierunku szukanej wielkoci statycznej, bdzie obrazem linii wpywu tej wielkoci. Sposb kinematyczny opiera si na zasadzie prac przygotowanych, czyli na tym i w pooeniu rwnowagi dla dowolnego maego przesunicia punktw ukadu zgodnego z wizami suma prac wykonanych nad ukadem przy tym przesuniciu przez siy zewntrzne jest zerowa.Zgodnie z t zasad mona zapisa:0 + P I IP K a nastpnie wyznaczy KIIPIP Kgdzie:P i I oznaczaj skadowe wirtualnych przemieszcze odpowiadajcewielkociom P i KI.Aby wykres skadowych przemieszcze wirtualnych stanowi lini wpywu wielkoci KI, naley zaoy I = 1.Podobnie jak linie wpywu wielkoci statycznych mona wyznaczyliniewpywuwielkoci geometrycznych. Mogtobynp. liniewpywuugiciabelki wokrelonymprzekroju, jegoktaobrotu, zmiany odlegoci dwch wzw kratownicy itp.Te linie wpywu mona sporzdzi opierajc si na twierdzeniu Maxwella o wzajemnoci przemieszcze, a wic na rwnoci:ki = ikgdzie:ikoznaczaprzemieszczeniewmiejscui kierunkuuoglnionej siy i-tej, wywoane uoglnion si k-t rwn jednoci, zaki przemieszczenie w miejscu i kierunku uoglnionej siy k-tej, wywoane jednostkow si i-t. Wymiarem wielkocijest wymiar przemieszczenia podzielony przez wymiar uoglnionej siy, wywoujcej to przemieszczenie. Linie wpywu wielkocigeometrycznych moemy rwnie wyznaczy wykrelnie z zalenocifunkcyjnejmiedzy wielkoci poszukiwanego przemieszczenia a zmienn wsprzdn okrelajc pooenia poruszajcej si uoglnionej siy jednostkowej.3) Zastosowanie linii wpywu do wyznaczania obwiedni.Za pomoc linii wpywu mona nie tylko obliczy warto K wywoan przez obcienie zadanymukademsi, ale rwnie ustali najmniej korzystne pooenie tego ukadu tzn. takie, ktremu odpowiadaekstremalnawartoK. Oglnie, gdyliniawpywuma ksztat dowolny, konieczne bdzie poszukiwanie ekstremalnej wartoci drogprb. Czasami istniejodpowiedniekryteriacise, np. gdyobcionagalinii wpywuskadasizdwuodcinkw prostych o cakowitym rzucie LNajwiksz wartoKotrzymamyprzy takimustawieniugrupysi, dla ktrego przyrost K bdzie niedodatnibez wzgldu na to, czy obcienieprzesuniemywlewo,czywprawo.Musi byprzytym speniony warunek, aby adna z si rozpatrywanej grupy nie znajdowaasipozaodcinkiemL. Pozwalatonawyprowadzenie nierwnoci Winklera:WWlaW P Wl k l> >+gdzie: Pk poszukiwana sia, ktra ma znale si nad zaomem linii wpywu,Wp wypadkowa si pooonych po prawej stronie siy PkWl wypadkowa si pooonych po lewej stronie siy PkW = Wl + Wp + Pk wypadkowa si rozpatrywanej grupy.Nierwno Winklera umoliwia rwnie ustalenie najmniej korzystnego pooenia obcienia rwnomiernie rozoonego na odcinku o dugoci d, wierzchoka odlegego o a od lewej podpory.x = a(l-d)/lDla ustrojw statycznie wyznaczalnych kryteria te znajduj zastosowanie jedynie w odniesieniu do wielkoci statycznych, gdy linie wpywu tych wielkoci skadaj si z odcinkw prostych.Dla wielkoci geometrycznych linie wpywu maj ksztat linii krzywych, w zwizku z czym nie mona dla nich stosowa nierwnoci Winklera.33. Metoda si(podstawy teoretyczne metody - twierdzenia energetyczne; oglny algorytm metody w zastosowaniu do ustrojw prtowych; praktyczne zastosowanie metody);Konstrukcje statycznie niewyznaczalne, obliczamy metod si wykorzystujc rwnania statyki oraz dodatkowe rwnani o charakterze geometrycznym. Idea metody si polega na wykorzystaniu tzw. aksjomatu wizw. Aksjomat ten mwi, e jeli ukad materialny jest w rwnowadze, to odrzucenie dowolnego wizu i zastpienie go reakcj tego wizu nie zmieni stanu rwnowagi ciaa. W rezultacie otrzymujemy ukad statycznie niewyznaczalny, zwany ukadem podstawowym, obcionym dodatkowymi siami Xi. Nieznane siy Xi obliczamy z warunkw zgodnoci przemieszcze ukadu pierwotnego.Algorytm metody si1. ustalenie stopnia statycznej niewyznaczalnoci2. Przyjcie schematu podstawowego ( statycznie wyznaczalnego i geometrycznie niezmiennego)3. Obliczenie si przekrojowych w stanach jednostkowym oraz od obcie rzeczywistych4. Rozpisanie ukadu rwna kanoniczych metody si5. Obliczenie wspczynnikw przy niewiadomych X1, X2..Xni wyrazu wolnego6. Rozwizanie ukadu rwna kanonicznych metody si7. Sporzadzenie wykresu kocowego momentw za pomoc wzoru superpozycyjnego8. Sporzdzenie wykresu kocowgo si poprzecznych ( poszczeglne prty traktujemy jako belki swobodnie podparte)9. Sporzdzenie wykresu kocowego si osiowych z warunku rwnowagi wzw10. Fizyczna interpretacja wspczynnikw dik11. Sprawdzenie poprawnoci oblicze przez kontrol przemieszcze ukadu statycznie niewyznaczalnegoPodstawy teoretyczne metodyEnergia sprysta odksztacenia energia potencjalna, ktra gromadzi si w ciele podczas jego odksztaceniaZaoenia:- materia jest liniowo-sprysty- do si zewntrznych i odksztae ma zastosowanie zasada superpozycji- ukad znajduje si w rwnowadze- temperatura ustroju jest staa- brak tarcia na powierzchniach styku wzajemnie ruchomych czsci ukadu lub tarcie jest pomijalne- przemieszczenia s mae, e mona je pomin przy ukadaniu rwna rwnowagiukad ClapeyronaZmiana jednego rodzaju energii potencjalnej ( energii potencjalnego obcienia) wycznie na drugi rodzaj ( energii potencjalnej odksztacenia) ma miejsce wtedy, gdy odksztacenie zachodzi bez naruszenia rwnowagiPrawo zachowania energiiPraca si zewntrzych Lz = Vpprawo zachowania energiiPraca si wewntrznych Lw = -V Lz+Lw = 0Vp zmniejszenie energii potencjalnej obcienia zewntrzegoV przyrost energii potencjalnej odksztacenia ( energii sprystej)Twierdzenie ClapeyronaPraca si zewntrzych jest miara energii potencjalnej obcienia przeksztacajcej si w energi sprystV = LzUoglniona sia dowolny ukad si przyozony do ciaa pozostajcego w rwnowadzeUoglnione przemieszczenie wielkoc przez ktr naley pomnozy uoglnion si w celu wyznaczenia jej pracy ( ui uoglnione przemieszczenie odpowiadajce sile skupinej Pi )Dla ciaa sprystego pozostajcego pod dziaaniem si wewntrznych energia sprysta jest rwna pracy tych siJeeli zaleno midzy obcieniem a odpowiadajcym mu przemieszczeniem ma charakter liniowy to praca siy Pina przemieszczeniu uiwynosi Li=0.5* Pi * uiPraca wszystkich si Pi obciajcych ukad na odpowiadajcych im przemieszczeniach ui wynosi LiJednostkowa energia sprysta odksztacenia iloc energii sprystej nagromadzonej w jednostce objtoci ciaa odksztaconegoV = dV/dvdV energia sprysta nagromadzona w elemenciedv objto elemetnuV jednostkowa energia sprysta w danym punkcieMona wyznaczyc wzory na energi sprzyst dla kadego rodzaju siy wewntrznej, naley jednak pamitac e energii sprystej nagromadzonej pod cznym dziaaniem obcie tego same typu np. siy osiowej nie mona oblicza na zasadzie superpozycji. Na zasadzie superpozycji mona oblicza energi nagromadzona pod cznym dzianiem rnych obcie (np. moment skrcajcy + sia osiowa itp.)Zasada wzajemnoci przemieszcze ( tw. Maxwella)Jeeli na ukad dziaaj dwie rwne co do wielkoci siy to przemieszczenie w miejscu i w kierunku pierwszej siy wywoane dziaaniem drugiej siy jest rwne przemieszczeniu w miejscu i w kierunku drugiej siy wywoane dziaaniem pierwszej siyZasada wzajemnoci praca ( tw. Bettiego)Suma prac pierwszego ukadu si na odpowiadajcym im przemieszczeniach wywoanych dziaaniem drugiego ukadu si jest rwna sumie prac drugiego ukadu si na odpowiadajcych im przemieszczeniach wywoanych dziaaniem pierwszego ukadu sitw. CastiglianoRzut przemieszczenia punktu przyoenia siy na kierunek dziaania tej siy rwna si czstkowej pochodnej energii sprystej wzgldem tej siy.Wzr Maxwella-Mohra suacy do sprawnego obliczania przemieszcze w metodzie si( wynika z przeksztacenia wzorw z tw. Castigliano)Zasada prac wirtualnych ( wykorzystywana do obliczania przemieszcze)Przemieszczenie wirtualne: bardzo mae, niezalene od czasu, zgodne z wicami zewntrznymi, niezalene od obcienia rzeczywistegoZgodnie z prawem zachowania energiiLz+Lw = 0 Podobne wzory jestemy w stanie wyprowadzi np. dla bdw montaowych, wpyww temperatury czy osiadania podprnp. wzr na przemieszczenia podprPoczenie wszystkich wzorw prowadzi do powstania uoglnionego wzoru Maxwella-MohraWe wzorze tym wystpuj caki funkcji powstaych z rwna momentw zginajcych, ktrych wykresy maj ksztaty trjktw, prostoktw, trapezw, paraboli. Wcelu uproszczenia oblicze stosuje si spsb zwany cakowaniem graficznym. Polega on na pomnoeniu pola pierwszej figury przez rzdn momentu znajdujca si pod rodkiem cikoci pierwszej figuryPraktyczne zastosowanie metody qa1. Przyjcie ukadu podstawowego. W miejsce usunitej podpory zastosowano niewiadom hiperstatyczn X11X1*a2. Sporzadzenie wykresu momentw zginajcych od obcienia X1 = 13. Sporzdzenie wykresy momentw od obcienia zewntrznego q4. Obliczenie przemieszcze cakowaniem graficznym11=1/EI* 1/3*a*a*a = a3/3EI (ugicie jednostkowe)1q = 1/EI * * a * qa2/2 * a = qa4/8EI ( ugicie od obcienia q)5. Obliczenie X1 z rwnania kanonicznego X1 * a3/3EI - qa4/8EI = 0=> X1 = 3/8qa6. Wykrelenie kompletnie obcionego ukadu podstawowego, w tym take obliczonej niewiadomej hiperstatycznej X1 = 3/8qa. Ten statycznie wyznaczalny schemat umozliwia obliczenie si poprzecznych i momentwq*a89q*a1285q*a83q*a8222234. Metoda przemieszcze (wersje metody - macierzowa, klasyczna iteracyjna; oglny algorytm metody w zastosowaniu do ustrojw prtowych; praktyczne zastosowanie metody);Metoda przemieszcze Niewiadomymi s przemieszczenia wzw.Rwnania kanoniczne wyraaj reakcje w miejscu dooonych wizw.O liczbie niewiadomych decyduje stopie kinematycznejniewyznaczalnoci(SKN). Jest to liczba wizw, ktre trzeba wprowadzic aby ukad usztywni.Zaoenia obowizuj wszystkie zaoenia dotyczce ustrojw liniowo-sprystych, a w szczeglnoci zasady:- sprystoci liniowy zwiek pomidzy napreniami a odksztaceniami (prawo Hooka)- geometrycznejniezmiennoci (zesztywnienia) wpyw przemieszcze wywoanych obcieniami na obliczane siy i reakcje oraz siy wewntrzne jest pomijalnie may- superpozycji efekt dziaannniaa kilku obcie jest rwny sumie efektw dziaania kadego oddzielnie- statycznego dziaania obcie przyrost obcie wczasie jest powolny, taz e mona pomin siy bezwadnoci- paskoci i prostopadoci do osi przekrojw prtw s takie przed i po odksztaceniuSztywnoc zginania EI na dugoci poszczeglnych prtw jest staa.W metodzie przemieszcze konstrukcj prtow traktujemy jako pewien skoczony zbir wezw , z ktrych kady ma okrelon liczb stopni swobody. Za wzy uwaamy niewielkie fragmenty konstrukcji zawierajce zazwyczaj wszystkie punkty zaamania osi, punkty w ktrych zbiega si wiksza liczba prtw i punkty podporowe. Dogodne jest te wyodrbnieniewzwzawierajcychpunktynagej zmiany przekrojui punktyprzyoeniaobcie skupionych. Elementy midzywzowe nazywamy prtami.q*a22W konstrukcji paskiej wezy, w ktrych chocby dwa prety sa poaczone w sposb sztywny, sa tarczami sztywnymi. Zkolei wezy zawierajaceprzegubysapunktami materialnymi. Wezy sztywne napaszczyz nie maja zatemco najwyzej trzy stopnie swobody (dwa przesuniecia i obrt), a wezy przegubowe co najwyzej dwa stopnie swobody (dwa przesuniecia). Podpory konstrukcji odbieraja wezompewna liczbe stopni swobody. Wezy cakowicie unieruchomione(zazwyczaj wezypodporowe) nazywajasiewezami nieruchomymi. Pozostaewezytowezy ruchome.Liczbaniewiadomychw metodzie przemieszczenjestrwnaliczbiestopni swobodywszystkichwezw(jestto stopien kinematycznej niewyznaczalnosci). Okresleniegopoleganawyznaczeniuliczbywiezw, ktrenalezy wprowadzic, aby ukad sta sie geometrycznie wyznaczalny. Bedzie to liczba wezw ukadu pretowego, w ktrym zbiegaja sie sprezyscie utwierdzone prety (wezy wewnetrzne) powiekszona o liczbe wiezw(niezaleznych podpr), ktrenalezywprowadzic doukadu, abysta sienieprzesuwny. Wprzypadkuwielopretowegoukadu, relacjemiedzykatami obrotwcieciwpretwwyznaczasiezancuchakinematycznegouzyskanegopoprzez zamiane wszystkich wezw wewnetrznych i podpr na przeguby i okreslenie stopnia geometrycznej niewyznaczalnosci.Ukadpodstawowywtej metodzietoukadowszystkichwezachnieruchomych(wprowadzasiewewnetrzne utwierdzenia do wezw oraz dodaje sie podpory liniowe, uniemozliwiajace przesuwy), czyli ukad o zerowej liczbie stopni swobody.Dowyznaczeniawartosci przemieszczen wezwwykorzystujesierwnaniarwnowagi wezw. Rwnaniate odpowiadaja sumie rzutw si na kierunki wyznaczone przez wektory przesuniecoraz sumie momentw wzgledem osikatw obrotu danego weza. Cakowita liczba rwnanrwnowagipokrywa sie zatem z liczba niewiadomych przemieszczen .Tworz one ukadrwna kanonicznych metody przemieszcze. Po obliczeniu niewiadomych (liniowych lub ktowych przemieszcze) obliczamy siy wewntrzne.Podstawowymi wzorami metodyprzemieszczesrwnaniatransformacji wicezesobprzemieszczenia ktowe wzworaz ich wzgldne przemieszczenia liniowe z przypodporowymi siami uoglnionymi, czyli momentami lub siami poprzecznymi.W wersji klasycznej metody przemieszcze zakadamy zazwyczaj nieskracalnoscpretw oraz pomijamy wpyw si normalnych.W wersji macierzowej uwzglednaimy siy normalne i rezygnujemy z zasady nieskracalnosci pretw. Zakadamy, ze kazdyweze ukadumawasne, niezalezneprzemieszczenia: dwaprzesuwy(pionowy, poziomy) i kat obrotu. Zwroty przemieszczen zakadamy zgodnie z przyjetymglobalnymukademwsprzednych xy. Istotna jest numeracja przemieszczen w nastepujacej kolejnosci: przesuw poziomy, pionowy i kat obrotu. Wersja iteracyjna metody przemieszcze to metoda kolejnych przyblie. Polega ona na tym e naley najpierw rozwiazac rameklasyczniei wyznaczyc siy normalne. Dlakazdegopretaokreslic wzory transformacyjnez uwzglednieniem wyznaczonych si normalnych i ponownie rozwiazacukad. Otrzymane w drugim rozwiazaniu siy beda sie rznicod tych, ktre byy podstawa wzorw transformacyjnych (otrzymane z klasycznego rozwiazania). Dlatego obliczenia nalezy powtrzy. Obliczenia przeprowadza sie tak dugo, az wynik nie odbiega znacznie od przyjetego w danym kroku iteracyjnym rozkadu si (wyznaczonych z poprzedniego kroku). Zastosowanie metody przemieszcze: jest podstawow metod wykorzystywan w programach komputerowych do rozwizywania ukadw statycznie niewyznaczalnych.Obliczenia polegaja na zestawieniu z danych problemu kilku macierzy wyjsciowych, a nastepnie wykonaniu na nich scisle okreslonych dziaan macierzowych prowadzacych do koncowego rozwiazania. Mozliwe jest utworzenie rznych wariantw obliczen . Przykady:35. Kontrola stanw granicznych uytkowalnoci elementw konstrukcji elbetowych (klasyfikacja SGU i ich znaczenie; oglne warunki kontroli SGU istosowane metody; zjawiska uwzgldniane w kontroli SGU);Opracowano na podstawie: 1. PN-B-03264 Konstrukcje betonowe, elbetowe i sprone. Obliczenia statyczne i projektowanie2. Kobiak J., Stachurski W., Konstrukcje elbetowePolska Norma rozrnia nastpujce stany graniczne uytkowalnoci:- stan graniczny napre- stan graniczny ugi- stan graniczny zarysowaGeneralnie sprawdzenie stanw granicznych uytkowalnoci polega na wykazaniu, ze dla kombinacjiokrelonej kombinacji oddziaywa speniony jest warunek:Ed12mm) dostarcza si jako prty proste (do 12m, produkowane s na zamwienie prty o dugoci sigajcej nawet 18m).FUNKCJONALNY PODZIA PRTW ZBROJENIOWYCHZbrojenie moe peni rwnie funkcje w elementach elbetowych.Zbrojenie none prty odpowiedzialne za przenoszenie napre. Zbrojenie gwne podune przeniesienie napre normalnych, Zbrojenie poprzeczne strzemiona, zbrojenie odgite, Zbrojenie rozdzielcze gwarantuje rwnomierny rozdzia obcie.Zbrojenie montaowe prty niepotrzebne z punktu widzenia nonoci konstrukcji, zapewniajce sztywno szkieletu zbrojenia, potrzebne do zachowania stabilnoci podczas betonowania, Zbrojenie przeciwskurczowe zbrojenie ograniczajce szeroko rozwarcia rys na skutek skurczu,Zbrojenie konstrukcyjny zbrojenie, ktrego ilo wynika z zapewnienia odpowiedniej wsppracy stali z betonem, zabezpieczenie przed kruchym zniszczeniem, w tym wynikajce z maksymalnych odstpw.SPOSB ZBROJENIA NA CINANIEPrzy cinaniu EC2 pozwala jedynie na uwzgldnienie zbrojenie nachylonego do osi podunej elementu pod ktem od 5 do 90.Istniej dwa podstawowe sposoby zbrojnie na cinanie:- Przy uyciu samych strzemion (najczciej pionowych),- Przy uyciu strzemion i prtw odgitych ( wymagane jest aby strzemiona przenosiy minimum 50% siy VSd)Strzemiona musz otacza prty zbrojenia rozciganego i stref ciskana betonu.Mniej popularne sposoby zbrojenia na cinanie:- Przy uyciu strzemion ukonych (nachylonych),- Przy uyciu tzw. klatek lub drabinek (nieotaczajcych zbrojenia podunego wymagane jest ich odpowiednie zakotwienie),- Przy uyciu samych prtw odgitych (typ zbrojenie dopuszczony jedynie w przypadku pyty).Zbrojenie poprzeczne warunki konstrukcyjne- Strzemiona musz by skutecznie zakotwione zarwno w strefie ciskanej, jak i rozciganej.- Warunki poprawnego zakotwienia strzemion w zalenoci od zastosowanego rozwizania:o Haki pokrge sA5s i 50mm,o Haki proste sB10s i 70mm,o Przyswojenie dwch prtw,o Przyswojenie jednego prta - Strzemiona rozstaw:o W kierunku podunym st,max=0,75do W kierunku poprzecznym st,max=0,75d600mm- Prty odgite rozmieszczenie: Wymagania normowe dotycz jedynie prtw odgitych, uwzgldnianych w obliczeniach na cinanie. Ograniczenia te maj na celu zabezpieczenie elementu przed powstaniem rysy przebiegajcej pomidzy paszczyznami prtw odgitych i nie przecinajcej adnego z tych prtw.Zbrojenie na przebicie:W przypadku, gdy nono samego betonu na przebicie jest niewystarczajca mona stref przebicia dodatkowo dozbroi za pomoc:- Strzemion prostych (musz by to strzemiona zamknite)- Prtw odgitych,- Piercieniowo rozoonych szkieletw skadajcych si z pionowych odcinkw prta,- Koszy zbrojeniowych,- Sztywnych wkadw, skadajcych si zwykle z ustawionych w postaci krzya dwuteownikw,- Krcw dwuteownika,- Tzw. listew dyblowych.Zbrojenie wykorzystuje sinajczciejw ustrojach pytowo supowych. Zdecydowanie rzadziejkonieczne jest dozbrajanie stpfundamentowychnaprzebicie. Zwykledobiera sitakawysokostopy fundamentowej, eby zbrojenie poprzeczne nie byo wymagane.Zbrojenie na docisk:Zbrojenie na docisk moe by wykonane:- Ze zgrzewanych punktowo lub wyginanych siatek zbrojeniowych wykonanych z prtw,- Ze spirali uzwajajcej,- Zestrzemion zamknitych zzakadem, lecychw paszczynie prostopadejdokierunku dziaaniasiy docisku.Sposoby rozmieszczenia zbrojenia na docisk:- Zbrojenie w postaci siatek musi by rozmieszczone co najmniej w 3 warstwach,- rednica nie moe by wiksza ni 12mm,- Odlego pierwszej warstwy zbrojenia do powierzchni docisku musi by nie wiksza ni 20mm.- Odlego ssiednich warstw zbrojenia zoonego z siatek,- rodek cikoci zbrojenia powinien znajdowa si midzy 0,3a-0,5a (a mniejszy wymiar powierzchni rozdziau),- Siatki naley rozmieszcza na powierzchni nie mniejszej ni powierzchnia rozdziau.37. Projektowanie elbetowych elementw zginanych, mimorodowo ciskanych i rozciganych rnice i podobiestwa w sposobie podejcia (rozmieszczanie zbrojenia w zalenoci od dziaajcych si wewntrznych; znaczenie wytrzymaoci betonu na ciskanie i rozciganie; wpyw ksztatu przekroju i wymiarw elementu);Przywymiarowaniuelbetowychelementwzginanych, ciskanychlubrozciganychdodyspozycji mamyzawsze dwarwnaniarwnowagi. Storwnaniarwnowagi si orazmomentwwzgldemprostej przechodzcej przez rodek cikoci betonu, rwnolegej do osi obojtnej. W praktyce korzysta si jednak bardzo czsto z prostszych w zapisie i wygodniejszych wzastosowaniu rwna rwnowagi momentwwzgldemprostej rwnolegej do osi obojtnej przechodzcej przez rodek cikoci zbrojenia.Z elementamizginanymimamy do czynienia, gdy w przekrojach wystpuje moment zginajcy MSd, przy NSd = 0. Projektowaniesprowadzasidotokuobliczewykorzystujcegowspomnianewczeniej rwnania. Wiadomymi wartociami swytrzymaocioweparametry materiaw: obliczeniowa wytrzymao betonu naciskanie (fcd), obliczeniowagranicaplastycznoci stali zbrojeniowej (fyd) orazgranicznawartowzgldnej wysokoci ciskanej strefybetonu(xeff,lim) uzalenionaodprzyjtej klasystali zbrojeniowej. Przyjmujesi, eobliczeniowanono przekroju na moment zginajcy MRd = MSd, dobiera si wstpnie parametry geometryczne przekroju irozwizuje ukad rwna. Wprzypadku, gdyprczmomentuzginajcegoMSdwystpujesiapodunaNSd>0, mamydoczynieniaz przekrojemmimorodowociskanym. Wobliczeniachparsi: moment zginajcysiapodunazastpujesi mimorodem uwzgldniajcym wpyw wyboczenia, dziaania obcienia dugotrwaego oraz mimorodu niezamierzonego. Wzalenoci odwielkoci mimorodurozrniamydwaprzypadki: ciskaniazduymi maym mimorodem. Tok obliczeniowy wobuprzypadkachsprowadzasidoidentycznychzaoejak dlaprzekroju zginanego.Wykorzystujc te same wiadome dobiera si wstpnie parametry geometryczne przekroju,zakada si zbrojenie symetryczne lub niesymetryczne i rozwizuje ukad rwna. Wprzypadku, gdyprczmomentuzginajcegoMSdwystpujesiapodunaNSd pytowo-belkowe z belkami spocznikowymi (pytowe biegi poczone z pytami spocznikowymi, podparte belkami spocznikowymi w miejscu styku biegu ze spocznikiem),-> pytowo-belkowe z belkami policzkowymi i spocznikowymi, (pytowe biegi poczone z pytami spocznikowymi, podparte belkami spocznikowymi w miejscu styku biegu ze spocznikiem, stopnie dodatkowo podparte s na belkach policzkowych),-> prefabrykowane pytowo-belkowe z belkami policzkowymi i spocznikowymi,6) z pyt zaaman (opcja a jako schody wspornikowe, b i c tylko w teorii),,7) o biegach wspornikowych (zoony ukad si wewntrznych: w biegu grnym sia rozcigajca, zginanie i skrcanie, w biegu dolnym sia ciskajca, zginanie i skrcanie, w pycie spocznikowej zginanie, skrcanie i ciskanie lub rozciganie),8) pytowe -spiralne,9) inne.41. Podzia procesw geologicznych procesy endogeniczne i egzogeniczne (krtka charakterystyka i wzajemne relacje; cykl procesw geologicznych w przyrodzie);Procesy geologiczne zesp procesw fizycznych i chemicznych, ktre prowadz do zmian w skorupie ziemskiej, w grnych partiach paszcza i gbszych warstwach Ziemi. Przyczyn powstawania procesw geologicznych jest energia z wntrza ziemi (procesy endogeniczne) lub z zewntrz Ziemi (procesy egzogeniczne).Endogeniczne: Magmatyzm og procesw tworzenia i przemieszczania magm oraz powstawanie cia magmowych na i pod powierzchni Procesy plutoczne wystpuj, gdy magma zastyga gboko pod powierzchni Ziemi, tworzc intruzje ska magmowych gbinowych wcinite pomidzy istniejce wczeniej formacje skalne. Procesy wulkaniczne polegaj na wylewaniu si magmy (lawy) na powierzchni Ziemi (lub dno morskie) gdzie nastpuje jej zastygnicie -> powstaj skay magmowe. Procesy powulkaniczne po fazie wulkanicznej przez dugi czas jeszcze obserwuje si rnorodne zjawiska zwizane z aktywnoci ogniska magmowego wewntrz skorupy: wydzielanie si gorcych gazw z gardzieli i szczelin wulkanw, wulkany botne, gorce rda, gejzery Dyferencjacja rnicowanie si magmy w ognisku magmowym Likwacja odmieszanie si magmy ciszej i lejszej Metamorfizm og procesw powodujcych przeobraenie ska w wyniku dziaania temperatury i cinienia znacznie wyszych ni na powierzchni Ziemi. Termiczny w ssiedztwie ognisk magmowych, pod wpywem temperatury intrudujcej magmy Dyslokacyjny przebiega w strefach fadowych, gdzie skay podlegaj silnemu stresowi przy maej temp Regionalny przebiega po pogreniu ska na du gboko, gdzie panuje wysokie cinienie hydrostatyczne i temp Metasomaza gdy ktry z powyszych procesw przebiega z dopywem roztworw i gazw, ktre indykuj reakcje chemiczne powodujc czciowe lub cakowite zastpienie mineraw nowymi Ultrametamorfizm zesp procesw midzy metamorfizmem a granityzacj Granityzacja proces zachodzcy w skorupie ziemskiej, ktry prowadzi do powstania nowych ska podobnych do granitu. Diastrofizm (ruchy tektoniczne) zesp procesw prowadzcych do mechanicznych odksztace (deformacji) skorupy. Dryf kontynentalny Trzsienia Ziemi gwatowne i krtkie ruchy skorupy ziemskiej, wywoane przesuniciami mas skalnych w litosferze Epejrogeneza powolne i dugotrwae ruchy pionowe rozlegych obszarw skorupy ziemskiej Orogeneza wypitrzanie acucha grskiego w skutek pofadowania pewnej serii ska osadowychEgzogeniczne: Wietrzenie rozpad mechaniczny i chemiczny ska pod wpywem nasonecznienia, wd, wiata organicznego (w strefie powierzchniowej i przypowierzchniowej). Fizyczne rozkruszenie i rozpad skay bez zmiany skadu chemicznego Chemiczne - Krasowienie ska rozpad ska wglanowych i gipsowo solnych przez wod. Woda rozpuszcza skay na powierzchni i w szczelinach. Sufozja wynoszenie niektrych skadnikw skay przez wody przepywajce przez ni -> wiksza porowato Osuwiska rezultat zachwiania rwnowagi na zboczu (spywy, spezywanie, osypywanie, zsuwanie, obrywy) Erozja mechaniczne niszczenie ska (poczone z usuwaniem powstajcych okruchw) przez wod, lodowce, wiatr. Uruchomiony erozj materia skalny uderza o podoe, ponad ktrym jest transportowany, intensyfikujc jego dalsze dziaanie. Powierzchniowe ruchy masowe przemieszczanie w d po stoku przypowierzchniowych partii podoa (zwietrzeliny, osadw stokowych oraz fragmentw ska) pod wpywem dziaania siy cikociErozja + Powierzchniowe ruchy masowe-> Denudacja Denudacja - jest to cigy proces erozyjny polegajcy na przemieszczaniu okruchw skalnych (efektw dezintegracji blokowej i ziarnowej) z terenw wyynnych na nizinne, powodujce wyrwnanie terenu. Zazwyczaj transportowany materia trafia ostatecznie do oceanw, gdzie jest deponowany w postaci ska okruchowych jak piaskowce. Sedymentacja (osadzanie, akumulacja) gromadzenie si osadw (materiau skalnego) skupionego na miejscu dziki dziaalnoci organicznej lub wytrcania podczas naturalnych procesw fizykochemicznych. Osady nagromadzenie materiau terygenicznego (z ziemi) Zeskalenie na dnie morza Sedymentacja morska odparowanie wody -> krystalizacja na dnie Sedymentacja ldowa w rodowisku rzecznym, lodowcowym, eolicznym, jeziornym, bagiennymSedymentacja + Denudacja -> gradacja (planacja) wyrwnanie terenu Diageneza zesp procesw po depozycji skay -> zlityfikowanie skay 42. Geologiczno-inynierskie znaczenie procesw eolicznych, lodowcowych i rzecznych (dziaalno erozyjna, transportujca. Osady pochodzenia eolicznego lodowcowego, rzecznego. Znaczenie procesw eolicznych, lodowcowych i rzecznych dla inynierskiej dziaalnoci czowieka);I. Procesy eoliczne1. Dziaalno erozyjnaErozj eoliczn mona podzieli na dwie podstawowe kategorie: Deflacja- jest wywiewaniemczstek mineralnych; moe powodowa wywiewanie duej iloci materiau drobnoklastycznego(piaszczystegoi pylastego)zrozlegychobszarwi np. tworzeniepustykamienistych (hamad) lub wirowych (serir), a take tworzenie oaz. Korazja jest cieraniem ska poprzez piasek niesiony wiatrem. Lune gazy s czsto cite i wypolerowane od stronywiejcegowiatru graniaki. Powierzchnieskasrysowane,polerowane, drone icierane, co prowadzi do powstawania charakterystycznych form grzybw skalnych. Intensywno korazji zaley od: kwadratu szybkoci ruchu ziaren, masy ziaren w jednostce objtoci powietrza, ksztatu/kta nachylenia atakowanej powierzchni.2. Dziaalno transportujcaTransport eoliczny mona podzieli na trzy podstawowe kategorie: Suspensja jest unoszeniem w stanie zawieszonym, czsto na bardzo due odlegoci, bardzo drobnych czstek (100m). Charakterystycznedlakrajobrazulessowegosgbokiewwozyi jaryostromych cianach.4. Znaczenie dla inynierskiej dziaalnoci czowiekaProces korazji ma znaczenie dla obiektw inynierskich naraonych na wiatr nioscy ziarna mineralne np. wie obserwacyjnych na wybrzeach. Szczeglnie dotyczy to konstrukcji stalowych.Proces deflacji moe prowadzi do odsonicia fundamentw budynkw. Dziaalno inynierska lub gospodarcza moe prowadzi do zniszczenia naturalnego utrwalenia wydmy, a wic uruchomi deflacj.Wdrwki wydm mog prowadzi do zasypania i zniszczenia nawet caych osiedli. Przeciwdziaa si temu stosujc osony (potki wydmowe) lub poprzez rozwijanie rolinnoci.Piaski wydmowe wystpujce w podou budowlanym maj korzystne waciwoci geotechniczne (s przewiane). Gorszym podoem s lessy, ktre podlegaj wymywaniu, a take gwatownemu inierwnomiernemu osiadaniu przy dodatkowym zawilgoceniu.II. Procesy lodowcowe1. Dziaalno erozyjnaDziaalnoerozyjnalodowcanosi nazwegzaracji. Wjej wynikupowstajdolinyU-ksztatne. Intensywno niszczenia podoa przez lodowiec zaley od: prdkoci ruchu lodowca, docisku masy lodowej do podoa (bdcej funkcj gruboci pokrywy lodowej), odporno podoa, wspczynnik zmiany warunkw ruchu lodowca.Mechanizm erozji lodowcowej polega na: cieraniu podoa poprzez wtopione w spg lodowca okruchy skalne, wmarzaniu blokw podoa w spd lodowca przy wspudziale przechodzonych wd, a nastpnie wyrywanie ich wskutek dalszego posuwania si jzora lodowcowego, zdzieraniu zwietrzeliny oraz fadowaniu i przesuwaniu warstw skalnych przez czoo lodowca, dziaalnoci wd lodowcowych.2. Dziaalno transportujcaPodczasruchulodowcetransportujwzawieszeniuogromneiloci materiauskalnego, zwanegomorenami. Transport tenniejest selektywnylodowieczrwnatwociprzenosi czstki iowe, czypiaskowe, jakte kilkudziesiciometrowe blokiskalne. Podczas tego transportu przenoszone czstkiw niewielkim stopniu ulegaj rozdrobnieniu i obtoczeniu.Rzeka wypywajca z czoa lodowca moe dalej transportowa a nastpnie osadza drobniejsze osady uwalniane z czoa tak tworz si osady fluwioglacjalne, wyksztacone jak osady rzeczne.Gdy czoo lodowca topnieje, uwalniany zostaje materia skalny, tworzcosady zwaowe. S to osady niewysortowane, zawierajceziarnaodfrakcji iowej dowielkichgazw, nazywaneglinami zwaowymilub morenowymi. Gdyglinazwaowazostanieprzepukanaprzezwodywypywajcezlodowca, pozostajebruk morenowy i eratyki.W wyniku zatrzymania wd z topniejcego lodowca w obnieniach terenu tworz si jeziora zastoiskowe, a w nich osady zastoiskowe: iy warwowe (wstgowe) zbudowane z naprzemianlegych jasnych warstewek pyu kwarcowego i ciemnych warstewek iu, piaski pylaste3. Rodzaje osadwA. Rzekawypywajcazczoalodowcamoedalej transportowa, anastpnieosadza drobniejszeosady uwalniane z czoa tak tworz se osady fluwioglacjalne, wyksztacone jak osady rzeczneB. W wyniku zatrzymania wd z topniejcego lodowca w obnieniach terenu tworz si jeziora zastoiskowe, a w nich osady zastoiskowe: iy warwowe (wstgowe) zbudowane z naprzemianlegych jasnych warstewek pyu kwarcowego i ciemnych warstewek iu, piaski pylaste.C. Gdy czoo lodowca topnieje, uwalniany zostaje materia skalny, tworzc osady zwaowe.S to osady niewysortowane, zawierajce ziarna od frakcji iowej do wielkich gazw,nazywane glinami zwaowymi lub morenowymi. Gdy glina zwaowa zostanieprzepukanaprzezwodywypywajcezlodowcapozostajebruk morenowy i eratyki.4. Znaczenie dla inynierskiej dziaalnoci czowiekaUtwory lodowcowe stanowi podoe budowlane na niespena 75% obszaru Polski.Ogromne zrnicowanie litologiczne (cechy i waciwoci ska obserwowane makroskopowo) wynikajce ze zoonego osadzania si utworw zwaowych wymaga dokadnego rozpoznania dla bezpiecznego fundamentowania obiektw.Zrnicowanie litologiczne osadw plejstoceskich powoduje skomplikowane warunki hydrogeologiczne.Nawroty lodowca w czasie kolejnych glacjaw spowodoway rozwjglacitektoniki skomplikowane deformacje podoa lodowca, szczeglnie modego.Ciar lodowca, powodujcy nacisk na podoe (do kilku MPa) spowodowa prekonsolidacj osadw lunych.III. Procesy rzeczne1. Dziaalno erozyjnaA. Erozja wgbnaPogbianie koryta rzecznego, wystpuje przy duym spadku rzeki i prowadzi do powstawania dolin V-ksztatnych, gardzieli dolinnych, kanionw, progwwodnych i wodospadw, a take teraswerozyjnych. Maksymalna gboko, do jakiej moe doj erozja wgbna, to baza erozyjna. Jest to poziom zbiornika wodnego, do ktrego uchodzi rzeka.B. Erozja wstecznaPowoduje cofanie si obszarw rdowych i wodospadw, poprzez podcinanie progw wodnych. W kracowych przypadkach prowadzi do kaptau, czyli przecigania rzeki sbiej erodujcej przez rzek silniej erodujc.C. Erozja bocznaPolega na podmywaniu brzegw koryta rzecznego i w rezultacie ich obrywaniu si i obsuwaniu. Erozja dziaa na zewntrznych ukach zakoli rzeki i poprzez rozwijanie meandrwprowadzi do poszerzania doliny rzecznej (powstawania dolin paskodennych).2. Dziaalno transportujcaRzeki transportuj materia skalny w postaci roztworu, zawiesiny i wleczyny. Cakowita ilo materiau niesionego przez rzek, to jej obcienie.Jako roztwr transportowane s atwo rozpuszczalne zwizki: wglany, siarczany i chlorki.Materia skalny wleczony lub toczony po dnie (rumowisko rzeczne), jest transportowany gwnie przy wysokich stanachwodyi powodujeokresoweprzemieszczaniealuwiwzalegajcychnadanietworzenieotoczakw. Ciar czstek jakie moe transportowa rzeka (wydolno) zaley od jej prdkoci. Mae rzeki o duej prdkoci zdolne s do przenoszenia maych iloci olbrzymich gazw, natomiast due rzeki o niewielkiej prdkoci transportuj ogromne iloci drobnego materiau skalnego.Zawiesiny tworzy gwnie frakcja pyowa i iowa, a w rzekach o wikszym spadku rwnie piaskowa. Ilo zawiesin zaley od podoa po ktrym pynie rzeka.3. Rodzaje osadwW miar zmniejszania si prdkoci (tracenia energii) rzeka pozostawia cz transportowanych osadw tworzc aluwia. Zarwno w profilu podunym jak i pionowym aluwiw, wystpuje stopniowe zmniejszanie wielkoci ziaren deponowanych osadw, od frakcji wirowej do pylastej. Utwory aluwialnecharakteryzuj si przektnym warstwowaniem poszczeglne warstewki zapadaj w kierunku ruchu wody. Jednak ich ukad przestrzenny jest bardzo skomplikowany icharakteryzuje go budowa soczewkowa. W okresach wysokich stanw wd rzeki pyn szeroko poza normalnym korytem, tworzc w tzw. facji powodziowej aluwia zawierajce znaczn cz substancji organicznej mady (gliny powodziowe).Osady rzeczne mog by gromadzone jako: Terasy spaszczenie terenu (pki, stopnie) wystpujce na rnych wysokociach w dolinie rzecznej; powstaj przez rozcicie nagromadzonych przez rzek osadw aluwialnych w dnie doliny. Stoki napywowe powstaj w miejscach zmniejszenia energii rzeki (przy zmniejszeniu spadku lub poczeniu dwch rzek o rnych spadkach).4. Znaczenie dla inynierskiej dziaalnoci czowiekaWznoszenie budowli w bliskim ssiedztwie rzek moe by niebezpieczne, ze wzgldu na ryzyko zalania budynku w okresie wiosennym (roztopy), lub po wystpieniu ulewnych deszczw.43. Stany fizyczne gruntw spoistych i niespoistych (parametry definiujce stany fizyczne i ich wyznaczanie);GRUNTY SPOISTE (Ip>1%)Grunty spoiste : I I I piaszczysty Ip I pylasty I Glina G Glina piaszczysta Gp Glina pylasta G Glina zwiza Gz Glina piaszczysta zwiza Gpz Glina pylasta zwiza Gz Piasek gliniasty Pg Py Py piaszczysty pIch podzia zaley przede wszystkim od zawartoci w nich frakcji iowej. Stopie plastycznoci IL [-] jestparametrem pozwalajcym okreli zawarto wody w gruncie. Podzia ze wzgldu na stopie plastycznoci zwarte IL < 0 pzwarte IL 0 twardoplastyczne 0 < IL 0,25 plastyczne0,25 < IL 0,50 mikkoplastyczne 0,50 < IL 1,0 pynne - IL > 1,0Drugi z parametrw okrelajcych grunty spoiste spoisto IP [%], ktry dzieli je na: mao spoiste 1< IP 10%(Pg, p, ) rednio spoiste 10< IP 20% (Gp,G,G) zwizo spoiste 20< IP 30% (Gpz,Gz,Gz) bardzo spoiste IP 30% (Ip,I,I)Wskanik ten okrela, ile wody wchonie grunt w trakcie przejcia ze stanu pzwartego w pynny. Do celw budowlanych wykorzystywane s grunty, ktrych IP >10. Ponadto przy projektowaniu posadowienia budynku niezbdne s rwnie inne parametry geotechniczne takie jak kt tarcia wewntrznego gruntu (Fu(n))czy jego spjno (Cu(n)), oraz parametry odksztacenia oglnego pierwotnego (EO) i wtrnego (E) i moduy ciliwoci pierwotnej (MO) i wtrnej (M). GRUNTY NIESPOISTE (Ip 1%)Grunty niespoiste : wir Pospka Po Piaski grube Pr Piaski rednioziarniste Ps Piaski drobne Pd Piaski pylaste PPodstawowym kryterium podziau gruntw niespoistych jest procentowa zawarto poszczeglnych frakcji ziaren.Grunty te rni si uziarnieniem, zagszczeniem i wilgotnoci. Wielko ziaren gruntu ma znaczenie w przypadku potrzeby zwikszenia nonoci podoa im wiksze ziarna kruszywa (grubsza frakcja kruszywa), tym nono gruntu wzrasta.Podobnie sytuacja wyglda w przypadku kolejnego parametru okrelajcego grunty niespoiste zwanego stopniem zagszczenia ID. Im wysza jest warto tego wspczynnika, tym nono gruntu jest wiksza i bardziej nadaje si do celw budowlanych. Stopniem zagszczenia nazywa si stosunek zagszczenia istniejcego w warunkach naturalnych do najwikszego moliwego zagszczenia danego gruntu.Stan gruntw niespoistych: luny ID 0,33 rednio zagszczony 0,33 < ID 0,67 zagszczony 0,67 < ID 0,80 bardzo zagszczonyID > 0,80Nastpny parametr okrelajcy grunty niespoiste to stopie wilgotnoci Sr. Stopie ten wyraa stosunek objtoci wody w gruncie do objtoci porw. Wyrniamy grunty: mao wilgotne - Sr 0,4 wilgotne 0,4 < Sr 0,8 nawodnione (mokre) 0,8 < Sr 1,0Zgodnie z ta klasyfikacj najlepszymi gruntami pod posadowienie fundamentw s grunty wilgotne. Stopie wilgotnoci w granicach 0,4 < Sr 0,8 pozwala zachowa odpowiedni ksztat fundamentw oraz ich nono. Podzia gruntw niespoistych ze wzgldu na uzarninenie:dz-rednica zastpcza [mm] Pr d50>0,5mm Ps0,25

Recommended

View more >